Beroepsorganisatie kan mkb-accountants ondersteunen bij data science vraagstukken

Op 6 oktober vond bij de NBA een minicongres plaats over data science en mkb-accountants. Tijdens dit minicongres werd het onderzoeksrapport Data science in de mkb-praktijk gepresenteerd. Dit rapport bevat veel aanbevelingen voor de beroepspraktijk van de mkb-accountant om data science te gebruiken voor het verhogen van de toegevoegde waarde en de kwaliteit van de dienstverlening. Daarnaast vraagt het rapport ook aandacht voor de rol die de beroepsorganisatie kan spelen bij het ondersteunen van de mkb-praktijk.

Doel onderzoek

Het doel van het onderzoek is een antwoord te geven op de vraag hoe de mkb-accountant in de toekomst relevant blijft en kan inspelen op vragen van de klanten en hoe data science daarnaast kan bijdragen aan de continuïteit van zijn/haar kantoor?

De klant wil grip krijgen en houden op zijn onderneming en liquiditeit. Welke scenario’s zijn mogelijk qua bedrijfsvoering en welke prognoses volgen daaruit. En als het gaat om duurzaamheid; wat zijn de milieueffecten van investeringen. De traditionele vraag vanuit de markt van de accountant verschuift van rapportage over het verleden naar – vanuit kennis en kunde – onderbouwde prognoses voor de toekomst. Data science kan hierbij een belangrijke rol spelen.

Tijdens zijn presentatie gaf Jan Wietsma aan dat veel mkb-accountants nog zoekende zijn als het gaat om het inzetten van data science voor en in  de eigen beroepspraktijk. ‘Er is nog veel sprake van koudwatervrees. Veel accountants geven ook aan dat ze te klein zijn, te weinig geld, kennis of medewerkers hebben om aan de slag te gaan met Data Science. Daarnaast geven accountants aan dat ze huiverig zijn om data science te omarmen omdat ze bijvoorbeeld niet weten hoe een toezichthouder hier mee omgaat.’

Er zijn dus nog wel wat hobbels te nemen voordat data science volop wordt ingezet in de mkb-praktijk. ‘Tijdens het onderzoek werd dan ook meermaals opgemerkt dat het goed zou zijn als de beroepsorganisatie al dan niet in samenspraak met service-organisaties en stakeholders mkb-accountants ondersteunt bij het oplossen van knelpunten die er momenteel zijn bij het inzetten van data science.’

Tegelijkertijd doen mkb-accountants er goed aan om nu zelf aan de slag te gaan met de mogelijkheden die data science biedt. ‘Er is veel laaghangend fruit. Accountants staan vaak met hun neus bovenop data van klanten die ze kunnen gebruiken om de dienstverlening te verbeteren. Maak daarbij ook gebruik van de kennis- en kunde bij collega kantoren en wie weet is het niet zo’n slecht idee om als kantoren gemeenschappelijk te investeren in bijvoorbeeld het opzetten van een dataplatform. In een aantal branches is het al heel gewoon om met elkaar samen te werken als het gaat om het bouwen en valideren van modellen’

Doelgroep

Het onderzoek vond plaats onder mkb-accountants, stakeholders als kennisinstellingen, serviceorganisaties, vertegenwoordigers van werknemersorganisaties, overheden en softwareleveranciers. Het gebruik van data science door accountants is relevant en zelfs urgent.

Zelfscan en Data Analyseprotocol

Tijdens de het congres zijn ook de eindresultaten van het onderzoeksproject De Digitale Accountant van de hogescholen van Amsterdam, Rotterdam en Utrecht gepresenteerd. Dit project heeft twee concrete hulpmiddelen opgeleverd:

• een zelfscan om vast te stellen waar een accountantskantoor staat met digitalisering en hoe zijn ambities eruit zien in vergelijking met collega kantoren. De accountant krijgt hierbij ook tips om vervolgstappen te zetten met digitalisering.

• een Data Analyseprotocol om periodiek de financiële prestaties van de mkb-klant te reviewen en hierover toekomstgericht te adviseren. Bij het data-analyseprotocol krijgt de accountant ook antwoord op de vraag waar hij een bepaalde databron kan vinden.

Deze hulpmiddelen zijn op termijn beschikbaar voor NBA-leden via MijnNBA.

Een praktijkcasus

Drie hogeschool studenten deelden hun onderzoek naar het gebruik van data science voor accountants. In hun presentatie Van schoenendoos naar dashboard lieten zij zien hoe je met PowerBI een dashboard kunt maken waarmee je de klant inzicht kunt geven in zijn kosten en liquiditeiten. Tevens bleek uit hun onderzoek dat ondernemers vaak behoefte hebben aan andere informatie dan nu in een dashboard wordt aangeboden. Ook gaven ondernemers aan dat ze het gesprek met hun accountant over voor de ondernemer belangrijke vraagstukken missen. Reden waaorm nog slechts 25 procent van de ondernemers de accountant om advies vraagt, Tegelijkertijd biedt dit de accountant nieuwe kansen om als coach, specialist of trusted advisor de ondernemer te helpen.

Begin klein

Tijdens zijn presentatie deelde Frank Zandhuis van 1 Giant Leap Solutions zijn ervaringen over hoe accountantskantoren data science effectief kunnen inzetten. Zijn tips zijn: stel vast wat je wilt bereiken met data science, identificeer eerst het laaghangend fruit en ga aan de slag met kleine, iteratieve stappen, op basis van gedeelde successen. “Maar je zult ook geduld moeten hebben. Leren omgaan met data science kost nu eenmaal tijd”

Slotdiscussie

Dat er hulp nodig is bij het breed inzetten van data science door accountants bleek uit de slotdiscussie. “Vaak wordt er gezegd dat regelgeving niet belemmerend is voor het inzetten van data science. Maar wat ontbreekt in de regelgeving is een positieve benadering van het inzetten van data science. Regelgever en toezichthouder zouden hier meer aandacht voor kunnen hebben” Veel aanwezigen pleitten voor normen om vast te stellen of data science-oplossingen zoals modellen juist en betrouwbaar zijn.

Iemand gaf aan dat gericht advies per kantoor nodig is om de juiste zaken op te pakken rond digitalisering. Een aanwezige gaf de tip dat je om tijd te krijgen voor digitalisering abonnementen kan gebruiken om je diensten te verkopen. En een ander om een medewerker hiervoor vrij te maken. Een andere tip is om standaarden (Referentie GrootboekSchema (RGS) en Standard Business Reporting (SBR) te gebruiken en kleine stapjes te zetten. En: deel problemen met elkaar en werk samen als het gaat om de inzet van data.

Uit de discussie in de zaal bleek dat meerdere aanwezigen het een goede zaak zouden vinden als de NBA gaat onderzoeken hoe zij mkb-accountants kunnen ondersteunen bij het inzetten van data science in de eigen praktijk . Denk daarbij aan het samenbrengen van partijen, de opzet en wellicht ook het onderhouden van oplossingen. De NBA gaf aan dat ze die handschoen, om te onderzoeken welke rol voor de beroepsorganisatie is weggelegd bij het data science vraagstuk in het mkb, op te pakken.

Tijdens de borrel merkte een de aanwezige deelnemers die data scientist is bij een kantoor op, dat het ook mooi zou zijn als de beroepsorganisatie een community van en voor data scientist opzet. “Op die manier kunnen we als snel en veel van elkaar leren”.

Het rapport is te downloaden op: https://www.nba.nl/globalassets/documenten/presentaties/2022064_nba_onderzoek-data-science-in-de-mkb-praktijk_4-definitief.pdf