Het Amerikaanse onderzoeksbureau Citrini heeft samen met techondernemer Alap Shah een scenario geschetst rond de invloed van AI op de economie. Het gedachte-experiment beschrijft de situatie in juni 2028. Hoogopgeleide professionals, van productmanagers tot accountants, verliezen hun baan aan AI-systemen en komen noodgedwongen terecht in de ‘gig-economie’. “Een senior medewerker die in 2025 nog 180.000 dollar verdiende, rijdt in 2027 Uber voor 45.000 dollar”, aldus Citrini.
Intelligentiecrisis
Het bureau voorspelt een “intelligentiecrisis” waarin menselijke kennisarbeid structureel minder waard wordt, tenzij er nu maatregelen worden getroffen. Anders belandt de economie in een negatieve spiraal waarin AI-capaciteiten verbeteren en bedrijven met minder mensen hetzelfde werk kunnen doen, met hogere marges en meer ontslagen. Die leiden tot lagere bestedingen, waardoor omzet onder druk komt te staan. Bedrijven reageren daarop door nog meer te automatiseren om kosten te drukken. Zo versterkt elke ronde AI-investeringen de volgende ronde banenverlies.
Spookgroei
Citrini bedenkt de term ‘Ghost GDP’ oftewel ‘spook-BBP’: economische groei die op papier bestaat, maar in werkelijkheid niet bestaat omdat inkomens wegvallen of dalen. AI vraagt geen loon, maar geeft ook geen geld uit. In het scenario van Citrini verschuift de druk van software en consultancy naar alle businessmodellen die bestaan omdat regels complex zijn, informatie versnipperd is of mensen weinig tijd hebben. Concreet zou het gaan om belastingadvies, juridische hulp en financieel advies. Alle herhaalbare werkzaamheden komen als eerste onder druk te staan door AI en de marges zullen krimpen.
Volgens Citrini is de aanname dat AI banen kost, maar ook nieuwe banen schept, een misvatting als AI ook snel goed wordt in rollen waar mensen normaal naar opschuiven, zoals controle van het werk dat AI zelf doet. “Dat is de kern van de term ‘intelligentiecrisis’: niet een gebrek aan slimme mensen, maar een maatschappij waarin menselijke intelligentie als schaarse productiefactor zijn meerwaarde verliest.”
Beurskoersen omlaag
Maar het is nog 2026 en er is nog tijd om het doemscenario te voorkomen, aldus het bureau. Desalniettemin zorgde het scenario in de VS al voor een heftige reactie van beleggers. Bedrijven die werden genoemd, verloren afgelopen week tot ruim 13% op de beurs (IBM). Citrini voorspelt een werkloosheid in de VS van ruim 10% als er niets gebeurt.
Laten we het beroep van accountant nog even wat minder aantrekkelijk maken, door het zoveelste ‘we worden vervangen door computers’-verhaal de wereld in te slingeren.
Wordt al tientallen jaren geroepen, maar accountants krijgen het alleen maar drukker.
Stop eens met die bangmakerij!