Overnames en regelzucht: hierom zijn er te weinig onderwijsaccountants

Een aantal schoolbesturen lukt het waarschijnlijk niet voor 1 juli een goedgekeurde jaarrekening bij het ministerie aan te leveren. Zij vrezen gesanctioneerd te worden. Maar Johan Berkouwer van Van Ree Accountants denkt niet dat het voor ‘miljoenen’ aan boetes zal regenen, zoals het Financieele Dagblad donderdag schreef. ‘Hier is sprake van overmacht’.

Door Rutger Vahl

De noodklok luidt weer. Nu over de zoektocht van schoolbesturen naar een accountant die de cijfers kan controleren. Dat is verplicht, van kleuterschool tot universiteit, met 1 juli als jaarlijkse deadline om de stukken bij het ministerie van OCW in te leveren. Wie te laat is, riskeert een korting op het budget voor het aankomende schooljaar, zo staat het in de wet.

Probleem is echter dat er te weinig onderwijsaccountants zijn. De twee grote spelers in deze markt, Van Ree Accountants en Flynth, zitten vol en nemen nog maar mondjesmaat nieuwe schoolbesturen als klant aan. ‘En dat doen we met de mededeling dat we hun jaarrekening 2023 pas ná 1 juli kunnen controleren omdat we eerder echt geen ruimte hebben,’ zegt Johan Berkouwer, zelf accountant-in-onderwijs en directeur strategie & communicatie bij Van Ree Accountants. ‘Dit geldt voor dit jaar. Komend jaar zullen wij naar verwachting weer meer ruimte hebben.’

Big four verdween

Het tekort aan onderwijsaccountants dateert niet van vandaag of gisteren, maar is dit jaar nijpender dan eerder. Volgens Berkouwer heeft dat verschillende oorzaken. ‘We hebben een grote verschuiving gezien. In 2008 had de big four driekwart van de onderwijsmarkt in handen. Zij hebben zich sindsdien steeds meer teruggetrokken ten faveure van middelgrote en gespecialiseerde kantoren. Van Ree had in 2008 bijvoorbeeld een marktaandeel van 3 procent in het onderwijs, nu is dat 38 procent waarmee we marktleider zijn.’

Verloop bij Flynth

Daar komt bij dat een aantal nichespelers het afgelopen jaar is overgenomen. Astrium sloot zich aan bij Flynth (mei 2022), Crowe Foederer nam Wijs Accountants (december 2022) over, terwijl Horlings opging in de Jong & Laan (september 2023). Hoewel Flynth nog steeds de nummer 2 accountant in de onderwijssector is, zouden veel medewerkers van Astrium naar elders zijn vertrokken omdat zij zich bij hun nieuwe werkgever niet thuis voelden. Volgens ingewijden heeft Flynth hierdoor van minder interessante onderwijsklanten afscheid genomen. Dit zou vlak voor de zomer van 2023 per brief zijn gecommuniceerd, wat schoolbesturen rauw op het dak is gevallen. (Het lukte Flynth niet te reageren op vragen van Accountancy Vanmorgen. Het Financieele Dagblad schrijft dat het kantoor zijn ‘uiterste best’ doet ‘opdrachten voor klanten tijdig en in overeenstemming met de geldende opdrachtvoorwaarden af te ronden.’)

Berkouwer doet geen uitspraken over concullega’s, maar denkt wel dat het overnemen van onderwijskantoren niet zonder risico is. ‘De gespecialiseerde accountants in deze sector heb ik leren kennen als innovatief en ambitieus. Als zij opgaan in een grote accountantsorganisatie, dan verandert onherroepelijk de dynamiek, dan gelden er andere standaarden.’ Feit is, constateert Berkouwer, dat Van Ree in offertetrajecten steeds vaker dezelfde concullega’s tegenkomt. ‘De markt van aanbieders is kleiner geworden in de afgelopen twee jaar.’

Moeilijk toetreden

Naast het algehele personeelstekort in de accountancy speelt er nog iets anders bij onderwijsaccountants. Berkouwer: ‘We zien dat scholen aan steeds meer overheidsregels moeten voldoen en over steeds meer zaken verantwoording moeten afleggen. Dit betekent niet alleen dat de accountants er meer werk aan heeft, maar ook dat hij of zij enorm gespecialiseerd raakt. Daarmee is het voor nieuwkomers lastig deze markt te betreden. Het duurt gewoon een tijd voor je echt kwaliteit kunt leveren.’ Berkouwer voegt eraan toe dat hij zich zorgen maakt over deze trend: ‘Het is voor een sector niet gezond als één accountantskantoor bijna 40 procent van de markt in handen heeft. Er moet concurrentie zijn, schoolbesturen moeten iets te kiezen hebben.’ Hij betwijfelt ook of het om echt om tientallen scholen gaat die de deadline mogelijk niet halen. 

Overmacht

In het Financieele Dagblad werd donderdag gesteld dat tientallen scholen vrezen dat zij niet voor de deadline van 1 juli hun goedgekeurde cijfers bij het ministerie kunnen indienen. Zij kunnen dan gekort worden op de overheidsbijdrage. Als scholen de deadline missen en een boete krijgen, zouden ze de schade kunnen verhalen op hun accountant. Volgens het FD kan dat in de miljoenen lopen. Maar Berkouwer van Van Ree Accountants ziet het zo’n vaart niet lopen. ‘Het ministerie en de inspectie zijn op de hoogte van het probleem en zoeken een oplossing. Ik denk dat de soep niet zo heet gegeten wordt, want schoolbesturen valt weinig te verwijten. Dit is gewoon overmacht.’

Imago

Berkouwer zegt niet te begrijpen waarom er zo weinig onderwijsaccountants in Nederland zijn. ‘Misschien is het dat het onderwijs bekend staat als suf. Nee inderdaad, dit is niet de wereld van het snelle geld. Maar als je als accountant nou ergens je toegevoegde waarde en je maatschappelijke rol kunt laten zien, dan is het wel in het onderwijs.’