Dat betekent niet dat de impact beperkt blijft. Integendeel. AI gaat volgens Sneller grote delen van het accountantswerk veranderen. Niet van vandaag op morgen als een plotselinge klap, maar wel stap voor stap. Vooral omdat de technologie inmiddels samenvalt met een ander hardnekkig probleem: de krapte op de arbeidsmarkt. “Het is soms niet meer de keuze tussen de mens of de machine, maar tussen de machine of niks.”
Sneller studeerde in 1989 af op Kunstmatige Intelligentie. “De algoritmes en de wiskunde waren er eigenlijk altijd al. Alleen de data was er niet en de computers konden het niet.” Precies daarin zit volgens haar het verschil met nu. De rekenkracht is beschikbaar, de hoeveelheid data is enorm gegroeid en de toepassingen zijn voor iedereen toegankelijk geworden. “De algoritmes zijn nog hetzelfde. Dat is het grappige.”
De zichtbaarheid van AI is vooral veranderd door generatieve AI. Waar kunstmatige intelligentie eerder vaak onzichtbaar zat verwerkt in systemen, kreeg het met tools als ChatGPT een interface die iedereen begrijpt. “Die ‘GenAI-tools’ zijn heel intuïtief en gewoon voor iedereen te gebruiken. Dat heeft een enorme vlucht genomen en ook de adoptie enorm doen toenemen.” Tegelijk benadrukt Sneller dat AI al veel langer aanwezig is in het dagelijks werk. “Denk bijvoorbeeld aan een spamfilter of een viruschecker. Die AI besluit of een e-mail moet worden weggegooid, in de spamfolder terechtkomt of in de gewone mailbox. Het zit overal al erg verweven in alles wat wij doen, maar we beseffen dat niet altijd.”
Gebruik in juiste perspectief
Die bewustwording is in de accountancy ook duidelijk zichtbaar geworden. Uit het Future Ready Accountant Report 2025 van Wolters Kluwer blijkt dat het gebruik van AI in de accountancysector sterk toeneemt. Waar in 2024 nog 9 procent van de kantoren AI-tools had geïmplementeerd, was dat in 2025 al gestegen naar 41 procent.
Toch waarschuwt Sneller voor te snelle conclusies uit zulke cijfers. “Als je bijvoorbeeld kijkt naar die verviervoudiging in het gebruik van AI door accountants en belastingadviseurs. Hoe is dat gemeten? Een verviervoudiging vanaf welk punt?” Ze ziet de groei wel degelijk, maar plaatst die in perspectief. “Ik denk dat AI op dit moment, met name in de accountancy, nog vooral wordt gebruikt als een soort assistent. Je hebt een vraag en kijkt wat een van die chatbots ervan vindt. Het is een beetje de collega die naast je zit en helpt vragen te beantwoorden.”
Meer strategisch inzetten
Daarmee is de eerste fase van AI in accountancy vooral persoonlijk en ondersteunend, benadrukt Sneller. Medewerkers gebruiken AI om teksten te maken, vragen te stellen, documenten samen te vatten, eerste analyses uit te voeren of sneller tot een conceptantwoord te komen. Dat is nuttig, maar nog niet de echte strategische verandering. Sneller: “Ik ben er helemaal niet tegen dat iedereen een beetje aan het experimenteren is. Dat is goed, want dan krijg je de mindset en creatieve ideeën. Maar het moet niet blijven hangen in persoonlijke productiviteit. Je moet het echt strategisch gaan inzetten.”
De volgende fase ligt volgens haar in processen. AI niet enkel als losse tool naast het werk, maar AI die wordt ingebouwd in workflows, controles, analyses en adviesprocessen. Daaronder valt ook de opkomst van agentic AI: AI-systemen die niet alleen antwoorden geven, maar ook taken opvolgen, keuzes maken binnen afgesproken kaders en processen zelfstandig verder brengen. Toch relativeert Sneller ook dat begrip. “Agentic AI is een hip woord. We hebben natuurlijk ook nu al allerlei workflow-achtige dingen. De ene taak volgt geautomatiseerd de andere taak op, met nog wat meer slimmigheid erin.”
Ze vergelijkt het met automatisch facturen goedkeuren. Technisch kon dat al lang, maar het duurde jaren voordat het breed geaccepteerd en betrouwbaar genoeg was. “Dat heeft best lang geduurd en nu is het volledig ingeburgerd. Ik denk dat het met agentic AI ook zo gaat gebeuren. We moeten meer beseffen dat technologie sneller kan veranderen dan mensen veranderen. Adoptie volgt niet alleen technische mogelijkheden, maar ook vertrouwen, gewenning en risicobereidheid.”
