Zo’n 1.100 RA-trainees en 300 AA-trainees volgden eind vorig jaar nog de praktijkopleiding oude stijl. De overgangsregeling voor deze trainees loopt volgend jaar af. Zorg dat je de deadline van september 2021 voor bent, adviseert Jurroen Cluitmans.
Op 1 september 2021 loopt de overgangsregeling voor de praktijkopleidingen af. Trainees in de praktijkopleiding tot 1 september 2021 de tijd hebben om hun praktijkopleiding op basis van de eindtermen ‘oude stijl’ af te ronden. Voor trainees die hier niet in slagen, rest niets anders dan een overstap naar de praktijkopleiding ‘nieuwe stijl’. In dit artikel beschrijft Jurroen Cluitmans wat deze 1.400 trainees te doen staat.
Tot 1.400 trainees
Voor trainees in de praktijkopleiding AA zijn de gevolgen het grootst, maar ook trainees in de assurance-opleiding krijgen te maken met aanvullende eisen.
Uit de jaarrapportage van de Raad voor de Praktijkopleidingen 2019 blijkt dat op 31 december van het vorig jaar nog ruim 1.100 RA-trainees en ruim 300 AA-trainees de praktijkopleiding ‘oude stijl’ volgden. Ongetwijfeld is een deel daarvan inmiddels afgestudeerd. Wellicht is ook al een klein deel overgestapt naar de opleiding nieuwe stijl. Overstappen was echter met name aantrekkelijk tot 1 september 2017, omdat overstappen tot 1 september 2017 betekende dat er geen sprake was van extra deficiënties. Veel trainees hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt.
Vergis je niet in de inspanning
Trainees in de praktijkopleiding AA kunnen dus tot 1 september 2021 hun praktijkopleiding afronden op basis van de oude eindtermen, en hiermee ook de controlebevoegdheid voor wettelijke controles verwerven. Trainees moeten in hun praktijkopleiding wel ten minste twee jaarrekeningcontroles op het niveau van ‘beginnend beroepsbeoefenaar’ uitvoeren.
Het uitvoeren van jaarrekeningcontroles was lange tijd een probleem voor veel trainees. Vanaf het begin van het vorige decennium hebben Full Finance en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen simulatie-opdrachten aangeboden, waar honderden trainees gebruik van hebben gemaakt. In 2016 hebben bijvoorbeeld ruim 50 trainees simulatieopdrachten gevolgd. Dit op een totaal aantal geslaagden van 145. Zonder simulaties was het voor een groot deel van deze trainees niet mogelijk geweest om hun praktijkopleiding af te ronden. De simulaties ‘oude stijl’ worden echter niet meer aangeboden. Dit betekent dat trainees de controle-opdrachten in de praktijk moeten uitvoeren – of natuurlijk al uitgevoerd hebben.
Ga niet gokken
1 september 2021 lijkt nog ver weg. Maar dat is het niet! In augustus 2021 zijn de laatste examenrondes. Gokken op de laatste ronde is echter echt gokken. Uit het jaarverslag van de Raad blijkt dat in 2019 ongeveer 20 procent van de RA-trainees en 25 procent van de AA-trainees gezakt is voor het slotexamen. Ongeveer de helft van de gezakten is na één of meerdere herkansingen alsnog geslaagd. Het is dus verstandig om, liefst ruim, voor de laatste examenronde aan het examen deel te nemen, zodat er nog ten minste één herkansingsmogelijkheid is. Om voldoende tijd te hebben om zich op een herkansing voor te bereiden, zou mijn advies aan de trainees die nog op basis van de eindtermen ‘oude stijl’ willen afstuderen, uiterlijk in mei examen te doen.
Bereid je al voor de jaarwisseling voor
Aanmelden voor het examen moet zes weken van tevoren. Rekening houdend met de kans op ten minste één herkansing zal de trainee zich dus in april moeten aanmelden. Voor de aanmelding mogelijk is, moet aan alle verplichtingen zijn voldaan. Dit betekent onder meer dat het stagebureau bevestigd moet hebben dat het portfolio compleet is. Aangezien een extern beoordelaar het portfolio niet per kerende post kan goedkeuren en aangezien er natuurlijk een kans is dat de extern beoordelaar nog vraagt om een aanvulling in het portfolio, lijkt het me raadzaam dat een trainee die nog oude stijl wil afstuderen, zijn laatste jaarrapportage ergens in januari of februari in de elektronische leeromgeving plaatst. Na kerst dus.
Risico’s zoeken is niet de kern van het beroep. Trainees die het risico dat ze alsnog moeten overstappen naar de opleiding ‘nieuwe stijl’ willen vermijden doen er dan ook goed aan om de kerstperiode te gebruiken om hun laatste jaarrapportage af te ronden.
En na de deadline?
Zeker voor AA-trainees die overstappen naar de opleiding ‘nieuwe stijl’, de praktijkopleiding accountancy-mkb, zijn de gevolgen groot. De overgangsregeling van de Commissie Eindtermen Accountantsopleiding zegt hierover: “Trainees ‘oude stijl’ die na 1 september 2017 alsnog willen overstappen naar de opleiding ‘nieuwe stijl’, dienen bij afstuderen volledig te voldoen aan de nieuwe eindtermen. Dit houdt in dat zij, op basis van een beoordeling door de RPO van ontbrekende nieuwe eindtermen in het tot dan toe gevolgde programma, deficiënties moeten inhalen.”
Concreet zou dit kunnen betekenen dat een trainee het nieuwe trainingsprogramma van 9 dagen moet volgen in plaats van de training Communicatieve Vaardigheden van 3 dagen. Ook lijkt het voor de hand te liggen dat een trainee het referaat moet volgen. De trainee zal bovendien moeten voldoen aan alle vijf de werkdomeinen, waar in het verleden een keuze van 3 uit vier gemaakt kon worden: een ICAIS-opdracht (ICAIS staat voor Internal Control – Accounting Information Systems), een fiscale adviesopdracht een een bedrijfseconomische adviesopdracht zullen dan in de praktijkopleiding opgenomen moeten zijn. En voor het werkdomein assurance zal de trainee een flink aantal assurance-opdrachten (waaronder twee op eindniveau) moeten doen gericht op met name andere assurance-opdrachten dan de wettelijke controle van de jaarrekening. Dat klinkt bijna als ‘opnieuw moeten beginnen’.
Weet waar je het voor doet
Voor de assurance-opleiding zijn de verschillen minder groot, maar nog steeds aanzienlijk. Het verschil met de accountancy-mkb-opleiding is er met name in gelegen dat de focus in de assurance-opleiding nog steeds de wettelijke controle van de jaarrekening is. Maar waar in de RA-opleiding ‘oude stijl’ de focus volledig op de jaarrekeningcontrole kon liggen, is er in de opleiding assurance ‘nieuwe stijl’ ook een norm gelegd voor overige assurance-opdrachten. En ook een ICAIS-opdracht en een referaat zit in de nieuwe eindtermen. Voor beide oriëntaties geldt bovendien dat er hoogstwaarschijnlijk een theoretische deficiëntie is voor het vak gedrag, ethiek en besluitvorming.
Trainees die nog de praktijkopleiding oude stijl volgen, doen er dus verstandig aan haast te maken. Het is zonde als een groot deel van de inspanningen voor niets blijkt te zijn geweest.
Drs. Jurroen Cluitmans is opleidingscoördinator bij Full Finance Opleidingen en lid van de examencommissie van de praktijkopleidingen.
Wat een onzin met die opleidingen.
Hoe vaak hebben ze die al niet onnodig gewijzigd?