Dit omdat ze door het gebruik van de vrijwilligers in de kantine geen loonkosten hebben. In zo’n geval kan aftrek wegens fictieve loonkosten (artikel 9, eerste lid, onderdeel g, Wet Vpb 1969) (hierna ook wel vrijwilligersaftrek genoemd) worden geclaimd, om de belastingdruk bij lichamen met een maatschappelijke functie te beperken.
Tegenwoordig komt het geregeld voor dat de exploitatie van een kantine niet meer door de sportvereniging gebeurt, omdat de kantine door verschillende sportverenigingen wordt gebruikt. In dat geval is de exploitatie van de kantine vaak ondergebracht in een stichting die de verschillende sportverenigingen van dienst is door de kantine ter beschikking te stellen aan die verenigingen.
Voor zover de stichting de kantine exploiteert en daarmee overschotten behaalt, zal sprake zijn van het drijven van een onderneming op grond van artikel 2, lid 1, letter e, en achtste lid, juncto artikel 4, onderdeel a, Wet Vpb 1969. In dat geval is de stichting vennootschapsbelastingplichtig. Voor zover de jaarwinst hoger is dan € 15.000 of er meer dan € 75.000 winst is gemaakt in een periode van vijf jaar, is vennootschapsbelasting verschuldigd. In de praktijk komt de vraag op of de stichting een beroep kan doen op aftrek wegens fictieve loonkosten om de fiscaal belastbare winst te verlagen zodat er wellicht geen vennootschapsbelasting verschuldigd is.
In de praktijk blijkt echter dat de toepassing van deze regeling regelmatig stuit op interpretatieproblemen, met name rondom het begrip ‘sociaal belang’. De Belastingdienst heeft in een mededeling van 4 december 2025 een goedkeuring gepubliceerd waarin via de hardheidsclausule ruimte wordt geboden voor toepassing van deze aftrek bij een stichting die de kantine exploiteerde ten behoeve van de verschillende verenigingen.
Om de aftrek fictieve loonkosten te kunnen claimen moet sprake zijn van het behartigen van een sociaal belang. Daarvan kan sprake zijn voor verenigingen die primair gericht zijn op het particuliere belang van leden of een beperkte doelgroep en waaraan grote maatschappelijke waarde toegekend kan worden, omdat deze activiteiten ook voor de maatschappij als geheel van belang zijn. Op basis van deze
definitie is voor de activiteiten van een stichting ten behoeve van een vereniging geen sprake van een sociaal belang. Dit omdat de stichting zich primair richt op de particuliere belangen van de verenigingen en indirect op de particuliere belangen van de leden van de vereniging.
In de beschreven casus ging het om een stichting die voor verschillende sportverenigingen de kantine exploiteerde. De opbrengsten uit de exploitatie worden – na aftrek van kosten – aangewend ten behoeve van de primaire activiteiten van de aangesloten verenigingen. Daarnaast vervult de stichting een sociale functie door het bevorderen van saamhorigheid tussen leden.
Leden van de verenigingen waren verantwoordelijk voor het exploiteren van de vereniging. Met een beroep op de hardheidsclausule is goedgekeurd dat de stichting een beroep kan doen op aftrek wegens fictieve loonkosten. Het gaat om een situatie waarbij de exploitatie van de kantine materieel door de verenigingen wordt verricht, de verenigingen zelf naar verwachting ook niet in de vennootschapsbelastingheffing waren betrokken als ze de kantine zelf hadden geëxploiteerd en het eventuele exploitatieoverschot was ingezet voor de primaire activiteiten van de vereniging.
Dat gepubliceerd is dat toepassing van de vrijwilligersaftrek wordt toegestaan met een beroep op de hardheidsclausule neemt onzekerheid weg over de fiscale positie van stichtingen die ten bate van verschillende sportverenigingen een kantine exploiteren. Daarmee komen verenigingen die samen één gezamenlijke kantine exploiteren in dezelfde fiscale positie terecht als wanneer ze de kantine zelf hadden geëxploiteerd. Aan alle andere voorwaarden om de vrijwilligersaftrek te kunnen toepassen moet ook zijn voldaan.
mr. Ewoud de Ruiter is belastingadviseur bij 3RRR Belastingadviseurs en verbonden aan Publiq belastingadviseurs.
Meer weten over stichtingen en verenigingen en belastingen? Volg dan de online cursus Highlights van de ANBI in de belastingwetgeving op 9 juni of de cursus Vpb en btw voor stichtingen en verenigingen op 11 juni 2026 bij Fiscaal Vanmorgen.
Geef een reactie