“Als accountantskantoor moet je nu investeren in en experimenteren met artificial intelligence”, zegt Reinder Koelewijn, sectormanager commercial services bij Rabobank. “De ontwikkelingen van deze technologie gaan zo snel, je mag de boot niet missen.” Koelewijn weet waarover hij praat, want Rabobank heeft in een sectoranalyse geschetst wat de accountancy te wachten staat in 2040. Helder is dat accountantskantoren AI binnenkort al hard nodig hebben.
Het werk van accountants wordt de komende vijftien jaar veel breder en specialistischer. Terwijl het aantal accountants stagneert. Koelewijn: “Nu al is een kwart van de dienstverleners, zoals accountants, ouder dan 55 jaar. Over tien jaar zijn die niet meer een op een te vervangen. Vanuit de gehele arbeidsmarkt in Nederland bekeken, zijn er in de afgelopen tien jaar 1,4 miljoen werkenden bijgekomen. De komende vijftien jaar verwachten wij dat er 200.000 werkenden bij komen, zeven keer zo weinig. De natuurlijke aanwas van nieuwe handjes verdwijnt in Nederland.”
Overstap naar publieke sector
Onder deze omstandigheden neemt de concurrentie op de arbeidsmarkt toe, vervolgt Koelewijn. Cao-lonen van de rijksoverheid stijgen nu al harder dan die van private cao’s, waardoor ook accountants steeds vaker overstappen naar de publieke sector. Terwijl er op het accountantskantoor steeds meer taken bijkomen. “Kijk naar de opkomst van duurzaamheidsrapportages, steeds meer gebruik van ICT-systemen, cybersecurity en AI. De betrouwbaarheid van al die data, financiële processen controleren en regelgeving naleven, leveren alsmaar meer werk op. Denk aan het gebruik van AI. Steeds vaker moet er worden getoetst op het ethisch gebruik van de data.”
Accountancy, zo vervolgt Koelewijn, wordt een heel ander vak dan dat van overwegend boekencontrole. In deze veranderende wereld moet de accountant permanent bijscholen, iets wat nu al tijd en aandacht opslokt. De grote uitdaging daarbij is het vak van accountant aantrekkelijk te houden. “Initiatieven daarvoor zijn er volop”, weet Koelewijn. “Kantoren ontwikkelen constructies om professionals te binden, bijvoorbeeld door het partnermodel te herzien, winstdeling en aandelenregelingen. Maar er is meer nodig, want het vraagstuk van ingrijpende veranderingen en steeds minder accountants gaat het individuele accountantskantoor te boven.”
Het goede nieuws
Het goede nieuws is dat de accountancy goed is uitgerust om het vak te vernieuwen. Koelewijn: “Accountant is een beroep met toekomstperspectief, omdat er steeds meer van wordt verwacht. Het werk is van maatschappelijke betekenis en als accountant maak je het verschil voor ondernemers. Maar dan moet dat vak wel af van het stigma van de zware opleiding en de lange aanloop in de loopbaan met veel administratief werk.”
Koelewijn pleit ervoor de opleiding verder te verbreden; de aanzet hiervoor is al gegeven. “Een meer datagedreven opleiding, met AI erbij, want dat neemt administratieve taken over. Zo komt er tijd vrij voor strategische rollen die de accountancy attractief maken. Vooral omdat de human factor de toegevoegde waarde wordt in een technologische omgeving. De accountant die financiële data, inzichten en prognoses verbindt en daarover adviseert. Ik ben ervan overtuigd dat dit het antwoord is voor de accountancy in de stagnerende arbeidsmarkt.”
Een goed uitgangspunt
Koelewijn denkt dat de accountancy de slag kan maken. “De sector heeft veel cognitief routinematig werk, met cijfers en data die zich goed lenen voor AI. De sector is al sterk geautomatiseerd. Men is bovendien financieel zeer bedreven, wat helpt data te vertalen naar advies. Ook de rendementen zijn goed, waardoor de slag naar verdere automatisering en het implementeren van AI zeker te maken is. Ook zijn accountants, ze maken goede afwegingen.” Maar er is ondernemerschap nodig om deze slag te maken, gaat Koelewijn verder. “Vraag je af welke waarde je de klant wilt bieden als je alle administratieve werk automatiseert. Kijk kritisch naar je businessmodel. Past een tarief per uur nog wel of moet je richting outcome pricing gaan? Misschien moet je sectorplannen opstellen waarmee ondernemers kunnen anticiperen op wat er komt en daar je rol nemen. Voor elke accountantspraktijk ziet dit toekomstmodel er anders uit, en geen enkele oplossing werkt voor iedereen op dezelfde manier.”
Zoek samenwerking
Deze ontwikkeling voltrekt zich niet alleen bij de controlerend accountant, maar ook in de mkb-praktijk. Koelewijn: “Omdat mkb-ondernemers dezelfde vragen stellen aan hun accountants. Met AI vind je niet alleen antwoord op het personeelstekort, maar kom je ook in een nieuwe rol ten opzichte van je klanten.” Koelewijn adviseert deze verandering niet alleen aan te gaan, maar samenwerking te zoeken. “Met kennisinstellingen, met IT-organisaties en met financiële instellingen. Als grootste mkb-bank pakken wij ook onze rol in dit nieuwe ecosysteem met de Rabobank Innovatielening. We weten wat er speelt in de sector, welke ontwikkelingen er komen en wat er nodig is om toekomstbestendig te worden. Maak vooral gebruik van expertise die er al is. Het is goed om na te denken over de toekomst, maar plannen omzetten in actie is een uitdaging. Op kantoor zijn er elke dag operationele zaken die om aandacht vragen. De ruimte voor strategische aanpassingen is daardoor soms minder groot dan je zou willen.”
Tekst: Henk Vlaming
Deze bijdrage komt uit het AV-Top 50 magazine van december 2025. Het volledige magazine vind je hier (gratis download): https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av-3-2025-av-top-50/
Geef een reactie