Maar dat traditionele verdienmodel staat onder druk. Voor accountants, controllers en financieel adviseurs leidt dit tot een belangrijke vraag: wat is straks nog de toegevoegde waarde van de financieel professional als de computer sneller rekent en rapporteert?
Het verdampen van het traditionele verdienmodel
Kunstmatige intelligentie (AI), machine learning en robotic process automation (RPA) maken het mogelijk om steeds meer routinematige werkzaamheden te automatiseren. Denk aan data-invoer, reconciliaties en compliancecontroles. Werk dat voorheen veel handmatige tijd kostte, kan daardoor steeds sneller en efficiënter worden uitgevoerd. Dat verlaagt de foutgevoeligheid en vergroot de operationele efficiëntie, maar betekent ook dat standaardwerk steeds meer onder prijsdruk komt te staan.
Als AI het antwoord geeft, wat doe jij dan?
Als AI steeds meer routinematige en analytische taken overneemt, waarmee maakt de financieel professional dan nog het verschil? Het antwoord ligt in de verschuiving naar proactief, strategisch en toekomstgericht advies. AI kan razendsnel grote hoeveelheden gegevens analyseren, maar een analyse is nog geen advies. Wat als een investering financieel rendeert, maar botst met duurzaamheidsdoelen? En hoeveel risico wil de ondernemer eigenlijk nemen? Juist bij dit soort afwegingen zijn context, professioneel oordeel en het gesprek met de ondernemer essentieel.
Van cijfers naar integraal advies
Dat bredere advies wordt steeds belangrijker, want ook de vragen van mkb-ondernemers veranderen. De mkb-ondernemer opereert in een complexe werkelijkheid. Digitalisering en verduurzaming, veranderende wet- en regelgeving, arbeidsmarktkrapte en economische onzekerheid vragen om meer dan een terugblik op de jaarcijfers. Ondernemers zoeken een financieel professional die vooruitkijkt, verbanden legt en optreedt als sparringpartner. Daarbij draait goed advies niet alleen om materiële waarde, zoals winstgevendheid en financiële buffers. Recent onderzoek van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) laat zien dat juist ook de immateriële waarde telt: complexiteit terugbrengen, gemoedsrust bieden en de strategische handelingsvrijheid van ondernemers vergroten.
Vertrouwen laat zich moeilijk automatiseren
Daar komt nog iets bij. Ondernemen draait niet alleen om rationele beslissingen. Bij een bedrijfsoverdracht kunnen familieverhoudingen bijvoorbeeld een rol spelen. En een investering kan de koers van een onderneming jarenlang bepalen. Op zulke momenten willen ondernemers niet alleen weten wat de data zeggen. Ze willen hun keuzes bespreken met een financieel professional die hun bedrijf en de context kent.
Ook het gebruik van AI vraagt om een professioneel oordeel. Wie blind vertrouwt op de uitkomst, mist mogelijk belangrijke nuances. Wie AI te snel afwijst, laat juist kansen liggen. De uitdaging voor financieel professionals? Weten wanneer AI waarde toevoegt en wanneer kennis, context en persoonlijk contact het verschil maken.*
Een andere rol vraagt om andere vaardigheden
Die veranderende adviesrol stelt ook andere eisen aan financiële professionals. Traditionele financiële opleidingen zijn sterk vaktechnisch en analytisch ingericht, met veel aandacht voor wet- en regelgeving, standaarden, verslaggeving en controle. Die vakkennis blijft noodzakelijk, maar is voor een bredere adviesrol niet voldoende.
Ook landelijke beroeps- en opleidingskaders sturen inmiddels nadrukkelijker op multidisciplinaire samenwerking, strategisch advies en een brede maatschappelijke oriëntatie. Voor zittende professionals betekent dit dat zij naast hun financiële expertise andere competenties moeten ontwikkelen. Strategisch adviseren vraagt bijvoorbeeld om het voeren van diepgaande adviesgesprekken en het organiseren van tegenspraak, het verbinden van financiële doelen met sociale en ecologische impact en het kritisch kunnen omgaan met technologische ontwikkelingen en AI.
De financieel professional als integraal adviseur
Om financiële professionals voor te bereiden op die bredere adviesrol, ontwikkelde de HAN de masteropleiding Integraal Adviseur MKB . Deze master richt zich op werkende accountants, controllers, fiscalisten en financieel adviseurs die hun adviesrol willen verbreden en verdiepen. De opleiding verbindt 4 pijlers die in de praktijk steeds vaker samenkomen: strategisch & integraal denken, meervoudige waardecreatie & duurzaamheid, data & AI, en professionele adviesvaardigheden. Deelnemers kijken daarbij niet alleen naar de onderneming als financiële eenheid. Ze onderzoeken het hele speelveld rond een mkb-bedrijf: van financiering en bedrijfsvoering tot duurzaamheid, technologie en de menselijke dynamiek binnen bijvoorbeeld familiebedrijven.
Wat betekent AI voor het financiële beroep?
AI maakt de financieel professional niet overbodig, maar verandert wel waar zijn toegevoegde waarde ligt. Wie blijft hangen in uurtje-factuurtje compliancewerkzaamheden, zal merken dat marges en relevantie steeds meer onder druk komen te staan. Wie zich daarentegen ontwikkelt en investeert in nieuwe vaardigheden, kan uitgroeien tot een gewaardeerde sparringpartner van de ondernemer. De nadruk verschuift van het produceren van cijfers en analyses naar het duiden ervan, het stellen van de juiste vragen en het verbinden van financiële, strategische en maatschappelijke afwegingen. De toekomst van het vak vraagt daarmee om professionals die technologie weten te benutten en cijfers kunnen omzetten in richting, betekenis en vertrouwen.
Meer informatie?
- Wil je (gratis) het HAN-onderzoekspaper over de Materiële en Immateriële waarde van Financieel Advies ontvangen? Stuur dan een mailtje naar Associate Lector Fred.dejong@han.nl
- Meer informatie over de master Integraal Adviseur MKB is te vinden op han.nl/miam. Open avond op 25 november.
*Vrij vertaald naar: Should Accountants be Afraid of AI? Risks and Opportunities of Incorporating Artificial Intelligence into Accounting and Auditing, Nir Eisikovits, William C. Johnson en Ariel Markelevich.
Geef een reactie