Het lastigste aan reflectie is dan ook niet de conclusie. Dat is het stuk daarna: wat ga je de volgende keer écht anders doen? En hoe zorg je dat je het daadwerkelijk doet?
Precies op dat punt loop ik zelf vast. Analyseren kan ik goed. Ik zie meestal snel genoeg waar het fout gaat, maar dat omzetten in een duurzame verandering is voor mij net zo lastig als voor iedereen die dit leest. Ik ben bewust onbekwaam.
Dat is een ongemakkelijke plek om te zitten, en tegelijk de enige plek waar verandering kan beginnen. Zolang je niet ziet wat er misgaat, gebeurt er sowieso niets. Maar zie je het wél en doe je er niets mee, dan blijft het bij een formulier en een goed gesprek.
Maak het niet te groot
De conclusies die we trekken zijn meestal te groot. “We moeten beter communiceren.” “De planning moet strakker.” “Het controleplan moet zich richten op de échte risico’s.” “We moeten eerder beginnen met de stukken opvragen.” Allemaal waar, en niemand die weet wat hij maandagochtend anders doet.
Wat mij op die momenten helpt, is de conclusie net zo lang verkleinen tot er iets overblijft dat ik deze week kan doen. “Het controleplan moet zich richten op de échte risico’s” wordt dan: “bij drie klanten streep ik één onnodige controle uit het controleplan”. Dat is klein, bijna teleurstellend klein. Maar het gebeurde wel en aan het einde van het jaar had ik meer tijd voor de echte risico’s. Dat is meer dan een evaluatieformulier ooit heeft opgeleverd.
Ik heb genoeg evaluaties meegemaakt waarin we een uur lang scherpe en eerlijke dingen tegen elkaar zeiden, en waarvan ik een week later niets meer terugzag in het werk. Een conclusie die niemand kan uitvoeren, is een mening.
Een actie zonder naam of deadline is een voornemen
In mijn tijd als planner zag ik het patroon steeds terug: alles wat geen eigenaar en geen datum had, gebeurde niet. Het werk dat wel een naam en deadline heeft, gaat nu eenmaal voor. Reflectie-acties verliezen die wedstrijd standaard, want er zit geen klant achter die belt. Ook bij die van mij. Zodra het druk wordt, is mijn eigen verbeterpunt het eerste wat stilletjes van het lijstje valt.
Dus behandel ze net zo als het werk zelf. Zet ze bij de opdracht, in de planning of op de agenda van het eerstvolgende teamoverleg. Wie doet het, en wanneer? Zolang die twee vragen open blijven, is het geen actie maar een goede intentie.
De oude route is nu eenmaal makkelijker
Als het druk wordt, vallen we terug in oude patronen. Als de oude manier van werken wint omdat die makkelijker is, dan is de meest effectieve actie vaak niet “beter je best doen”, maar de nieuwe manier makkelijker maken. Pas het werkprogramma aan, verander de standaardvraag in je aanleverlijst, haal die ene stap uit het proces waar iedereen toch omheen werkt. Dan hoef je het de volgende keer niet meer te onthouden, want het zit in de route ingebakken.
Software kan daarbij helpen, maar laat ik daar eerlijk over zijn: een systeem verandert geen gedrag. Het maakt hooguit zichtbaar waar het misgaat en het verlaagt de drempel om het anders te doen. De keuze om ook echt over die drempel te stappen, blijft van jou.
Kijk terug op wat je hebt veranderd
Dat stuk vergeet ik vaak zelf. Leverden die geschrapte controlewerkzaamheden bij alle drie de klanten tijd op, of kwam het werk ergens anders gewoon weer terug? Reflectie zonder actie levert niets op, en actie zonder reflectie levert je een nieuwe gewoonte op waarvan je niet weet of hij beter is dan de vorige.
Word bekwaam
Verandering gaat niet vanzelf, zeker niet. Kies dus één ding uit je laatste terugblik. Niet het grootste punt, maar het punt waarvan je weet dat je het deze week echt kunt doen. Zet je naam erbij en een datum. Zo verandert er tenminste één ding, en dat is er één meer dan na de vorige keer.
Misschien werkt het. Misschien ook niet. Maar dan weet je in ieder geval meer dan toen je begon. Wat ga jij morgen proberen?
Kimberly Nederhoff is registeraccountant (RA) en teamlead bij Fortes Milestones. In haar rol werkt ze dagelijks samen met accountantskantoren aan de inrichting van processen en software. Vanuit die praktijkervaring ziet ze waar complexiteit ontstaat én waar eenvoud juist het verschil maakt. In haar artikelen deelt ze inzichten over digitalisering, praktijkmanagement en de toekomst van accountancy.
Geef een reactie