LLM’s zijn in de kern taalmodellen: zij voorspellen de meest voorkomende woorden op basis van enorme datasets. Die datasets betreffen niet altijd de meest juridisch correcte bronnen qua rechtspraak, wetgeving en literatuur en ook niet de meest actuele. Sommige datasets zitten nog achter betaalmuren van Kluwer, SDU en andere juridische uitgeverijen. LLM’s zijn sterk in het formuleren, maar niet per definitie in juridisch analyseren en redeneren op basis van de laatste stand van de rechtspraak, literatuur en wetgeving.
Slechte prompts.
De kwaliteit van het antwoord hangt sterk af van de (inhoud van de) vraag die wordt gesteld. Oftewel: “prompten is key”. Juridisch goed prompten is eigenlijk alleen weggelegd voor juridische specialisten. Een juridische vraag is zelden zo simpel als zij lijkt. De juiste rechtsvragen komen pas bovendrijven na bestudering van het volledige dossier, de feiten en de context – waaronder de loonadministratie, de toepasselijke cao-bepalingen, , de interne regelingen en de bedrijfscultuur en de context en feiten. De weging van wat wel en niet relevant is iets dat een jurist, die het gehele speelveld overziet vaak wel het beste overzien. De selectie van wat men in de AI prompt geeft aan feiten is cruciaal en kan te beperkt zijn als men onvoldoende juridische kennis heeft van welke feiten van belang zijn voor de juridische analyse. En verder is juridisch prompten echt een vak apart waarbij het best lang duurt om de juiste prompt te maken.
In juridische dossiers en ook arbeidsrechtdossiers speelt context juist ook een cruciale rol. Denk in dat laatste geval bijv. aan de arbeidsovereenkomst, , toepasselijke CAO-bepalingen, interne beleidsregels, eerdere afspraken en de specifieke situatie van de medewerker. Zonder die context in de prompt juist mee te geven, blijft een AI-antwoord vaak oppervlakkig of onvolledig.
Voorwerk is tegenwerk.
In de praktijk zie ik regelmatig dat accountants of salarisadministrateurs al “voorwerk” hebben gedaan met behulp van AI. Dat lijkt efficiënt, maar werkt vaak averechts omdat er geen goede prompt is gegeven en relevante context is weggelaten, niet de juiste rechtsvraag is gesteld, er overstijgende rechtsvragen zijn. Soms ontstaat er hierdoor een verkeerd beeld van de juridische mogelijkheden, waardoor wij eerst die misverstanden moeten rechtzetten om dan pas toe te komen aan het inhoudelijk beoordelen van het dossier. Dat kost uiteindelijk juist extra tijd en inspanning. Met andere woorden, laat de jurist met behulp van AI de juiste prompts geven en AI dus optimaal inzetten met behulp van de ongefilterde feiten.
Een illustratief voorbeeld.
Een accountantskantoor begeleidde een mkb-klant die afscheid wilde nemen van een medewerker die al langere tijd onvoldoende functioneerde. Via een chatbot was nagevraagd of een ontslagtraject mogelijk was.
Het antwoord was duidelijk: bij een goed gedocumenteerd disfunctioneringsdossier zou beëindiging van het dienstverband haalbaar moeten zijn.
Op papier leek dat logisch. Bij nadere beoordeling bleek echter dat de medewerker kort daarvoor meerdere keren had aangegeven ondersteuning nodig te hebben vanwege gezondheidsklachten. Daarnaast was er nauwelijks vastgelegd welke begeleiding of verbeterafspraken waren aangeboden. Het dossier bleek daardoor juridisch veel minder sterk dan aanvankelijk werd gedacht. In plaats van direct in te zetten op beëindiging, werd gekozen voor een zorgvuldig verbetertraject met aanvullende begeleiding. Daarmee werden juridische risico’s beperkt én bleef ruimte bestaan voor een duurzame oplossing.
Dit voorbeeld laat zien waar het verschil zit. AI herkent patronen en geeft algemene antwoorden, maar maakt geen belangenafweging en beoordeelt geen dossier in zijn volledige context. Bovendien is bekend dat generatieve AI soms onjuiste of zelfs verzonnen informatie presenteert, terwijl die op het eerste gezicht overtuigend klinkt.
Laat de jurist AI inzetten
Betekent dit dat juristen geen gebruik maken van AI? Zeker niet. Integendeel. Ook juristen zetten AI steeds vaker in als hulpmiddel bij onderzoek, analyse en het structureren van informatie. Het verschil is dat de uitkomsten worden getoetst aan wetgeving, jurisprudentie en de specifieke omstandigheden van het dossier. AI ondersteunt en versnelt het werkproces, maar neemt de juridische beoordeling niet over.
De kern van ons werk blijft mensenwerk. Het beoordelen van risico’s, het formuleren van de juiste rechtsvraag en het bepalen van een passende strategie bij het type klant, vereisen ervaring, inzicht en contextgevoel. Dit betekent: oog hebben voor de impact op medewerkers, arbeidsrelaties, de politieke verhoudingen en reputatie. Dat is precies waar de toegevoegde waarde van de jurist ligt — juist in een tijdperk waarin informatie overal en ogenschijnlijk gratis beschikbaar lijkt en steeds meer een commodity wordt. Kennis an sich heeft geen waarde maar het op de juiste wijze toepassen daarvan om het gewenste resultaat te bereiken, wel. Daarin kan een goede jurist het verschil maken.
Wie denkt kosten te besparen door juridisch advies te “outsourcen” aan een chatbot, komt bedrogen uit. Snel en goedkoop is niet hetzelfde als goed. En in het arbeidsrecht en andere HR-gerelateerde dossiers kan een verkeerde inschatting aanzienlijk duurder uitpakken dan een zorgvuldig opgebouwd maatwerk advies met een menselijke maat.
Laat AI ondersteunen waar het kan, maar laat juridische oordeelsvorming over aan de jurist en zijn AI Legal tools. Dat duurt misschien langer dan één minuut, maar levert wel een advies op dat juridisch klopt én past bij uw organisatie en medewerkers. Bovendien scheelt het ook tijd, en dat is iets dat een accountant of salarisadministrateur ook niet altijd heeft. Zij kunnen zich dan focussen op hun eigen kern werkzaamheden en processen. Ook dat blijft immers een factor om rekening mee te houden in het werk: tijd.
Geef een reactie