Afgelopen zomer stelde de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) een nieuw beroepsprofiel vast, die de basis zal vormen voor de toekomstige opleiding tot accountant. Deze moet aantrekkelijker en beter te behappen zijn voor studenten. Al jaren is er kritiek dat accountancyopleidingen te zwaar zijn. De instroom van studenten loopt terug, terwijl het werk toeneemt.
De beslissing ging gepaard met hoogoplopende discussies, zowel online als tijdens de drukbezochte ledenvergadering. Het grootste strijdpunt vormde de herintreding van de verplichte controlebevoegdheid voor de AA-accountant. Als die opnieuw zou worden ingevoerd, zou dit volgens velen de doodsteek van de AA-opleiding worden. Terwijl RA’s na hun studie automatisch wettelijke controles mogen uitvoeren, worden AA’s opgeleid met de bevoegdheid niet-wettelijke (overige assurance) opdrachten te tekenen.
In het nieuwe beroepsprofiel blijft deze route overeind. Er wordt echter wel nagedacht over een versnelde route om het makkelijker te maken voor AA’s die alsnog de wettelijke controlebevoegdheid willen behalen. Er was vooral veel kritiek van AA-accountants die vaak werken in het mkb. Zij hebben nauwelijks te maken met wettelijke controles en zouden hierdoor verplicht worden tot iets wat voor hen nauwelijks relevant is. Veel AA-accountants mét een controlebevoegdheid vonden dat de status en breedte van de AA-opleiding zou worden uitgehold.
Verstandige keuze
Je zou bijna vergeten dat het hernieuwde beroepsprofiel goed nieuws is voor jongeren die accountant willen worden. “Het zal leiden tot een beter imago van de opleidingen”, zeggen Mike van Hilten, key accountmanager bij opleidingsinstituut Markus Verbeek Praehep en Donna Maas, AA-accountant en voorzitter van de NBA Young Profs.
“Het schrappen van de verplichte wettelijke controlebevoegdheid binnen het nieuwe beroepsprofiel voor AA’s is vanuit opleidingsperspectief heel verstandig”, meent Van Hilten. “We constateren dat weinig studenten die een AA-opleiding volgen, kiezen voor de assurancevariant waarmee zij wettelijke controles mogen uitvoeren. Sinds 2017 gaat het om hooguit twee procent.”
Overigens blijft het voor AA’s mogelijk een wette-lijke controlebevoegdheid te behalen. Het is alleen omslachtig: het vereist extra praktijkervaring én een mastertitel.
Verschillende vakken
Ook Maas vindt de herziening van het beroepsprofiel een goede stap. “Controle en mkb-accountancy zijn twee verschillende vakken”, stelt ze. “Het is logisch dat er een aparte mkb- en assuranceopleiding is.”
Toch plaatst ze twee kanttekeningen. “Allereerst moet de doorgroei voor AA’s die hun certificeringsbevoegdheid willen halen eenvoudiger worden.” Daarnaast wijst Maas op een hardnekkig praktijkprobleem: “AA’s zijn opgeleid om overige assuranceopdrachten te doen, maar in de huidige Algemene wet bestuursrecht (Awb) wordt ten onrechte via het BW alleen verwezen naar de RA. Hierdoor kunnen AA’s zonder deze aantekening geen verklaringen afgeven bij overheidsregelingen, zoals subsidieafrekeningen. De NBA heeft de minister van Justitie en Veiligheid inmiddels gevraagd de definitie van ‘accountant’ in de Awb te verruimen.
Geïntegreerde route
Er leven meer ideeën om de opleiding aantrekkelijker te maken. Zo groeit de steun voor een volle-dig geïntegreerde accountantsopleiding. De tra-ditionele route van twee jaar theorie gevolgd door drie jaar praktijk duurt vijf jaar. De geïntegreerde route, waarbij theorie en praktijk parallel lopen, duurt drie jaar. Veel universiteiten en hbo’s introduceerden al zo’n geïntegreerde variant, net als opleidingsinstituut Markus Verbeek Praehep. “Inmiddels kiest zo’n zeventig procent van de studenten hiervoor”, zegt Van Hilten.
Maas was een van de eerste afgestudeerden en kijkt positief terug op het traject: “Opdrachten uit de praktijk kun je als casus in de opleiding gebruiken, andersom kun je theoretische kennis meteen in de praktijk toepassen.” Een geïntegreerde opleiding past volgens haar beter bij de nieuwe generatie.
Er is ook kritiek: werkgevers en praktijkbegeleiders vragen zich af of studenten in drie jaar het niveau van een startende accountant kunnen bereiken. Maas begrijpt dat: “Jongeren die net uit de schoolbanken komen, zijn vaak ‘bleu’. Maar juist door de combinatie van praktijk en theorie kunnen ze sneller meedraaien. En, mocht iemand na de opleiding toch niet klaar zijn om af te tekenen, dan kan een accountantskantoor met de kersverse accountant afspreken dat er nog niet wordt afgetekend.”
Op een kruispunt
Van Hilten meent dat opleiders er goed aan doen anders te gaan toetsen. “In plaats van uitsluitend zware eindtoetsen zouden we vaker tussentijdse, formatieve toetsen moeten gebruiken. Daarbij draait het meer om inzicht in het leerproces en het resultaat. Studenten bewijzen dat ze de stof beheersen, zonder te verdrinken in tentamens en verslagen.”
Volgens beiden staat de sector op een kruispunt. Maas: “Zijn we in staat jonge mensen te enthousiasmeren voor het vak en kunnen we ervoor zorgen dat er straks voldoende accountants uit de schoolbanken komen? Dát is waar het om draait.”
Ambassadeur
Ten slotte kan het imago van het vak omhoog, vinden beiden. Ook Maas had aanvankelijk geen goed beeld. Na de havo koos ze voor hotel- en eventmanagement. “Dat was het toch niet.” Ze besloot een tijdje mee te draaien bij Maas Accountants in Den Haag. “Toen pas ontdekte ik dat de accountancy niet stoffig, maar dynamisch is. Het gaat niet alleen om cijfers, maar ook om de mensen erachter.” Ze werd AA-accountant én een enthousiast ambassadeur van het vak. Als voorzitter van de NBA Young Profs laat ze nieuwe generaties zien hoe veelzijdig en inspirerend het accountantsvak is.
Tekst: Ellis Bloembergen
Deze bijdrage komt uit het AV-Top 50 magazine van december 2025. Het volledige magazine vind je hier (gratis download): https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av-3-2025-av-top-50/
Geef een reactie