Hoe herken je een fout als het antwoord op het eerste gezicht helemaal logisch lijkt? En belangrijker nog: hoe zorg je ervoor dat AI betrouwbare conclusies trekt uit je klantdocumenten? In dit artikel leggen we uit hoe je fouten in AI-output herkent en wat je kunt doen om de kans op AI-hallucinaties te verkleinen.
Mocht je dit interessant vinden, vergeet je dan ook zeker niet aan te melden voor het webinar op 24 november.
Waarom AI-tools soms hallucineren
AI-tools zijn ontzettend goed geworden in het begrijpen van vragen, verwerken van informatie en formuleren van antwoorden. Maar een generieke AI-tool weet nou eenmaal niet evenveel als jij. De tool controleert niet vanzelf of iedere conclusie ook financieel klopt en of alle relevante informatie is meegenomen in het antwoord.
Zo kan een generieke AI-tool bijvoorbeeld een bedrag verkeerd interpreteren, cijfers uit verschillende boekjaren door elkaar halen of informatie verzinnen die helemaal niet in de beschikbare documenten staat. Oftewel, een AI-hallucinatie: de tool genereert informatie die feitelijk onjuist is, maar presenteert die alsof het de waarheid is.
De risico’s van AI-hallucinaties in de accountancy
Zeker in de accountancy kunnen zulke fouten grote gevolgen hebben. Stel dat een van jouw klanten een bedrijfspand verkoopt en daar een eenmalige winst op maakt. Een AI-tool ziet die winst ten onrechte aan voor structurele omzet, waardoor het lijkt alsof jouw klant financieel beter presteert dan daadwerkelijk het geval is. Gebruik je die conclusie vervolgens in een adviesgesprek, dan kan een kleine interpretatiefout leiden tot een verkeerd advies.
De oplossing is natuurlijk niet om AI dan maar links te laten liggen. Daarvoor zijn de mogelijkheden veel te interessant. Maar je moet wel kritisch blijven op de output. Want als accountant controleer je de cijfers het liefst tot achter de komma. Waarom zou je dan genoegen nemen met een AI-analyse die alleen maar overtuigend klinkt? Je wilt zeker weten dat het antwoord klopt. Maar hoe herken je eigenlijk dat een AI-tool de fout in gaat?
Hoe herken je fouten en AI-hallucinaties?
Tja, dat is dus het lastige. AI-hallucinaties zijn niet altijd even makkelijk te herkennen. Een antwoord kan ontzettend overtuigend klinken, terwijl er verkeerde cijfers of conclusies in staan. Toch zijn er een aantal signalen waaraan je kunt merken dat een AI-tool de mist in gaat. Let vooral op deze vijf:
1. Cijfers die je niet kunt herleiden
Een AI-tool concludeert dat de omzet met 15% is gestegen. Maar waar komt dat percentage vandaan? Vraag de tool daarom om de gebruikte bedragen, berekening en bronverwijzingen. Controleer vervolgens of de cijfers overeenkomen met de oorspronkelijke documenten.
2. Ontbrekende informatie die toch wordt ingevuld
Je vraagt om een liquiditeitsanalyse, terwijl de meest recente balans ontbreekt. Toch presenteert de AI-tool een stellige conclusie over de liquiditeitspositie. Vraag daarom altijd welke informatie ontbreekt en welke aannames de tool heeft gedaan. Controleer of de beschikbare gegevens voldoende zijn voor een betrouwbare analyse.
3. Gegevens uit verschillende boekjaren
Een AI-tool vergelijkt de omzet van 2025 met de omzet van 2024, maar gebruikt per ongeluk cijfers uit een tussentijdse rapportage. Hierdoor ontstaat een vertekend beeld van de omzetontwikkeling. Controleer daarom bij iedere vergelijking de gebruikte boekjaren, verslagperiodes en peildata. Let vooral op het verschil tussen jaarcijfers en tussentijdse cijfers.
4. Eenmalige opbrengsten die als structureel worden gezien
Een AI-tool ziet de winst uit de verkoop van een bedrijfspand aan voor een structurele opbrengst. Daardoor lijkt de onderneming beter te presteren dan in werkelijkheid het geval is. Laat de tool daarom een onderscheid maken tussen terugkerende en eenmalige opbrengsten. Controleer vervolgens aan de hand van de toelichting op de jaarrekening of deze indeling klopt.
5. Conclusies zonder duidelijke onderbouwing
Volgens de AI-tool is de financiële positie van een onderneming gezond. Maar waarop is dat oordeel gebaseerd? Zonder onderbouwing kun je moeilijk beoordelen of de conclusie terecht is. Vraag daarom altijd welke financiële kengetallen en gegevens de conclusie ondersteunen. Controleer bijvoorbeeld de liquiditeit, solvabiliteit en ontwikkeling van de kasstromen voordat je het oordeel overneemt.
Hoe voorkom je dat AI-hallucinaties tot verkeerde conclusies leiden?
Na het lezen van dit blog denk je misschien: als ik al die cijfers, bronnen en conclusies zelf nog moet controleren, hoeveel tijd bespaar ik dan eigenlijk met AI? Een terechte vraag, want als je iedere uitkomst volledig moet nalopen, blijft er van die tijdwinst weinig over. Tenzij je accountancyspecifieke AI gebruikt natuurlijk. Die begrijpt de financiële context, signaleert ontbrekende informatie en onderbouwt antwoorden met bronverwijzingen.
Tijdens het gratis webinar van Qwoater op 24 november om 10.30 uur laten Jochem Bos en Doede de Jong zien hoe accountancyspecifieke AI werkt en hoe ingebouwde vangrails de kans op hallucinaties verkleinen. Met concrete voorbeelden laten ze zien wat er achter de schermen gebeurt om AI-antwoorden zo betrouwbaar mogelijk te maken.


Geef een reactie