Pronk gebruikt het voorbeeld om te illustreren hoe ontwikkelingshulp lange tijd werd vormgegeven vanuit wantrouwen en een gevoel van westerse superioriteit. Volgens hem werden lokale accountants buitenspel gezet, terwijl die er wel degelijk waren. Het is een van de vele observaties in een interview waarin hij terugblikt op decennia ontwikkelingsbeleid, van het behalen van de Oeso-norm van 0,7% tot zijn werk als VN-gezant in conflictgebieden.
Van controle naar vertrouwen
In de periode waarin Pronk actief was als minister van Ontwikkelingssamenwerking (1973-2010) lag de nadruk sterk op controle vanuit donorlanden. Politieke verantwoording en zorgen over corruptie speelden daarbij een grote rol. In de praktijk betekende dat vaak dat internationale, veelal westerse accountantskantoren werden ingezet bij de controle van hulpgelden. Die benadering past in het bredere beeld dat Pronk schetst van een systeem dat lange tijd werd gedomineerd door westerse normen en belangen. Hij erkent dat hij zelf aanvankelijk ook zo dacht. “Toen ik begon, dacht ik in termen van groei, van westerse technologie,” zegt hij. Gaandeweg kwam er volgens hem meer aandacht voor lokale kennis en autonomie.
Praktijk veranderd
Waar Pronk een systeem beschrijft waarin controle van buitenaf domineerde, is de praktijk inmiddels verschoven. Tegenwoordig draait het niet meer om de herkomst van accountants, maar om de kwaliteit van hun werk. Internationale donoren eisen dat controles worden uitgevoerd volgens standaarden zoals de International Standards on Auditing (ISA) en dat accountants onafhankelijk opereren. Dat betekent dat lokale accountantskantoren in ontwikkelingslanden juist vaker worden ingezet, mits zij aan die eisen voldoen. Het past in een bredere beweging richting ‘local ownership’ (uit de zogeheten Paris Declaration van de OESO), waarbij landen en organisaties meer verantwoordelijkheid krijgen voor hun eigen ontwikkeling. Die ontwikkeling sluit deels aan bij wat Pronk zelf ook bepleit, zoals het versterken van lokale organisaties. Tegelijkertijd waarschuwt hij dat ook daar nieuwe machtsstructuren ontstaan, bijvoorbeeld binnen professionele ngo’s.
Foto: Sebastiaan ter Burg / Wikipedia
Geef een reactie