AFM: NBA-handreiking over corruptierisico‘s te summier om accountant te kunnen ondersteunen

De AFM heeft ‎eind september gereageerd op de consultatie van de concept-handreiking ‘Corruptierisico‘s: accountants wat nu?’ van de NBA. De handreiking is door de NBA opgesteld om accountants te ondersteunen bij de inventarisatie‎ van corruptierisico’s in de fase van de risicoanalyse van de uitvoering van de opdracht.

Sleutelrol
Naar het oordeel van de AFM spelen accountants een sleutelrol bij het detecteren en opvolgen van signalen van corruptie bij controlecliënten. De AFM ziet dan ook het belang van een handreiking die accountants aanknopingspunten biedt om risico’s en signalen van corruptie te onderkennen bij de controle van de jaarrekening en voor het uitvoeren van passende controlewerkzaamheden.

Onvolledig
De concept-handreiking is naar de mening van de AFM nog niet volledig en op onderdelen te summier om de accountant daadwerkelijk te kunnen ondersteunen. De toezichthouder vindt het onderwerp corruptie bedrijfsmatig en maatschappelijk te relevant en belangrijk voor een suboptimale aanpak. Volgens de AFM heeft de accountant als geen ander een rol als vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer om waar mogelijk en kenbaar corruptie een halt toe te roepen. Dit kan hij volgens de toezichthouder in het bijzonder doen door rapporterende ondernemingen te dwingen transparantie te betrachten of in de verklaring bij de jaarrekening door te laten klinken dat er corruptierisico’s bestaan die niet adequaat beheerst worden.

Nederlandse context
De AFM beveelt de NBA in haar reactie aan de handreiking primair te richten op de verantwoordelijkheden van de accountants bij het bestrijden van corruptie en niet zo zeer op de verantwoordelijkheden van de controlecliënt. Volgens de toezichthouder lijkt de aanleiding nu vooral te worden gezocht in de internationale initiatieven om corruptie te bestrijden. De AFM ziet echter een meer directe aanleiding in de specifieke Nederlandse context met corruptieschandalen bij onder meer Ballast Nedam, SBM Offshore en Imtech.

Strikter onderscheid
De toezichthouder vindt ook dat de handreiking regelmatig naar de van toepassing zijnde (corruptie) wet- en regelgeving verwijst, maar dat deze het veelal nalaat om de specifieke artikelen en standaarden nader te preciseren. De AFM meent dat er in de handreiking een strikter en overzichtelijker onderscheid kan worden aangebracht tussen werkzaamheden die inzicht geven in de opzet en het bestaan van het anti-corruptieprogramma en de werkzaamheden die inzicht geven in de werking van een dergelijk programma.

Handreiking aanpassen
De AFM moedigt de NBA sterk aan om de handreiking nader te bezien. Volgens de AFM laat de handreiking op dit moment veel open en geeft daarmee slechts beperkte ondersteuning aan accountants hoe om te gaan met risico’s en signalen van corruptie. Gezien zijn rol in de maatschappij, dient de accountant naar het oordeel van de AFM ontoelaatbaar gedrag aan de orde te stellen en zijn analyse en oordeel niet aan te passen aan sectorale gewoonten of praktijk. Alleen zo kan hij bijdragen aan een juiste cultuur en gewenst gedrag, aan de reputatie en continuïteit van ondernemingen op langere termijn en een eerlijkere en meer duurzaam verankerde economische ontwikkeling in de wereld.