Rumoerige vergadering over digitale munt die er nog lang niet is

Gewapend met omgekeerde vlaggen en boerenzakdoeken nam opvallend veel publiek plaats op beperkte publieke tribune bij een commissiedebat over de komst van de digitale euro. Velen vrezen dat Europa te veel greep krijgt op het (betaal)gedrag van burgers.

Een zichtbaar geïrriteerde minister Kaag benadrukte alle ophef nogal prematuur te vinden. Er ligt nog helemaal geen concreet voorstel voor een digitale euro, zei ze, en het is volgens haar nog helemaal niet zeker dat zo’n centrale digitale munt er ooit komt. Mocht dat zo zijn, dan is dat een proces van vele jaren. De gesprekken binnen de Europese Unie en de Europese Centrale Bank (ECB) over een digitale euro zijn volgens de minister nog maar nauwelijks begonnen. ‘Er wordt gedaan, zeker op sociale media, alsof het ding er al is. We spreken erover, er is nog niets besloten, er ligt nog niet eens een voorstel.’

Wantrouwen

Het idee van een digitale euro stuit bij sommige groepen op fel verzet. Er is veel scepsis onder mensen die de overheid wantrouwen over de controle die de Europese Unie met zo’n digitale munt naar zich toe zou halen. Op het debat kwamen zoveel mensen af, dat niet iedereen het live in de zaal kon volgen, omdat er beperkte ruimte is op de publieke tribune van de commissiezaal. Het is bezoekers van de Tweede Kamer niet toegestaan steun of afkeuring te laten blijken tijdens debatten. Die regel moest voorzitter Judith Tielen meerdere keren onder de aandacht van de rumoerige toeschouwers brengen.

Niet alleen op sociale media, maar ook in de Kamer leeft de digitale euro pas recent breder. Voorheen waren het vooral de VVD en SP-Kamerlid Mahir Alkaya die zich ermee bezighielden. Alkaya is ook uiterst kritisch, en schreef een boek over de digitale euro. Inmiddels tonen ook andere fracties zich bezorgd over de mogelijke gevolgen voor bijvoorbeeld de privacy.

‘Publiek geld’

Op haar website schrijft De Nederlandsche Bank dat contant geld het enige ‘publieke’ geld is dat wordt uitgegeven en gegarandeerd door de centrale bank. Alle digitale vormen van geld worden uitgegeven door private partijen, zoals banken. Dit kan volgens DNB op termijn risico’s opleveren. Daarom onderzoeken de Europese centrale banken gezamenlijk de mogelijkheid om naast contant geld een digitale euro uit te geven. De digitale euro is een elektronische vorm van publiek geld, digitaal centralebankgeld, of central bank digital currency (CBDC).

Het is de taak van de centrale bank om te zorgen voor financiële stabiliteit en een efficiënt, betrouwbaar en voor iedereen toegankelijk betalingsverkeer. Vanuit dit publieke belang kan de digitale euro op termijn een belangrijke aanvulling zijn op alle manieren van betalen die we al hebben, schrijf DNB op haar website. De digitale euro kan ook dienen als back-up betaalsysteem, zodat iedereen kan blijven betalen als andere betaalsystemen tijdelijk niet werken. En verder vraagt de mondialisering van ons betalingsverkeer om meer zekerheid.

Privacy

De mogelijke invoering van de digitale euro is zeker niet bedoeld om controle op betalingen te krijgen, aldus DNB. De centrale banken hebben hier geen belang bij. De anonimiteit van betalen met contant geld zou ook voor de digitale euro kunnen gelden. Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat er nieuwe mogelijkheden ontstaan voor witwassen, of andere illegale transacties. Dat is een wettelijke eis.

Stand van zaken

De Europese centrale banken onderzoeken gezamenlijk hoe zo’n digitale euro er uit zou kunnen  zien. Eind 2023 beslist de Raad van Bestuur om al dan niet over te gaan naar de volgende fase. Daarin zouden we werken aan de ontwikkeling van geïntegreerde diensten, tests uitvoeren en eventueel live pilots met een digitale euro. Deze fase kan ongeveer drie jaar duren.