De consolidatie binnen de accountantssector zet door, hoewel de daling van het aantal accountantsorganisaties in 2024 lijkt te stagneren. Sinds 2014 is het aantal met ongeveer 43% gedaald. Hoewel schaalvergroting de kwaliteit van wettelijke controles kan verbeteren, brengt het een nieuw risico met zich mee: de toenemende betrokkenheid van private-equity-partijen. De AFM schat dat in 2025 ongeveer 36% van de wettelijke controles door accountantsorganisaties wordt uitgevoerd door een organisatie die (gedeeltelijk) in handen is van private equity. De commerciële druk die private equity met zich meebrengt, kan de kwaliteit van de controles onder druk zetten.
Controles gestegen
Tegelijkertijd staat de sector voor uitdagingen op het gebied van fraude en integriteit. Externe accountants identificeren steeds meer frauderisico’s bij wettelijke controles. Uit analyse blijkt dat het aantal controles met meer dan twee geïdentificeerde frauderisico’s steeg van 55% in 2022 naar 68% in 2025. Echter, de opvolging van deze risico’s is vaak onvoldoende specifiek en diepgaand. Daarnaast heeft examenfraude bij OOB-accountantsorganisaties geleid tot boetes en verscherpt toezicht van de AFM, wat de geloofwaardigheid van de hele sector raakt. De AFM roept accountantsorganisaties op hun poortwachtersrol goed te vervullen door (fraude)risico’s te signaleren en ongebruikelijke transacties te melden.
Dubbele impact AI
Digitalisering, en met name de opkomst van artificiële intelligentie (AI), heeft een dubbele impact. Enerzijds stelt het accountants in staat om controles efficiënter en effectiever uit te voeren. Het gebruik van data-analyse bij accountantsorganisaties is sterk toegenomen, van 74% in 2022 naar 91% in 2025. Anderzijds brengt deze afhankelijkheid van technologie risico’s met zich mee, zoals een ‘automation bias’, waarbij accountants te veel vertrouwen hebben in de uitkomsten van geautomatiseerde tools zonder kritische beoordeling. Dit kan leiden tot niet-herleidbare of niet-reproduceerbare uitkomsten en zo de kwaliteit van de wettelijke controles schaden. De sector moet daarom waarborgen implementeren voor de beveiliging en de correcte werking van de tooling.
Vertraging CSRD
Op het vlak van duurzaamheid zorgt de vertraagde implementatie van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) in Nederlandse wetgeving en de voorstellen tot lastenverlichting in het Omnibus-pakket voor onduidelijkheid in de markt. De criteria voor CSRD-plichtige ondernemingen zijn verhoogd en het toepassingsbereik is nog onzeker. Dit kan leiden tot een afnemende beschikbaarheid van duurzaamheidsinformatie voor stakeholders en belemmeringen voor externe accountants om zich in deze assurance-vorm te bekwamen.
Waakzaamheid
Tot slot dwingen geopolitieke spanningen accountants tot extra alertheid. Door de toegenomen onzekerheid over de toekomstige financiële positie van ondernemingen, moeten externe accountants extra waakzaam zijn bij het controleren van de continuïteitsveronderstelling. Het uitbesteden van controlewerkzaamheden, met name aan partijen in het buitenland, neemt bovendien toe, wat een goede waarborging van de kwaliteit en coördinatie vereist.
Kansen niet laten liggen
De AFM concludeert dat accountantsorganisaties kansen laten liggen om te leren van oorzakenanalyses, wat essentieel is om gerichte kwaliteitsmaatregelen te nemen en structurele verbeteringen te realiseren. De toekomst van de accountancy vraagt om een combinatie van technologische innovatie en een onverminderde professioneel-kritische instelling om het maatschappelijk belang te dienen in een tijd van grote onzekerheid en snelle veranderingen.
Lees hier het trendrapport.
Geef een reactie