Acceptatie en noodzaak
Voor de accountancy is dat extra relevant, juist omdat het vak sterk is gereguleerd, benadrukt Sneller. “De accountancy is natuurlijk zwaar geprotocolleerd, met heel veel regelgeving. Dat zou je dus moeten kunnen automatiseren. Tot nu toe is ons dat nog niet erg gelukt, maar op den duur zou dat mogelijk moeten zijn. Niet morgen. De vraag is vooral: hoe gaan we daar naartoe bewegen?” Volgens Sneller ligt de rem niet alleen in de techniek, maar ook in maatschappelijke acceptatie.
De arbeidsmarkt kan daarin een kantelpunt worden. Als kantoren onvoldoende mensen kunnen vinden, wordt AI minder een keuze en meer een noodzaak. Sneller ziet daarin een parallel met thuiswerken tijdens corona. “We konden altijd al thuiswerken, de techniek was al jaren klaar. Maar met corona konden we niet anders en heeft het een enorme vlucht genomen.” Zo kan ook AI versnellen als de sector ervaart dat de oude manier van werken niet langer houdbaar is.
Dat betekent niet dat kantoren AI blind moeten omarmen. Sneller komt in het gesprek steeds terug op drie basiscomponenten: “AI heeft drie componenten. Je hebt de algoritmes, je hebt de data en je hebt de computers.” Die algoritmes moet je volgens haar voldoende begrijpen om de kwaliteit ervan te kunnen beoordelen. De data moet kloppen. En de systemen moeten betrouwbaar functioneren. “Als je er onzin in stopt, komt er ook onzin uit. Datakwaliteit is echt wezenlijk.”
AI-geletterdheid
Juist daar ziet zij een natuurlijke rol voor accountants. Controleerbaarheid, datakwaliteit en interne beheersing liggen dicht bij de kern van het vak. “Datakwaliteit is traditioneel echt een vakgebied van de accountant, de boekhouder en de controller. Daarvoor komt denk ik veel meer aandacht. En daar kan de accountant een heel goede rol spelen.”
Dat is een belangrijk onderscheid in het debat over AI. Vaak wordt gezegd dat accountants door automatisering meer tijd krijgen voor advies en strategie. Sneller ziet die kans ook, maar plaatst er direct een voorwaarde bij. “Daarin moet je dan ook mee. En dat vraagt andere vaardigheden. Je moet de dialoog kunnen aangaan. Je moet de resultaten van algoritmes en AI kunnen interpreteren. Je moet het kunnen begrijpen. En je moet kunnen bouwen op de data.”
De accountant van de toekomst hoeft dus niet alleen communicatiever of adviserender te worden. Hij of zij moet ook AI-geletterd zijn. Weten hoe modellen tot uitkomsten komen, waar fouten kunnen ontstaan en welke data er onder een conclusie ligt. Sneller ziet in het onderwijs dezelfde beweging. Zelf geeft ze een vak AI voor controllers. Daarin gaat het niet alleen over technologie, maar ook over datakwaliteit, beoordeling van uitkomsten en ethiek. “Hoe beoordeel je of het antwoord dat je krijgt een beetje klopt? En als je kijkt naar waar die modellen van hebben geleerd: dat is wat er op internet staat. Dat is sterk westers gedomineerd en Engelstalig. In hoeverre is het dan toe te passen?”
Risico’s
Die kritische houding is dus cruciaal, zeker bij generatieve AI, bevestigt Sneller. Large Language Models (LLM’s) voorspellen op basis van waarschijnlijkheid steeds een volgend woord. Dat levert vaak indrukwekkende antwoorden op, maar soms ook het tegenovergestelde. Daarom moeten accountants voorlopig zelf aan het stuur blijven zitten, benadrukt Sneller. “Als zo’n model een IFRS-regel benoemt die niet bestaat, heb je een probleem.” Het risico zit dus niet alleen in fouten, maar ook in fouten die in eerste instantie geloofwaardig ogen. Dat maakt controle moeilijker. Wie AI gebruikt, moet niet alleen het antwoord lezen, maar ook de redenering, bron, context en toepasbaarheid beoordelen.
Naast inhoudelijke fouten is vertrouwelijkheid een van de grootste risico’s. Zeker voor accountantskantoren, die werken met klantdata, persoonsgegevens en bedrijfsgevoelige informatie. “Als jij je klantdata in een open ChatGPT stopt, dan gaat ChatGPT daarvan leren. Dat kan zomaar weer naar boven komen.” Volgens Sneller is dat geen technisch detail, maar een kwestie van professionele houding. “Als accountant ben je vertrouwenspersoon. Je stopt alle dingen in een afgesloten kast als het fysiek is. Zo moet je er ook mee omgaan als het elektronisch is.”
