AI krijgt een steeds grotere rol binnen accountantskantoren. Uit onderzoek van IDC uit december 2025 blijkt dat twee derde van de Nederlandse kantoren AI al in de strategie heeft opgenomen of ermee experimenteert. Ook verwacht 62 procent het gebruik de komende twee jaar uit te breiden. Daar staat dan de nodige terughoudendheid tegenover. Zo denkt 76 procent dat AI werkprocessen ingrijpend zal veranderen, maar vreest ongeveer drie kwart dat dit ten koste kan gaan van het professionele oordeel. Voor samenstellers speelt die discussie onder meer bij dossiervorming, klantcontact en de afwegingen die zij zelf moeten blijven maken.
Kritisch blijven
Derwish Rosalia, registeraccountant en AI-expert, herkent de zorgen en waarschuwt voor een subtiel gevaar: “Hoe beter AI wordt, hoe groter de kans dat professionals minder scherp worden. Als een systeem vrijwel altijd het goede antwoord geeft, ligt gemakzucht op de loer en neemt de neiging om kritisch te blijven controleren af. Dat maakt het professionele oordeel kwetsbaar, omdat het vaak misgaat op het moment dat men denkt dat alles goed verloopt.”
“Als AI vrijwel altijd het goede antwoord geeft, ligt gemakzucht op de loer.”
Volgens Rosalia is het belangrijk dat accountants leren begrijpen waarom AI-modellen niet altijd doen wat je verwacht. “Zelfs met een sterke prompt kunnen er fouten in de uitkomst zitten. Daarom moet je de output altijd toetsen aan de oorspronkelijke vraag en intentie. Iteratief werken wordt daarbij een belangrijke vaardigheid: doorvragen, bijsturen en verfijnen totdat je krijgt wat je nodig hebt”, vertelt Rosalia. Het gevaar bestaat dat accountants daar afhaken, omdat ze gewend zijn om fouten te vermijden en snel terugvallen op de oude werkwijze.
Context meegeven
Effectief werken met AI begint met de juiste input leren geven. Accountants kunnen hun werk versnellen met behulp van tools als Copilot, ChatGPT en Claude, bijvoorbeeld bij het opstellen van analyses en toelichtingen. De kwaliteit van de output hangt echter sterk af van de context die je meegeeft. “Gebruik je eigen expertise door relevante standaarden, wet- en regelgeving of documenten toe te voegen aan je prompt. Zo stuur je het model gericht aan.” Wel wijst hij erop dat het aan de accountant blijft om de uitkomst te beoordelen en te toetsen aan de professionele normen.
Rosalia ziet dat AI in alle fasen van de samenstelpraktijk werkzaamheden kan ondersteunen. “Bij het verkrijgen van inzicht in de onderneming helpt AI om sneller het financiële plaatje in kaart te brengen. Ook in het samenstellen kan het een goede rol spelen, maar vooral in de dossiervorming ligt veel potentie.” De AI-specialist geeft aan dat accountants grote efficiëntieslagen kunnen maken door bestaande checklists en werkwijzen te combineren met AI. Dat zorgt voor meer uniformiteit en helpt bij het controleren of alle vereiste onderdelen zijn opgenomen. “Er ontstaat een sneller en consistenter proces. Daarmee versterk je zowel de kwaliteit als de efficiëntie van het werk.”
“Door routinematige taken te automatiseren ontstaat er meer ruimte voor het gesprek met de klant en het leveren van toegevoegde waarde”
Beleid ontwikkelen
Efficiëntie en kwaliteit zijn wat Rosalia betreft niet de enige voordelen: “Door routinematige taken te automatiseren ontstaat er meer ruimte voor wat er echt toe doet. Namelijk het gesprek met de klant en het leveren van toegevoegde waarde. Juist nu cliënten zelf steeds vaker gebruikmaken van AI, verschuift de rol van de accountant naar die van adviseur en sparringpartner. De echte meerwaarde zit daarmee niet langer alleen in het verwerken van cijfers, maar vooral in de menselijke interactie, interpretatie van inzichten en begeleiding van klanten bij het maken van betere beslissingen.”
Veel kantoren en professionals nemen een afwachtende houding aan zolang er nog geen duidelijk beleid is. Hoewel dat begrijpelijk is vanuit complianceoverwegingen, schuilen daarin ook een aantal gevaren. Rosalia: “Je loopt het risico dat medewerkers gratis versies gebruiken of dat ze al met AI bezig zijn, maar zonder heldere kaders. Dat raad ik af. Zorg als werkgever voor goede licenties en sluit aan bij wat je normaal gesproken al doet bij de aanschaf van software, zoals een officepakket of boekhoudsysteem. Maak gebruik van bestaand IT-beleid en de expertise van de IT-afdeling of overkoepelende organisatie.”
Hij pleit er dan ook voor om AI actief te omarmen en gelijktijdig beleid te ontwikkelen. Door medewerkers actief te trainen, vaardigheden te leren en duidelijke richtlijnen te geven, houd je het gebruik onder controle en geef je mensen duidelijkheid. Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. “Met behulp van AI kun je snel een eerste opzet maken en daar iteratief op voortbouwen. Dat zou eigenlijk een reflex moeten worden. Betrek AI bij dit soort vraagstukken, dan kun je sneller en bewuster stappen zetten. Werk langs twee sporen: maak snel beleid en moedig mensen aan om AI verantwoord te gebruiken”, besluit Rosalia.
Volg de summercourse AI geletterdheid
Accountancy Vanmorgen organiseert op 24 augustus samen met Derwish Rosalia een praktische summercourse AI voor accountants en financials. Deelnemers ontdekken niet alleen wat AI kan, maar oefenen vooral hoe ze het verantwoord toe kunnen passen in de samenstelpraktijk. Liever een introductiecursus volgen? Schrijf je dan in voor de cursus AI geletterdheid.
Geef een reactie