De inzet van AI en data-analyse verandert de accountancy fundamenteel. Volgens het rapport The Future of Audit and Accounting in the AI Era bevindt de sector zich op een ‘tipping point’, waarbij technologie niet alleen processen verbetert, maar ook bepaalt ‘waar waarde wordt gecreëerd, hoe risico wordt beheerst en welke vaardigheden nodig zijn’. Daarmee groeit de druk op accountantskantoren om snel te investeren in AI, nieuwe werkmodellen en opleidingen. “Firms need to act now (…) or risk irrelevance,” waarschuwt IDC.
Vertrouwen blijft knelpunt
De adoptie van AI is al in volle gang. Twee derde van de Nederlandse accountantsorganisaties heeft AI inmiddels in de strategie opgenomen of experimenteert ermee. Ook verwacht 62 procent het gebruik van AI in de komende twee jaar verder uit te breiden. Tegelijkertijd blijft er twijfel over de impact op het vak. Zo verwacht 76% van de respondenten dat AI het auditproces fundamenteel zal veranderen, maar vreest een vergelijkbaar deel dat het gebruik van AI het professioneel oordeel kan ondermijnen.
Nederlandse accountants zijn terughoudender dan hun buitenlandse collega’s. Waar wereldwijd 53 procent van de respondenten verwacht dat AI bijdraagt aan betere controles, is dat in Nederland 30 procent. Ruim een kwart (27 procent) vreest dat AI het professionele oordeel kan ondermijnen. IDC vat het dilemma samen: technologie moet “serve, not supplant, human expertise”.
Internationale regels
De snelle opkomst van AI botst met een versnipperd regelgevingslandschap. Twee derde van de ondervraagden pleit daarom voor een wereldwijd geharmoniseerd kader voor AI in audit en assurance. Zonder dergelijke standaarden dreigen volgens IDC grotere compliance-risico’s en onzekerheid voor kantoren die internationaal opereren.
Opvallend is dat accountants bereid zijn concessies te doen aan de prestaties van AI-systemen. Meer dan de helft van de leidinggevenden geeft aan liever in te leveren op efficiëntie dan risico’s te lopen op het gebied van veiligheid en ethiek. Zorgen richten zich vooral op datakwaliteit en transparantie. Accountants vrezen dat AI-modellen moeilijk uitlegbaar zijn en dat fouten in data-analyse kunnen doorwerken in de controle van financiële informatie.
Tekort aan vaardigheden
De grootste bottleneck ligt echter bij mensen. Slechts 28% van de organisaties voelt zich goed voorbereid om medewerkers bij te scholen voor het werken met AI. Tegelijk verschuift de vraag naar nieuwe vaardigheden, zoals data-analyse en technologische kennis. Klassieke vaardigheden als kritisch denken blijven belangrijk, maar worden ingehaald door de behoefte om AI-systemen te begrijpen en aan te sturen.
Volgens IDC volstaat het niet om AI bovenop bestaande processen te leggen. Meer dan 60% van de professionals vindt dat het auditmodel fundamenteel moet worden herzien om AI volledig te integreren. Dat betekent meer automatisering van routinetaken, grotere nadruk op analyse en advies, en een andere rolverdeling binnen teams.
Rol verandert
Volgens het rapport ontstaat een nieuw profiel: minder uitvoerder, meer strategisch adviseur. Kantoren die die omslag niet maken, lopen het risico achter te blijven in een sector waarin technologie steeds meer de standaard bepaalt.
Het IDC-onderzoek werd verricht in opdracht van softwarehuis Caseware, gespecialiseerd in technologie voor de accountancysector. Het onderzoek is gebaseerd op een enquête uit december 2025, onder meer dan duizend beslissers binnen de accountancy en audit in Australië, Canada, Duitsland, Nederland, het VK, Ierland en de Verenigde Staten.
Geef een reactie