Goede voorwaarden
Grotere kantoren werken daarom vaker met afgeschermde omgevingen, waarin dezelfde grote AI-modellen kunnen worden gebruikt zonder dat vertrouwelijke informatie buiten de organisatie terechtkomt. “De tools zijn denk ik niet zo heel anders. Overal worden dezelfde grote tools gebruikt, maar wel in de eigen afgeschermde omgeving.” Ook toezichthouders wijzen op die basisvoorwaarde. De AFM stelde eerder dat audit tooling kansen biedt, maar dat het fundament rond governance, datakwaliteit, informatiebeveiliging en controleerbaarheid vaak nog kwetsbaar is.
De vraag is daarmee niet of AI nuttig kan zijn, maar onder welke voorwaarden. Sneller gebruikt graag de vergelijking met de auto. In de beginfase moest je weten hoe de slinger werkte, omdat auto’s vaak niet startten. Nu vertrouw je erop dat de auto het doet. “Ik heb geen idee hoe mijn auto in elkaar zit. Ik draai die sleutel om en hij doet het.” Met AI zijn we volgens haar nog niet in dat stadium. “We zitten nog een beetje in die fase dat je moet weten hoe het werkt. Het zal nog wel even duren voordat AI goed genoeg is om er echt volledig op te durven bouwen en niet meer de ins en outs te hoeven weten.”
Impact op kennisintensief werk
Toch is de richting duidelijk. AI zal vooral impact hebben op kennisintensief werk waarin veel documenten, regels, data en uitzonderingen samenkomen. Denk aan compliance, fiscale regelgeving, interne beheersing, dossieranalyse en controlevoorbereiding. “Als jij heel veel beleid hebt op het gebied van compliance en aan de andere kant de wet, dan kan AI dat beleid aan die wet toetsen. Daar moet je voorlopig nog wel bij zijn, maar dat gaat steeds beter worden. AI gaat een grote rol spelen in die hele kennisintensieve dingen.”
Daarmee raakt AI ook het verdienmodel. Als kennis sneller beschikbaar wordt, daalt de waarde van puur zoek- en uitzoekwerk. “Niemand gaat meer veel betalen voor het tijdrovende lezen van jurisprudentie, dikke handboeken, documentatie. Kennis wordt niet minder belangrijk, maar wel goedkoper.” Dat heeft gevolgen voor kantoren die nog sterk leunen op uren schrijven. Klanten zullen kritischer kijken naar werkzaamheden die aantoonbaar sneller kunnen.
Meer technologie betekent echter niet automatisch betere kwaliteit. De kwaliteit kan stijgen als AI wordt gevoed met goede data, goede rekenregels en goede controle. “Het is niet zo dat kwaliteit vanzelf ontstaat. Zoals ik eerder zei: als jij er onzin in stopt, komt er onzin uit. En als je dat gaat aansturen, wordt dat alleen maar erger.” De accenten in het werk verschuiven dus. Minder tijd naar verzamelen, zoeken en eerste verwerking; meer tijd naar beoordeling, interpretatie en verantwoordelijkheid.
Richt je op het probleem
Voor Sneller betekent dat ook dat kantoren hun eigen knelpunten centraal moeten stellen, in plaats van achter elke hype aan te lopen. “Wat zijn nu onze knelpunten? Of wat zijn de knelpunten van mijn klanten? En hoe kan ik daarvoor AI inzetten? Haal het uit de hype en uit de aanbodgedreven kant. Denk oplossingsgericht.”
Of kantoren straks met de helft van de mensen hetzelfde werk doen? Sneller waagt zich niet aan zulke voorspellingen. “De accountancy verandert langzaam, opleidingen duren jaren en professionele verantwoordelijkheid laat zich niet zomaar automatiseren. De controle blijft bij de mens.” Toch zal veel basaal werk verder worden geautomatiseerd: “Ik denk dat in de komende dertig jaar heel veel van dit werk veel meer geprotocolleerd en geautomatiseerd gaat worden. De mens zal het uiteindelijke stempeltje blijven zetten. Die verantwoordelijkheid kun je niet uitbesteden.”
Sneller verwacht de komende jaren geen plotselinge verandering of kentering, maar een blijvende verschuiving: “Alles wat heeft te maken met grootschalige data-analyse, productieprocessen, vraagvoorspellingen: daar gaan AI, voorspellende modellen en analyserende modellen een grote vlucht nemen.”
Tekst: Sander Voortman
Deze bijdrage komt uit het AV-magazine met als thema ICT & AI. Dit magazine is verschenen in juli 2026: https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av-2-2026-ict-ai/
Geef een reactie