Kern van het wetsvoorstel
Het wetsvoorstel Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (Baz) zorgt ervoor dat elke zelfstandige tot de AOW-leeftijd verzekerd is. Door deelname verplicht te stellen kunnen risico’s worden gedeeld en kosten relatief laag gehouden worden. Zelfstandig ondernemers krijgen dan in het geval van arbeidsongeschiktheid een uitkering ter hoogte van maximaal het minimumloon. Zelfstandigen kunnen er ook voor kiezen om een private verzekering af te sluiten als alternatief, of juist hun huidige verzekering te behouden.
Aanpassingen
Op de internetconsultatie zijn in totaal 2260 reacties binnengekomen, van zowel individuele personen als van bedrijven en maatschappelijke organisaties. Ook waren het UWV en de Belastingdienst kritisch op de uitvoerbaarheid. Door het wetsvoorstel aan te passen komt het kabinet deels tegemoet aan de kritiek. In het gewijzigde voorstel wordt de wachttijd verlengd naar twee jaar, zijn de kosten voor de ondernemer lager en is er een jaarlijks overstapmoment om eventueel over te stappen naar een private verzekeraar. Zowel het UWV als de Belastingdienst geven aan dat het wetsvoorstel in deze vorm onder voorwaarden uitvoerbaar is.
Kosten en wachttijd
In het aangepaste wetsvoorstel komt de premie nu op 5,4% van de gemaakte winst. Eerder was dit nog 6,5%. Op basis van het huidige minimumloon en de huidige verwachting van de kosten komt dit neer op maximaal € 171 bruto per maand. Bij een lagere winst wordt de te betalen premie per maand ook minder. Ook wordt de wachttijd voordat iemand een uitkering krijgt verlengd naar twee jaar. De uitkering kan dan vaker gebaseerd worden op definitieve gegevens van de Belastingdienst over het inkomen, waardoor er minder kans is op terugvorderingen. De periode van twee jaar sluit ook aan bij de twee jaar waarin het loon van zieke werknemers wordt doorbetaald voordat zij een beroep doen op de WIA.
Private verzekeringen
Zelfstandigen kunnen er ook voor kiezen zelf een private verzekering af te sluiten, mits die voldoet aan bepaalde voorwaarden. Ze hoeven dan niet mee te betalen aan de basisverzekering. Om dit uitvoerbaar te houden komt er een jaarlijks overstapmoment van publiek naar privaat aan het eind van het kalenderjaar, vergelijkbaar met hoe het geregeld is bij de zorgverzekering.
Zelfstandigen die ook werknemer zijn
Ook is er een oplossing toegevoegd voor zelfstandigen die ook werken als werknemer en dus al verzekerd zijn voor arbeidsongeschiktheid. Als zij vanuit de WIA al recht hebben op een arbeidsongeschiktheidsuitkering op het niveau van het minimumloon hoeven zij geen premie voor de basisverzekering voor zelfstandigen te betalen.
Veel onverzekerden
Driekwart van de zelfstandigen is nu niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid, motiveert minister Paul (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) het voorstel. Vaak vinden zij de kosten te hoog. En een deel kan zich helemaal niet verzekeren vanwege leeftijd, medische aandoening of medische geschiedenis. Paul: “Een ongeluk of ziekte kan ons allemaal overkomen. En dan wil je dat er een fatsoenlijk vangnet is. Maar veel ondernemers hebben nu geen of slechts een beperkte verzekering. Voor anderen is een verzekering niet bereikbaar of betaalbaar. Door een basisverzekering te introduceren zorgen we dat iedereen zekerheid heeft. En tegelijkertijd geven we ondernemers de vrijheid om zelf iets passends te regelen via een private verzekeraar of hun huidige verzekering te behouden.”
Nog een vraagteken blijft voor mij het volgende.
De eerste twee jaar moet de zelfstandige zelf overbruggen. Dat zou betekenen dat als de zelfstandige 2 jaar of korter voor de AOW leeftijd zit geen gebruik kan maken van de verzekering bij arbeidsongeschiktheid. Stopt de betaling van de verplichte verzekering dan ook voor zelfstandigen die 2 jaar of minder voor de AOW leeftijd zit. Dat zou wel eerlijk zijn.
Dat is precies mijn situatie en dus ook mijn vraag. Ik neem aan dat de premiebetaling stopt twee jaar voordat de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt wordt.
Dat lijkt me eerlijk gezegd niet, zie : “Door deelname verplicht te stellen kunnen risico’s worden gedeeld en kosten relatief laag gehouden worden.”
Het is kortom een verplichte collectieve verzekering, waar iedereen aan bijdraagt zodat het betaalbaar blijft en de risico’s behapbaar, vergelijkbaar met ww, en wia, die premies betaal je ook door.
Ik vraag me meer af hoe de gemiddelde zzp’er die 2 jaar wachttijd gaat overburggen. Het lijkt mij dat velen dat niet (voldoende) kunnen en dat dit wetsvoorstel op dit punt de plank misslaat.