De afgelopen maanden is het debat over digitale onafhankelijkheid zichtbaar geïntensiveerd. Geopolitieke spanningen, onzekerheid rond Amerikaanse wetgeving en politieke ontwikkelingen in 2025 hebben het besef versterkt dat Europese organisaties kwetsbaar zijn als hun digitale infrastructuur buiten Europa wordt aangestuurd.
De recente discussie rond de overname van een partij die betrokken is bij de hosting van DigiD liet zien hoe gevoelig digitale ketens zijn. Digitale infrastructuur is geen randvoorwaarde meer, maar een strategisch fundament.
Tegelijkertijd zet het nieuwe regeerakkoord nadrukkelijk in op een “EU-first”-benadering en minder afhankelijkheid. Digitale autonomie/soevereiniteit wordt expliciet genoemd als uitgangspunt. Dat sluit aan bij bredere Europese initiatieven, zoals de verdere uitrol van eIDAS en de Europese digitale identiteit.
Voor accountantskantoren is dit geen politiek thema. Het raakt direct aan jouw professionele verantwoordelijkheid om aantoonbaar zorgvuldig om te gaan met vertrouwelijke informatie en digitale risico’s.
Waarom dit jou als accountant raakt
Je werkt met vertrouwelijke klantdata. Jaarrekeningen, fiscale dossiers, identificatiegegevens, verklaringen, looninformatie. De vraag is waar die data staat, wie er technisch toegang toe heeft en onder welk rechtsregime die valt.
Daarnaast stapelt de regelgeving zich op: NIS2, de AI Act, de Data Act etc. Al deze kaders leggen nadruk op ketenverantwoordelijkheid en transparantie in je applicatielandschap. Je moet bijvoorbeeld kunnen uitleggen welke leveranciers je inzet, hoe zij data beveiligen en welke onderaannemers betrokken zijn.
Veel software in de accountancy wordt in Nederland verkocht, maar niet altijd in Nederland ontwikkeld of gehost. Vraag jezelf af: wie bouwt deze software? Wie onderhoudt het? Waar staat de data, ook tijdens transitie en van de back-ups? Is versleuteling goed ingericht? Kun je de data zelf exporteren en beheren?
Zijn er al Europese alternatieven?
Ja. Voor veel bedrijfssoftware en productiviteits-oplossingen bestaan inmiddels Europese alternatieven. De EU Tech Map laat bijvoorbeeld zien dat het ecosysteem breder is dan vaak wordt gedacht. Van cloud-opslag tot workflow-tools en digitale handtekeningen: er zijn oplossingen die volledig binnen de EU worden ontwikkeld en gehost.
Dat betekent niet dat je morgen alles moet vervangen. Veel kantoren draaien grotendeels op Microsoft-infrastructuur. Dat is begrijpelijk. Microsoft levert sterke PaaS-oplossingen en is diep verweven in de dagelijkse praktijk met bijvoorbeeld Microsoft 365. Volledig afscheid nemen is voor veel organisaties lastig of niet realistisch.
Wat je wél kunt doen, is scherp sturen op configuratie en bewijs. Laat aantonen dat je data binnen de EU wordt opgeslagen. Controleer tenant-instellingen. Vraag om verwerkersovereenkomsten en inzicht in sub-processors.
Wat kun je concreet doen?
Een pragmatische aanpak helpt. Veel onderdelen horen eigenlijk al thuis in je AVG-dossier of kwaliteitsmanagementsysteem:
- Maak een volledige inventarisatie van je applicatielandschap en splits tussen infrastructuur en online software (SaaS).
- Analyseer per tool waar de software draait en waar de data fysiek wordt opgeslagen.
- Breng alle derde partijen en onderaannemers in kaart.
- Vraag leveranciers hoe zij inspelen op Europese regelgeving.
- Zoek voor non-EU-tools actief naar alternatieven.
- Stel voor kritieke processen een ‘plan B’ op.
Dit is geen eenmalige exercitie. Het is onderdeel van professioneel risicomanagement.
Zet vandaag een eerste stap
Data-soevereiniteit begint niet met grote woorden, maar met concrete keuzes in je applicatielandschap. De vraag is niet of Europa deze kant op beweegt. De vraag is of jij meebeweegt – of wacht tot een klant of toezichthouder ernaar vraagt.
Werk je met niet-Europese ondertekenoplossingen? PKIsigning is een Nederlands alternatief voor digitale handtekeningen, voldoet aan eIDAS en met focus op de accountancypraktijk. Je houdt grip op je data, integreert met je bestaande systemen en sluit aan bij de Europese koers richting digitale autonomie.
Geef een reactie