De auteurs verkennen wat de snelle opkomst van AI kan betekenen voor de arbeidsmarkt en het onderwijs. Daarbij onderscheiden zij verschillende mogelijke effecten. AI kan werkzaamheden van mensen overnemen, verschillen tussen opleidingsniveaus verkleinen en bestaande expertise versterken. De technologie kan er volgens hen ook toe leiden dat kennis en vaardigheden minder worden ontwikkeld of benut.
Ook hoger opgeleide starters kwetsbaar
Bij opleidingen op hbo- en wo-niveau kan substitutie volgens Levels en Schokker onder meer optreden bij instapfuncties bij accountantskantoren. Zij noemen daarnaast functies bij advocatenkantoren, mediabedrijven en financiële instellingen, zoals juridisch onderzoeksassistenten, paralegals, copywriters, contentproducenten en junior analisten.
Het gaat daarmee niet uitsluitend om laagbetaald of laaggeschoold werk, ook goedbetaalde instapposities lijken volgens de auteurs dus kwetsbaar. Zij voorspellen niet dat deze functies daadwerkelijk zullen verdwijnen. De gevolgen hangen onder meer af van de manier waarop organisaties AI inzetten en van de taken waaruit een functie bestaat.
Traditionele leerladder
Een mogelijk gevolg is dat de gebruikelijke route van junior naar senior onder druk komt te staan. Professionals bouwen hun expertise doorgaans geleidelijk op. Door werkzaamheden te herhalen, leren zij patronen herkennen en ontwikkelen zij het oordeelsvermogen dat nodig is voor complexere taken.
Wanneer AI een deel van het werk aan het begin van een loopbaan overneemt, kan dat gevolgen hebben voor deze leerroute. Het is dan minder vanzelfsprekend dat beginnende medewerkers voldoende gelegenheid krijgen om kennis en ervaring in de praktijk op te bouwen. De auteurs spreken in dit verband over de traditionele ‘leerladder’ van juniorpositie naar senior expert.
Dat betekent niet dat AI alleen maar een bedreiging vormt voor expertiseontwikkeling. De technologie kan professionals ook ondersteunen en bestaande kennis versterken. Maar volgens Levels en Schokker kan wel het risico ontstaan dat mensen te sterk op de technologie gaan leunen en daardoor bepaalde vaardigheden minder ontwikkelen.
Maakt het werk niet alleen lichter
Eerder wees Sander Klous, hoogleraar AI & Audit aan de Universiteit van Amsterdam en partner bij KPMG, in gesprek met Accountancy Vanmorgen op een ander mogelijk gevolg. Volgens hem verdwijnt door AI vooral laagintensief werk, zoals uitzoeken, structureren en voorbereiden. Voor accountants blijft daardoor relatief meer werk over dat veel concentratie vraagt, waaronder beoordelen, doorvragen, communiceren en verantwoordelijkheid nemen. AI kan het werk volgens Klous efficiënter maken, zonder dat het daarmee ook lichter wordt.
De mogelijke veranderingen vragen volgens de ESB-auteurs in elk geval om een herziening van de manier waarop expertise wordt opgebouwd. Zij pleiten vanwege de snelheid en aard van de ontwikkelingen voor nauwere samenwerking tussen wetenschap en beleid. Voor werkgevers roept hun analyse de vraag op hoe jonge professionals praktijkervaring kunnen blijven opdoen wanneer AI een groter deel van de gebruikelijke instaptaken uitvoert.
Lees het volledige artikel hier.
Geef een reactie