Fiscaliteit en duurzaamheid zijn twee verschillende werelden. Het principe ‘de vervuiler betaalt’, gaat daarom niet op voor belastingen, zo antwoordt demissionair staatssecretaris Van Rij (Financiën) op Kamervragen. En passant laat hij weten ranglijstjes waarin Nederland hoog scoort als belastingparadijs niet zo serieus te nemen.
Leden van de PvdD en de SP hadden Kamervragen gesteld over chemiereus Chemours, die geen winstbelasting betaalt dankzij een ‘cynische constructie’, zo berichtte FTM. Daarbij werd volgens de site winst verschoven naar Zwitserland en werden interne prijzen verlaagd. Van Rij kan zich verschuilen achter de fiscale geheimhoudingsplicht en hoeft dus niet op het individuele dossier in te gaan. Hij wijst wel op de mogelijkheid van verrekenbare verliezen uit andere jaren. ‘Verliesverrekening is inherent aan de systematiek van belastingheffing van ondernemerswinst.’ Per 1 januari vorig jaar kan in enig jaar tot 1 miljoen euro verlies worden verrekend, vermeerderd met 50 procent van de belastbare winst die het 1 miljoen te boven gaat.
Belasting kent principe niet
De Kamerleden wilden weten of Van Rij vindt dat het principe ‘de vervuiler betaalt’ goed wordt toegepast en vroegen om ‘een nauwkeurige inhoudelijke toelichting’. Maar daarmee zijn ze bij de staatssecretaris aan het verkeerde adres: ‘In de vennootschapsbelasting betalen bedrijven belasting die belastbare winst in Nederland behalen. Het principe ‘de vervuiler betaalt’ is geen principe in de vennootschapsbelasting.’
Verder geeft Van Rij aan dat de fiscus met grote internationale bedrijven nooit rulings afspreekt over winstbelasting. Het uitgangspunt is dat internationaal vooroverleg niet mogelijk is als belastingbesparing de enige of doorslaggevende reden van een rechtshandeling is […]. De hoogte van het tarief van de winstbelasting is nooit een onderwerp van een ruling.’ De staatssecretaris verwijst ook naar geheimhouding in antwoord op de vraag of PwC als accountant van Chemours een melding heeft gedaan van een potentieel agressieve grensoverschrijdende fiscale constructie.
‘Verkeerde conclusies’
Het concern zelf laat overigens weten transparant te zijn in financiële verslaggeving en in het beantwoorden van vragen van FTM. ‘Desondanks heeft FTM in haar artikel conclusies gepresenteerd die onjuist zijn en verkeerde informatie geven.’ Chemours Netherlands heeft naar eigen zeggen sinds de oprichting de belastingen betaald, inclusief winst-/vennootschapsbelasting, die het verschuldigd is volgens de Nederlandse nationale en internationale belastingregels. ‘De vennootschapsbelasting die in sommige jaren aan Chemours Netherlands BV is teruggegeven, bestond uit eerder teveel betaalde vennootschapsbelasting.’
De lagere operationele (en fiscale) winst in de jaren 2018 tot en met 2022 is veroorzaakt door onder meer een daling van de industriële vraag, hogere prijzen voor energie en grondstoffen en stijgende arbeidskosten, aldus Chemours. ‘Wij zijn van mening dat deze relevante feiten in het artikel hadden moeten worden opgenomen, in plaats van een valse bewering van kunstmatige winstverschuiving. Daarnaast heeft FTM heeft een ongefundeerde vergelijking gemaakt tussen wat zij beschouwt
als de winst van Chemours Netherlands BV en de belastingen die in de periode sinds haar oprichting zijn betaald.’
Geen betrouwbare metingen
Van Rij gaat in zijn brief aan de Tweede Kamer ook in op (onder meer) de vierde plaats die Nederland inneemt in de Corporate Tax Haven Index van het Tax Justice Network. De staatssecretaris vindt dat ranglijsten van landen met de meeste belastingontwijking met een korreltje zout genomen moeten worden. ‘De onderzoeken en uitlatingen daarover zijn veelal gebaseerd op gegevens van landenrapporten (country-by-country reports) en statistieken over directe buitenlandse investeringen (DBI). Deze gegevens hebben belangrijke tekortkomingen zodat belastingontwijking er niet betrouwbaar mee gemeten kan worden.’ Hij noemt dubbeltellingen van winst die elders is belast. ‘DBI zijn ook geen goede maatstaf voor belastingontwijking, omdat moeilijk te identificeren is of investeringen en inkomensstromen te maken hebben met reële activiteiten, of niet.’
In het verleden kwetsbaar
‘Nederland voldoet aan alle internationale standaarden van transparantie op belastinggebied. Nederland is daarom geen belastingparadijs’, stelt de bewindsman verder. ‘Het kabinet onderkent echter wel dat in het verleden het Nederlands belastingstelsel mogelijk kwetsbaar was voor belastingontwijkende structuren waarbij Nederland mogelijk werd gebruikt als doorstroomland naar belastingparadijzen.’ Door beperkende maatregelen zijn de financiële stromen vanuit Nederland naar belastingparadijzen gedaald van 38 miljard euro in 2019 naar 6 miljard euro in 2022. ‘De resterende stromen zijn voornamelijk dividenden en niet-uitgekeerde winsten (circa 4,8 miljard euro).’
Foei toch, wat een misvattingen bij elkaar: de vervuiler a) vervuilt niet want hij gebruikt netjes, zoals in de vergunning staat: de best beschikbare methode b) kan helemaal niet betalen voor de vervuiling die hij loost want dat is geen vervuiling, zie onder a), c) krijgt subsidie voor zijn vervuilen want dat heet dan werkgelegenheid.