Conclusies & aanbevelingen onderzoek risicogericht samenstellen

Onder invloed van de verslechterde economische omstandigheden bij cliënten, de concurrentie tussen aanbieders en de doorlopende automatisering is het samenstellen van de jaarrekening bij veel MKB-accountantskantoren gewijzigd. De ondernemer levert nu een complete saldibalans aan waarna de accountant zijn werkzaamheden uitvoert. Daarnaast is sinds 1 januari 2009 principle based regelgeving (Standaard 4410 versie 2009) van kracht die ruimte biedt aan een andere benadering van de opdracht: het meer risicogerichte samenstellen. Om de accountant te helpen bij de risicogerichte benadering van de samenstellingsopdracht heeft NEMACC, het kenniscentrum van de NBA en de Erasmus universiteit, onderzoek verricht naar risicogericht samenstellen. De resultaten van het onderzoek worden vandaag in Nieuwegein gepresenteerd op het jaarlijkse symposium van Nemacc, het kenniscentrum van de NBA en Erasmus Universiteit Rotterdam.

Ontwikkelfase

Het onderzoek bestaat uit een literatuuronderzoek, een onderzoek naar relevante tuchtrechtuitspraken, interviews met accountants, specialisten en andere stakeholders. Uit het onderzoek zijn een aantal conclusies en aanbevelingen naar voren gekomen. ‘Hierbij is van belang te onderkennen dat risicogericht samenstellen zich in een ontwikkelfase bevindt. Voorts dient risicogericht samenstellen duidelijk onderscheidend te zijn van risicogericht controleren. Bij risicogericht samenstellen wordt uitgegaan van adequate basisgegevens. Indien deze niet compleet, niet nauwkeurig of anderszins onbevredigend zijn, wordt contact met het management opgenomen en worden indien nodig nadere werkstappen uitgevoerd. Hierbij is een professioneel-kritische instelling van belang’, zo valt te lezen in het rapport.

Conclusies

Hieronder de conclusies & aanbevelingen:

1. Verricht zoveel als mogelijk werkzaamheden tussentijds
   De werkzaamheden worden hierdoor gedaan op het moment dat deze actueel zijn.
2. Verzamel meer kennis van de klant
   Kennis van de klant en de omgeving is essentieel om een goede inschatting van de risicoposten en uit te voeren werkzaamheden te kunnen maken, voor zover relevant voor het samenstellen. Deze kennis gaat verder dan alleen de posten van de jaarrekening zelf; andere ondernemingsaspecten kunnen ook effect hebben op de jaarrekening.
3. Besteed aandacht aan de planningsfase
   Aandacht voor de planningsfase is essentieel om risicogericht te kunnen samenstellen. Naast kennis van de klant is ook aandacht voor materialiteit, het bepalen van de kwaliteit van de administratie als startpunt van het samenstelproces en het vooroverleg met het team van belang om de risico’s te bepalen.
4. Formuleer vooraf de verwachtingen
   Door vooraf verwachtingen te formuleren wordt de foutgevoeligheid tijdens de uitvoering van de opdracht verlaagd. Er is dan al op een eerder moment nagedacht waaraan een bepaald onderdeel moet voldoen.
5. Verricht gerichte werkzaamheden en doe niet teveel
   De accountant gaat bij samenstellen uit van gegevens die de klant aanlevert tenzij deze niet compleet, niet nauwkeurig of anderszins onbevredigend zijn. In die situatie doet hij navraag bij het management.
6. Handel niet uit gewoonte
   Het onderzoek geeft duidelijk aan dat vaak –uit gewoonte- dezelfde werkzaamheden worden uitgevoerd als voorgaande jaren. Echter risicogericht samenstellen vraagt om aandacht voor de risicoposten.
7. Documenteer in plaats van kopieer
   De herziene Standaard 4410 geeft aan dat documentatie van significante aangelegenheden plaats moet vinden. Uit het onderzoek blijkt dat dit het beste kan door de conclusies verbonden met de uit te voeren werkzaamheden te documenteren in plaats van alleen kopieën en specificaties op te nemen in het samenstellingsdossier.
8. Communiceer met de klant
   In de herziene Standaard 4410 is een afzonderlijke paragraaf gewijd aan de communicatie met de klant. Zowel in de planningsfase als de uitvoeringsfase is communicatie met de klant essentieel.
9. Neem kernpunten op in de samenstellingsverklaring
   Tot slot wordt opgemerkt, dat de gehanteerde materialiteit en geconstateerde bevindingen zouden kunnen worden verwoord in de samenstellingsverklaring.