De orde van belastingadviseurs stuurde in oktober 2025 een nota aan de koepelorganisatie van Nederlandse universiteiten UNL. De boodschap: alle opleidingen fiscaal recht en fiscale economie moeten worden gecentraliseerd op de drie plekken Noord, Midden en Zuid.
Te weinig fiscalisten
Inmiddels heeft de NOB die notitie zelf online gezet. Argumenten voor de bundeling zijn het teruglopende aanbod bij universiteiten en het ontbreken van hbo-opleidingen die volledig op fiscaliteit focussen. “Fiscaliteit is nu ondergebracht bij de hbo-opleidingen ‘Finance, Tax and Advice’; deze opleidingen leveren te weinig fiscalisten af, bovendien is het niveau van de afgestudeerden te laag om zonder aanvullende inzet een universitaire studie te kunnen starten/afronden.”
Koepel is ervoor te porren, Amsterdam en Maastricht niet
Op de korte termijn ziet de NOB oplossingen in een gerichte marketingcampagne (die is inmiddels gestart met als thema ‘Doe ff fiscaal’) en een sterkere aansluiting tussen de huidige hbo’s en de universitaire opleidingen door middel van schakelprogramma’s of een gerichte fiscale minor. Langetermijnoplossingen zouden dan investeren in fiscale hbo-opleidingen zijn en dus het centreren van de opleidingen op academisch niveau.
De UNL vindt dat laatste zelf wel een goed idee, zo liet de koepel eerder dit jaar weten aan de faculteiten Economie en Rechten en aan betrokken vakgroepen fiscale economie en fiscaal recht. Maar de rechtenfaculteiten denken er anders over, blijkt uit documenten van de Universiteit van Amsterdam en Maastricht University, waar Follow the Money via een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo) over beschikt.
Academische onafhankelijkheid
De NOB wil met het plan bevorderen dat er meer specifiek geschoolde afgestudeerden de arbeidsmarkt op komen. Daaraan is nu een tekort bij de Belastingdienst en fiscaal dienstverleners. De fiscus geeft aan dat er zorgen zijn over het teruglopend aantal jongeren dat voor een fiscale studie kiest, maar oordeelt niet over het NOB-plan.
Nu kan aan acht universiteiten de opleiding fiscaal recht worden gevolgd; de Amsterdamse UvA, Rotterdam en Tilburg bieden ook een opleiding fiscale economie, een studierichting die ook de Universiteit Leiden overweegt op te zetten. Met centralisatie van opleidingen zou het onderwijs beter aansluiten bij de beroepspraktijk, denkt de NOB. Maar de rechtenfaculteiten in Maastricht en Amsterdam vinden dat strijdig met de academische onafhankelijkheid.
En dat is een heet hangijzer, gezien eerdere zorgen over de invloed van de beroepspraktijk op het onderwijs, onder meer door gesponsorde hooglerarenposten. “Het valt op dat er bij fiscale opleidingen weinig aandacht is voor kwesties waar op de Zuidas weinig aan valt te verdienen”, aldus Follow The Money. In Maastricht klinkt onder meer het geluid dat het advies “behoorlijk onbehoorlijk is en geen recht doet aan de rol van NOB”.
‘Centralisatie leidt tot minder studenten’
De vakgroep Belastingrecht heeft aan de onderwijsdirecteuren van de rechtenfaculteit van de UvA geschreven “het minder passend te vinden” dat een beroepsorganisatie invloed probeert uit te oefenen op het fiscale onderwijs en onderzoek. Onderwijs naar belastingheffing hoort thuis op elke universiteit, omdat het belangrijk is voor de financiering van de overheid, is daar de gedachte.
Een gremium van diverse vakgroepen wijst erop dat centralisatie juist het aantal studenten zal verminderen omdat veel universiteiten studenten uit de eigen regio opleiden. Bovendien dragen ook andere vakgroepen bij aan het onderwijs: “Die facultaire integratie wil men nergens loslaten ten gunste van een gecentraliseerd instituut.” Overleg met het werkveld is er al en bovendien zijn er ook nog steeds generalisten nodig, zo leggen de vakgroepen andere argumenten neer.
De positieve reactie van koepel UNL valt evenmin in goede aarde. “De fiscale opleidingen lijken het proefkonijn te worden in een poging van UNL om tot een landelijke verdeling van opleidingen te komen”, klinkt het in Maastricht.
Het Decanenoverleg Economie en Bedrijfskunde wijst op de concurrerende rol die de NOB heeft met cursussen. “Voor fiscalisten is ‘lifelong learning’ van belang. Wij willen graag met de NOB bespreken hoe faculteiten hierin een grotere rol kunnen vervullen.”
Samenwerking
De NOB heeft inmiddels een reactie gegeven aan de decanen. Daarin staat onder meer dat de doelstelling, ondanks het centralisatievoorstel, blijft om het aanbod van fiscale studies landelijk dekkend te houden. “Wij steunen een eventuele samenwerking tussen fiscaal-economische en fiscaal-juridische opleidingen. Wel benadrukken wij het belang van een brede opleiding, waarin het curriculum aansluit bij de Nederlandse en internationale context waarmee afgestudeerden in hun carrière te maken krijgen.”
Verwevenheid onderzoek en onderwijs
Verder vindt de orde het opvallend dat wordt geconstateerd dat onderzoek en onderwijs onvoldoende met elkaar verweven zijn, zoals de decanen stellen met een verwijzing naar de accountancy, waar dat voorheen ook het geval was. “Als met de Foundation for Auditing Research goede resultaten zijn behaald, kan worden verkend of een vergelijkbaar initiatief voor fiscaal onderzoek wenselijk is”, reageert de NOB. “Uiteraard zijn wij bereid mee te denken over manieren om de verbinding tussen onderzoek en onderwijs verder te versterken, met behoud van gescheiden rollen, naleving van onze Code of Conduct en waarborging van wetenschappelijke onafhankelijkheid.”
De NOB zegt graag met de decanen economie en rechten in gesprek te gaan over de toekomst van fiscale opleidingen en fiscaal onderzoek in Nederland.
Geef een reactie