Cranendonk begeleidt financieel professionals en kent de sector van binnenuit. Ze weet hoe sterk het vak leunt op vaktechnische kennis, maar ze ziet ook wat er kan gebeuren als die beroepshouding volledig doorslaat. “Accountants lopen in hun werk vaak tegen drie dingen aan: geen fouten durven maken, grenzen niet tijdig aangeven en het lastig vinden om om hulp te vragen.” Volgens haar begint het proces van zelfontwikkeling altijd bij inzicht. “Je hoeft niet onmiddellijk immense veranderingen door te voeren. Pas als je herkent waarom je steeds controle houdt of keuzes maakt op basis van verwachtingen, kun je beginnen met een eerste stap zetten.”
Verantwoordelijkheid is iets anders dan controle
Een van de hardnekkigste patronen die zij in de accountancy ziet, is dat professionals verantwoordelijkheid en controle nog wel eens met elkaar verwarren. “Je kan verantwoordelijkheid hebben, maar tóch de controle uit handen geven”, legt ze uit. Ze geeft een herkenbaar voorbeeld: een assistent levert werk aan dat nog niet goed genoeg is. Wat doe je dan? “Dan kun je het zelf overnemen, want dat gaat sneller en geeft een gevoel van zekerheid. Maar als je steeds alles van anderen overneemt, dan geef je die persoon niet de kans om te groeien of te leren. En jouw takenlijst wordt steeds langer. Ik ben ervan overtuigd dat je een krachtigere leider bent als je juist in deze situaties kunt schakelen tussen verantwoordelijk zijn en verantwoordelijkheid geven.”
Ze beaamt overigens dat durven loslaten niet altijd makkelijk is en noemt zichzelf zonder omhaal een controlfreak. “Ik heb onlangs een huis verbouwd en heb tijdens dat project zowel als aannemer en projectmanager gefungeerd. En ik had regelmatig momenten waarop ik dacht: oké Martine, dit is niet meer van jou, let it go. En ik kan je vertellen: als je durft los te laten, dan wordt het leven zoveel relaxter. Alleen, moet je die stap wel durven zetten.”
Loyaal aan jezelf
Naast controle noemt ze loyaliteit een belangrijk thema binnen de accountancy. “Loyaal zijn aan de ander of een bedrijf is supermooi. Maar je mag natuurlijk ook loyaal zijn aan jezelf. Dat betekent dat je soms keuzes maakt die goed zijn voor jou, en dat je niet iets doet wat voor je collega goed is of waarvan jij in je hoofd hebt dat je vindt dat je die keuze moet maken.”
Want veel professionals handelen volgens haar niet alleen vanuit wat zij zelf belangrijk vinden, maar ook vanuit wat zij denken dat hun omgeving van hen verwacht. “Wat ik veel zie in de beroepsgroep waarin ik werk, is dat men handelt naar het idee zoals ze denken dat anderen verwachten dat je handelt. En dat betekent dat je daarmee soms een beetje je eigen persoon loslaat.” Dat kan volgens haar heel subtiel gaan. De omgeving vindt promotie belangrijk, dus voelt het alsof je die stap ook moet zetten. Op kantoor is het normaal om door te gaan na sluitingstijd, dus ga je zelf ook door. De leidinggevende doet het op een bepaalde manier, dus neem je dat over. “Cultuur op een kantoor heeft ook echt effect op hoe jij jezelf ontwikkelt”, verklaart ze. Je eigen koers varen kan dus ook betekenen dat anderen soms teleurgesteld zijn, weerstand bieden of je keuze niet begrijpen. Dat kan best eng zijn, meent Cranendonk. “Alleen: je moet nu eenmaal zelf de slingers ophangen in dit leven. Jij bent degene die je eigen koers bepaalt. En als je dat door iemand anders laat bepalen, kan het zijn dat je dingen doet die je niet wilt.”
Fouten maken mag, maar niet bij jezelf
Ook perfectionisme past binnen de financiële beroepsgroep, want fouten maken binnen de accountancy kan grote gevolgen hebben. Zorgvuldigheid is onlosmakelijk verbonden aan het vak. Toch wordt het volgens Cranendonk problematisch als fouten maken gelijk komt te staan aan het gevoel hebben te falen. “We willen in deze beroepsgroep geen fouten maken, dat is begrijpelijk. En iedereen zal tegen een vriend of vriendin zeggen: je moet fouten kunnen maken, dat is menselijk. Maar mensen zullen dat nooit tegen zichzelf zeggen. We zijn in die zin erg hard voor onszelf.”
Ook daar speelt cultuur een rol in, want over fouten wordt niet altijd open gesproken. Terwijl daar wel het begin van ontwikkeling ligt, zegt Cranendonk. “Ik heb ook echt fouten gemaakt. Als ik nu terugkijk, denk ik: oké, dat was niet heel handig. Maar práát erover. Bepaal voor jezelf: welke bedreiging had ik, hoe heb ik dat opgelost en hoe ga ik dat in de toekomst anders doen? Daar kunnen we echt nog stappen in maken.”
Growth mindset
Soms wordt wel eens gezegd: je hebt de verkeerde mindset, maar als je nou gewoon even positief denkt, dan komt het wel goed. Maar zo werkt het niet volgens Cranendonk. “Mindset heeft niets te maken met ‘positief denken’. Het gaat erom dat professionals leren herkennen wanneer hun eigen overtuigingen hen tegenhouden. Je mindset neemt namelijk soms een loopje met je. Je kunt in een fixed mindset zitten, maar ook in een growth mindset. Het belangrijkste is dat je je daarvan bewust bent en weet dat je brein daartussen kan switchen.”
Zelf noemt ze het ‘de kleine Martine op mijn schouder’. “Die fluistert dan wel eens: doe dat maar niet, dat is niet verstandig, dat gaat fout, straks is die klant niet tevreden. Iedereen heeft zulke stemmen.” Ze komen uit het verleden, uit de omgeving, uit normen en waarden. De vraag is volgens haar of je er af en toe eerlijk naar durft te kijken. “Is het ook zoals ík het wil?”, verklaart ze. “Dat is misschien wel de kernvraag. Niet alleen voor accountants, maar voor iedereen die professioneel sterk is geworden door controle, zorgvuldigheid en verantwoordelijkheid. Die kwaliteiten hoef je bovendien helemaal niet kwijt te raken. Maar je moet wel weten wanneer ze je helpen en wanneer ze je tegenhouden.”
Herken je dat ook? Dat controle, loyaliteit of perfectionisme soms meer kost dan dat het oplevert? Tijdens de summercourses Een mindset die kansen ziet en vertrouwen geeft en Kiezen wat bij je past, loslaten wat je niet verder helpt, beide op 25 augustus, gaat Martine Cranendonk praktisch aan de slag met bewuster kiezen, loslaten en mindset. Bereid je voor op een leuke, interactieve middag.
PS Voor de periode 2026-2028 heeft de NBA het ‘DNA van de accountant’ aangewezen als één van de ontwikkelthema’s binnen permanente educatie, mis deze cursussen dus niet!
Geef een reactie