Een goed doordachte opvolging kan het verschil maken tussen continuïteit en onzekerheid. Igno Ketelaars, uitgever van Tijdschrift Familiebedrijven (onderdeel van de uitgeverij achter Accountancy Vanmorgen) is al jaren betrokken bij dit thema.
Het kan een flinke uitdaging zijn om je bedrijfsopvolging te regelen. Niet alleen voor het familiebedrijf, maar ook voor de adviseur. Igno Ketelaars omschrijft de belangrijke rol die de familiebedrijvenadviseur heeft: “Een adviseur is meer dan alleen een financieel expert; hij of zij is een onafhankelijke gesprekspartner die het proces in goede banen leidt. Familiebedrijven zijn niet te vergelijken met andere ondernemingen. Familiebanden en emoties spelen een grote rol.” Als adviseur moet je niet alleen kijken naar cijfers en structuren, maar ook naar de menselijke kant. Ga juist het gesprek aan over belangrijke onderwerpen. Ketelaars: “Willen de kinderen überhaupt het bedrijf overnemen? Zijn ze er klaar voor? En hoe ga je om met eventuele spanningen tussen familieleden? Dit zijn allemaal belangrijke vragen die jij als adviseur moet stellen. Een familiebedrijvenadviseur moet strategisch kunnen meedenken en gesprekken faciliteren die soms lastig zijn. Je moet niet afwachten tot de familie zich meldt, maar proactief het gesprek aangaan over bedrijfsopvolging.”
Van generatie op generatie
Een familiebedrijf opbouwen is één ding, maar zorgen dat het succesvol blijft van generatie op generatie is een grotere uitdaging. De continuïteit van het bedrijf hangt af van een heldere strategie en een goed doordachte opvolging. Ketelaars: “Bedrijfsopvolging is geen kortetermijnkwestie.
Een bedrijf dat generaties succesvol wil blijven, moet een duidelijke strategie en visie hebben. Dat begint met de vraag: waar staan we nu en waar willen we over tien, twintig jaar zijn? Als adviseur help je die langetermijnvisie te vertalen naar concrete stappen.” Een van de effectiefste manieren om die visie vast te leggen, is het opstellen van een familiestatuut. “Dit document dient als een kompas voor het bedrijf en de familie en helpt de onderlinge verwachtingen en afspraken helder te krijgen. Hierin leg je vast hoe het bedrijf wordt bestuurd, wat de rol van de familie is en hoe de opvolging wordt geregeld. Het biedt houvast en voorkomt conflicten op de lange termijn.”
Meer dan cijfers
Bij bedrijfsopvolging draait het niet alleen om cijfers en contracten. Een adviseur speelt hierin een belangrijke rol: niet alleen als financieel en juridisch expert, maar ook als bemiddelaar en vertrouwenspersoon. Ketelaars: “Een van de belangrijkste taken van de adviseur is het begeleiden van gesprekken binnen de familie. Bedrijfsopvolging is een gevoelig onderwerp: emoties, familiebanden en zakelijke belangen lopen door elkaar heen.”
Naast de persoonlijke en emotionele kant van opvolging, zijn er ook complexe fiscale en juridische vraagstukken die zorgvuldig moeten worden aangepakt. “Denk aan een belastingvriendelijke overdracht via de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR), een goed overdrachtscontract opstellen en de
bedrijfswaarde bepalen. Maar minstens zo belangrijk is het coachen en ontwikkelen van de opvolgende generatie. Als adviseur kun je hierin ondersteunen en eventueel externe experts inschakelen.” Een adviseur die deze verschillende aspecten goed in balans brengt, draagt ook bij aan de continuïteit en het langetermijnsucces van het familiebedrijf. Je hoeft niet alles zelf te kunnen, dat is een utopie. Weet waar jouw expertise ophoudt en welke kennispartner je nodig hebt.
Nieuwe generatie
Bedrijfsopvolging is nooit een eenvoudig proces, maar de huidige ontwikkelingen maken het nog complexer. Van veranderende wetgeving tot een groeiende interesse in alternatieve bedrijfsopvolging. “Een belangrijke ontwikkeling is de veranderende wet- en regelgeving rondom bedrijfsopvolging. Per 1 januari 2025 zijn er wijzigingen doorgevoerd in de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) die invloed hebben op hoe fiscaal vriendelijk een overdracht kan verlopen. Dit betekent dat adviseurs goed op de hoogte moeten zijn van de laatste fiscale mogelijkheden”, benadrukt hij. “Vroeger was het vanzelfsprekend dat de kinderen het bedrijf overnamen, maar tegenwoordig is dat minder het geval. Dit vraagt om een bredere kijk op opvolging, waarin ook externe bestuurders of managers een rol kunnen spelen. Een andere trend is de groeiende aandacht voor governancestructuren. Familiebedrijven worden professioneler en kiezen vaker voor externe commissarissen of een raad van advies om de continuïteit te waarborgen.”
Succesvolle opvolging
Bedrijfsopvolging is een multidisciplinair vraagstuk waarbij fiscale, juridische en strategische kennis samenkomen. Geen enkele adviseur kan alle aspecten alleen beheersen, daarom is samenwerking essentieel. Tijdschrift Familiebedrijven organiseert het Nationaal Congres Familiebedrijven. Ketelaars: “Het mooie aan het congres is dat verschillende disciplines samenkomen: accountants, fiscalisten, belastingadviseurs, juristen, register valuators en bedrijfskundigen. Bedrijfsopvolging is een multidisciplinair vraagstuk en een goede adviseur moet over de grenzen van zijn eigen vakgebied heen kijken. Bedrijfsopvolging verandert continu en als adviseur moet je mee veranderen. Door deel te nemen aan congressen en kennisplatforms blijf je scherp en relevant voor je klanten. Verdiep je ook vooral in onderwerpen buiten je comfortzone. Zo word je echt een betere adviseur!”
Tekst: Carlo Limaheluw
Deze bijdrage komt uit het AV-magazine met als thema Fusies en overnames. Dit magazine is verschenen in april 2025. Zie https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av-1-2025-fusies-en-overnames/
Geef een reactie