Op het congres Accounting That Flows nam de onderzoeker aan de TU Eindhoven als keynotespreker het publiek mee in zijn jarenlange reis door de wetenschap van teamflow. Een inspirerende duik in wat teams echt laat presteren.
Van individu naar team
Flow als begrip stamt van de Hongaars-Amerikaanse psycholoog Mihály Csikszentmihályi, die in de jaren zestig onderzocht wat het leven de moeite waard maakt. Met piepers liet hij mensen op willekeurige momenten dagboekjes invullen over wat ze deden en hoe ze zich voelden. Zijn conclusie: de meest waardevolle momenten zijn die waarbij iemand volledig in een activiteit opgaat.
Csikszentmihályi onderscheidde negen condities waaronder flow optreedt. Een duidelijk en dichtbijgelegen doel, directe en constructieve feedback, en een uitdaging die aansluit bij je vaardigheidsniveau zijn de meest bepalende. Volgens Van den Hout kun je dat goed vergelijken met darts. Het dartbord met zijn kleurtjes en hokjes is een duidelijk doel. Het geeft de speler voortdurend informatie over hoe hij ervoor staat. Dat gevoel van controle, ik zit op de goede weg, is precies wat flow mogelijk maakt. Ligt de uitdaging te hoog, dan ontstaat angst. Ligt het te laag, dan slaat verveling toe. Flow zit in de smalle zone daartussenin. Silverfin is geen doel op zich. Maar de datahub is voor accountants wat het dartbord is voor de speler: directe feedback op voortgang en alle klantdata up-to-date op één plek. Zo weet je altijd waar je staat en kun je aandacht besteden aan werk dat er echt toe doet.
“In flow, you have to let go”
Van individuele flow naar teamflow
Jef van den Hout promoveerde op een vraag die tot dan toe nauwelijks was onderzocht: kan een heel team tegelijk in flow zijn? Het idee ontstond toen hij las over chirurgenteams die beschreven hoe het gehele operatieteam een organisme leek te worden. Iedereen is ondergeschikt aan hetzelfde hogere doel, samen een geheel.
Voor accountancyteams zou dat een herkenbaar gevoel moeten zijn. Zeker bij het samenstellen van de jaarrekening, waarbij collega’s tegelijk werken aan hetzelfde dossier, elkaars werk reviewen en documenten rechtstreeks met de klant delen. Geen rondgestuurde bestanden, geen ruis. Gewoon: met Silverfin in een goede flow naar het eindresultaat.
Teamflow is meer dan de optelsom van individuele flowmomenten. Het is een gedeelde ervaring waarbij de taakverdeling zo is afgestemd dat zowel de individuele professional als het ploegproces als geheel in flow raken. Je kunt die beleving met anderen delen en onderzoek toont aan dat samenwerking in teamflow vaak tot betere resultaten leidt dan solo-prestaties.
De zeven voorwaarden voor teamflow
Op basis van ruim vijftien jaar onderzoek, bij hockeyers, voetballers, hiphopbands, en de accountancy, destilleerde hij zeven kernvoorwaarden voor teamflow:
- Collectieve ambitie: Het kloppende hart van elk team. Een gedeelde, intrinsieke motivatie om samen iets te bereiken dat groter is dan het individu. Zonder dit hogere doel blijft samenwerking geforceerd.
- Uitdagend teamdoel: Concreet, gedurfd, en door iedereen gedragen. Het doel verbindt persoonlijke ambities aan een gezamenlijk resultaat.
- Wederzijds commitment: Duidelijke individuele en teamafspraken over wie wat doet, hoe en wanneer.
- Open communicatie: Positief, direct en constructief. Feedback is informatie over voortgang ten opzichte van het doel en die moet continu beschikbaar zijn.
- Bundeling van krachten: Iedereen brengt datgene in waar hij of zij echt goed in is. Aanvullende vaardigheden versterken het geheel.
