De Tweede Kamer heeft deze week ingestemd met een motie om de regering te verzoeken een nieuwe rechtsvorm voor steward-owned bedrijven uit te werken: de rentmeestervennootschap. De motie was een gezamenlijk initiatief van D66 en NSC.
Rentmeestermodel
Bij een traditionele vennootschap hebben de aandeelhouders zowel de zeggenschap als het financieel belang. Kenmerkend voor het rentmeestermodel (ook wel steward-ownership) is dat de onderneming geen aandeelhouders in traditionele zin heeft; de zeggenschap en het financieel belang zijn bij het rentmeestermodel van elkaar gescheiden.
1. De zeggenschap wordt uitgeoefend door rentmeesters: Rentmeesters richten zich bij het uitoefenen van de zeggenschap op het belang van de onderneming zelf. Ze stellen de continuïteit en doelstelling van de onderneming centraal.
2. De winst is van de onderneming: De winst dient de continuïteit en doelstelling van de onderneming. De onderneming kan weliswaar eigen vermogen aantrekken door aandelen uit te geven, maar het dividend blijft beperkt tot een redelijke vergoeding voor het verschafte kapitaal.
Ondernemingen die het model al jaren toepassen staan vaak bekend om hun goede werkgeverschap, maatschappelijke betrokkenheid en financiële weerbaarheid. Ze streven net als andere ondernemingen naar (langetermijn)waardecreatie, met als essentieel verschil dat deze waarde in de onderneming blijft en niet voornamelijk de aandeelhouders ten goede komt.
Geen rechtsvorm
Het rentmeestermodel wordt toegepast door allerlei ondernemingen, van startende tot gevestigde bedrijven en familiebedrijven die een alternatieve vorm van bedrijfsoverdracht zoeken. In Nederland bestaan meer dan 100 ondernemingen die het rentmeestermodel toepassen. Voorbeelden zijn de Efteling, bouwbedrijf TBI en zorgaanbieder BuurtzorgT.
Het inrichten van het rentmeestermodel is op dit moment relatief kostbaar en tijdrovend, omdat het Nederlands recht nog geen rechtsvorm voor het rentmeestermodel kent. Ondernemers maken nu gebruik van structuren met verschillende B.V.’s en stichtingen en maken daarbij veel kosten en lopen tegen beperkingen aan. De introductie van de rentmeestervennootschap als nieuwe rechtsvorm kan dat veranderen.
Motie
In de aangenomen motie wordt het kabinet verzocht om in samenwerking met de universiteiten die hier nu onderzoek naar doen en het bedrijfsleven een voorstel voor een rentmeestervennootschapsbedrijfsmodel uit te werken.
Wat ik er zo snel van snap is dat dit GEDRAG prima mogelijk is binnen nu bestaande structuren. Dat dit gedragen niet kan worden afgedwongen is een nadeel, evenzo kan het maken van ongewenste winst niet worden voorkomen.