“Waar je vroeger ín systemen werkte, zie je nu systemen die vóór je werken”, zegt Arthur Nieland, commercieel eindverantwoordelijk bij AFAS Software. “AI geeft steeds vaker de voorzet. Of het nu gaat om fiscale advisering, juridische checks of klantacceptatie in het kader van de Wwft: het systeem analyseert en adviseert, waarna de accountant kan beoordelen en bijsturen.” Die ontwikkeling zet druk op het traditionele verdienmodel. Want als werk efficiënter wordt uitgevoerd, verandert ook de perceptie van waarde. Nieland: “Accountants onderling zeggen het ook tegen elkaar: als jij slimmer werkt, moet de rekening omlaag. Dat gesprek is al gaande. Daarmee verschuift de focus van uren schrijven naar waarde leveren.”
Van uitvoerend naar adviserend
De adoptie van AI is echter ongelijk verdeeld. Grote kantoren lopen voorop. “Bij de top van de markt zie je dat AI echt wordt geïntegreerd in processen en dienstverlening”, aldus Nieland. “Bij kleinere kantoren zie je soms nog een werkwijze die sterk leunt op handmatig werk en papier.” Toch worden de contouren van de daadwerkelijke richting steeds duidelijker, schetst Nieland: “De accountant beweegt van uitvoerder naar adviseur. Dat vraagt niet alleen om andere tools, maar ook om een andere manier van denken. “Als je blijft hangen in het uurtje-factuurtjemodel, blijf je ook hangen in uitvoerend werk. Terwijl de echte waarde zit in advies: meedenken, vooruitkijken, strategisch sparren.”
Daar hoort een ander businessmodel bij. Er wordt steeds vaker gedacht in abonnementsvormen: vaste prijzen voor doorlopende dienstverlening. “Dan ontstaat er een prikkel om processen zo slim mogelijk in te richten. Hoe efficiënter je werkt, hoe hoger je marge. En tegelijkertijd kun je de klant beter bedienen met advies.”
Digitale soevereiniteit
Parallel aan de opkomst van AI groeit een ander thema in belang: digitale soevereiniteit. Steeds meer organisaties stellen kritische vragen over waar hun data staat en wie daartoe toegang heeft. “We zien een duidelijke beweging richting Europese oplossingen”, zegt Nieland. “Bedrijven willen niet dat hun data buiten Europese wetgeving valt.” Wat eerst een bijzaak was in softwareselecties, is nu een doorslaggevende factor: “In uitvragen zie je het terug. Waar eerst één vraag werd gesteld, zijn het er nu meerdere. En we worden actief benaderd door organisaties die willen overstappen vanwege dit onderwerp.”
Volgens Nieland is dat niet alleen een reactie op politieke ontwikkelingen, maar ook een strategische keuze. “Europa moet minder afhankelijk worden van Amerikaanse tech. Door te kiezen voor Europese spelers bouw je aan een sterker ecosysteem. Dat is een bredere beweging, maar wel één die ook direct impact heeft op softwarekeuzes in de accountancy.”
Softwareselectie is daarmee nog meer een strategische keuze geworden. “Dit zijn keuzes voor de lange termijn”, benadrukt Nieland. “Je legt voor jaren vast hoe je processen inricht, hoe je data beheert en hoe je kunt innoveren.” Daarbij spelen meerdere risicoafwegingen. Denk aan continuïteit, compliance en flexibiliteit. “Je wilt voorkomen dat je afhankelijk bent van partijen die mogelijk veranderen of wegvallen. Stel dat geopolitieke spanningen toenemen, dan wil je niet ineens je hele IT-landschap moeten omgooien.” Daarnaast speelt ook toekomstige regelgeving een rol: “In aanbestedingen en uitvragen van bijvoorbeeld de overheid zie je dat dit soort aspecten steeds vaker worden meegenomen. Als organisatie wil je daarop zijn voorbereid.”
Efficiëntie door één platform
Een andere duidelijke trend is de beweging naar consolidatie van systemen. Veel kantoren werken met een versnipperd applicatielandschap: voor elke taak een aparte tool. Nieland: “Dat brengt complexiteit met zich mee. Elke tool betekent ook beheer, koppelingen en onderhoud. En dat staat haaks op wat je wilt bereiken met automatisering.” De kracht zit juist in standaardisatie en integratie: “Als je processen organiseert op één platform, kun je ze consistent automatiseren. En met AI daarbovenop wordt dat effect alleen maar sterker. Hoe meer data beschikbaar is binnen één systeem, hoe beter AI kan analyseren en adviseren.” Dat vraagt wel om keuzes, benadrukt Nieland. “Je kunt niet alles blijven gebruiken. Op een gegeven moment moet je durven kiezen: dit is ons platform, hier gaan we op bouwen.”
Data als fundament
Uiteindelijk draait alles om data: “Hoe meer relevante data je hebt, hoe beter je kunt automatiseren en adviseren”, zegt Nieland. “Dat zie je nu al met AI, maar dat wordt alleen maar belangrijker. We bewegen nu richting een wereld waarin je niet meer handmatig acties uitvoert, maar opdrachten geeft. Denk aan een systeem waarin je zegt ‘verwerk deze klant‘ of ‘dien dit verzoek in‘, en het systeem regelt het.” Die ontwikkeling versterkt de rol van de accountant als regisseur en adviseur. Je bent niet meer bezig met invoer en controle, maar met interpretatie en richting geven. “En dan wordt context cruciaal”, vertelt Nieland. “Hoe beter je systemen zijn gevuld, hoe beter de adviezen die er uitkomen.”
De rode draad is helder voor Nieland: “AI dwingt tot keuzes. Over systemen, over data, over positionering. Maar vooral over de rol die je wilt spelen als kantoor. “Wie nu bewust kiest”, concludeert Nieland, “legt de basis voor een toekomstbestendig kantoor. Met meer grip, meer waarde en meer ruimte voor echt advies.”
Tekst: Sander Voortman
Deze bijdrage komt uit het AV-magazine met als thema ICT & AI. Dit magazine is verschenen in juli 2026. https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av-2-2026-ict-ai/
Geef een reactie