Het CPB deed nieuw onderzoek op basis van gedetailleerde bedrijfs- en werknemersdata van het CBS. De vernieuwing – vaak aangeduid als ‘creatieve destructie’, waarbij innovatieve nieuwkomers minder productieve bedrijven vervangen – is een belangrijke motor achter economische groei. De verslapping ervan baart het planbureau zorgen.
Volgens het onderzoek starten én stoppen er in bijna alle sectoren en bedrijfsgroepen minder bedrijven dan vóór de financiële crisis. Ook de banendynamiek neemt af: er ontstaan minder nieuwe banen en er verdwijnen er ook minder. Hierdoor worden slecht presterende bedrijven minder vaak vervangen door productieve, innovatieve concurrenten.
Opvallend is dat de verschillen in productiviteit tussen bedrijven juist toenemen. Hoogproductieve bedrijven blijven langer aan de top, terwijl achterblijvers het gat moeilijker dichten. Door de afgenomen concurrentiedruk investeren koplopers bovendien minder in verdere productiviteitsgroei.
Ook de innovatiekracht verschuift. Hoewel bedrijven gemiddeld meer tijd steken in innovatie, is die steeds sterker geconcentreerd bij grote, gevestigde ondernemingen. Jonge en kleine bedrijven leveren nog maar een beperkte bijdrage aan vernieuwing. Dat verkleint volgens het CPB de diversiteit aan nieuwe ideeën en daarmee de kans op baanbrekende innovaties.
Een belangrijke uitzondering vormt de exportsector, waar de dynamiek relatief stabiel blijft. Maar in vrijwel alle andere sectoren wijst het CPB op een structurele verzwakking van de vernieuwingskracht die essentieel is voor duurzame economische groei.
Onderzoek: Proces creatieve destructie verzwakt in Nederland (pdf)
Geef een reactie