- Veilig klimaat: Ruimte om risico’s te nemen, fouten te maken en te leren. Angst voor falen blokkeert flow; psychologische veiligheid opent de deur.
- Balans tussen afstemming en autonomie: Professionals willen vertrouwd worden. Goede samenwerking geeft ruimte, maar vraagt ook wederzijdse afhankelijkheid en heldere coördinatie.
Wat teamflow blokkeert
Even belangrijk als de voorwaarden voor flow zijn de obstakels. Onderzoek bij tientallen teams leverde vier hoofdcategorieën op:
- Motivatieproblemen: laksheid, desinteresse of werk dat structureel te weinig uitdaagt.
- Interpersoonlijke conflicten: onuitgesproken spanningen die blijven sluimeren en de samenwerking vergiftigen.
- Miscommunicatie: vage opdrachten, gebrek aan informatie of onduidelijke verwachtingen.
- Omgevingsproblemen: een kantoortuin die interactie stimuleert maar concentratie onmogelijk maakt, of gereedschap dat niet klopt.
Teamflow in de accountancy: wat kun jij morgen doen?
Flow is geen mystiek fenomeen dat je moet afwachten. Het is een toestand die je kunt organiseren, met de juiste omstandigheden, de juiste tools en de juiste gesprekken. Concreet betekent dat:
Investeer in teambewustzijn. Bespreek met je team wat de gezamenlijke ambities zijn. Wat zijn ieders sterke kanten? Waar wil iedereen in groeien? Dit gesprek is op zichzelf al een interventie.
Maak flow zichtbaar in je werkproces. Gebruik software die directe feedback geeft op voortgang, taken helder afbakent en de drempel voor samenwerking verlaagt. De dartboardanalogie is treffend: de kleuren op het bord zijn er niet voor de sier, ze geven je constant informatie over hoe je ervoor staat.
Houd het team klein voor echte samenwerking. Flow ontstaat in groepen van drie tot negen personen, niet in een afdeling van dertig. Kijk naar de werkdynamiek die er dagelijks is met collega’s en met klanten, en investeer daar in.
Spreek conflicten uit. Een onuitgesproken conflict is een permanente blokkade voor flow. Conflict op zich is niet het probleem, het niet adresseren ervan wel.
“Niet meer vinken, maar meer vonken, want daar zit de energie”
Het mooiste aan teamflow? Je kunt het delen.
Een wielrenner die een solo-etappe wint, geniet daarvan. Een wielrenner die met zijn ploeg een ploegentijdrit wint, zegt achteraf: dit was mooier. Dat vat teamflow samen. Het is niet alleen beter presteren maar het is samen iets beleven wat je alleen nooit had kunnen bereiken.
Voor accountancyprofessionals ligt daar een directe vertaalslag. Eén van de belangrijkste flowcondities is open communicatie en constructieve feedback op de voortgang, weten hoe je ervoor staat, zonder vertraging. Precies dat organiseert Silverfin: processen worden makkelijker, kwaliteit verbetert en er ontstaat meer ruimte voor samenwerking die er echt toe doet, namelijk met de klant. Niet als bijvangst, maar als logisch gevolg van een werkproces dat beter stroomt.
Teamflow in een accountantskantoor begint dus niet met een teambuilding of een cultuurprogramma. Het begint met de juiste randvoorwaarden en software die die condities dag in dag uit ondersteunt. Dat is geen luxe. Dat is de infrastructuur voor werk dat voldoet, dat beklijft en dat je met je team kunt delen.
Wil je meer weten over Accounting that Flows?
Ruim zestig accountants uit heel Nederland kwamen samen in Maarssen voor de allereerste Fast Forward Nederland. Een dag over processen die niet vastlopen, data die stroomt en samenwerking die werkt. Lees hoe het was en wat het jouw kantoor kan opleveren.
Gebaseerd op de keynote van Fast Forward Nederland met het thema “Accounting That Flows”.
Geef een reactie