AFM: Kwaliteit financiële verslaggeving stagneert

Dit blijkt uit de onderzoeken die de Autoriteit Financiële Markten (AFM) dit jaar heeft gedaan naar de financiële verslaggeving over 2014 van geselecteerde beursgenoteerde ondernemingen.

De AFM heeft een aantal tekortkomingen geconstateerd die ze ook vorig jaar al had geconstateerd bij het onderzoek naar financiële verslaggeving. Verrassend, vindt de AFM. Gerben Everts, bestuurslid van de AFM: ‘Na jaren van verbetering valt dit jaar op dat wij als toezichthouder betrekkelijk veel bevindingen hebben. Zowel uit ons reguliere risicogestuurde toezicht als uit onderzoeken naar specifieke thema’s, zoals pensioenen. Wij zijn dan ook minder positief over de overall kwaliteit van de verslaggeving ten opzichte van voorgaande jaren. Beleggers moeten een goed inzicht kunnen krijgen in de continuïteitsrisico’s van financiering en de bedrijfsvoering in het algemeen. Stagnatie geeft het risico van achteruitgang. Het is in het belang van beleggers en van ondernemingen zelf om dit te voorkomen en te blijven werken aan verdere verbetering.’

Verantwoordingswijze gewijzgde situaties
Relatief veel bevindingen gaan over de verantwoordingswijze naar aanleiding van gewijzigde situaties, zoals de aan- of verkoop van bedrijfsonderdelen, wijzigingen in het aandelenbelang in andere bedrijven en de classificatie als eigen vermogen of als financiële verplichting van nieuw uitgegeven leningen. De AFM heeft aan ondernemingen met een AEX- en AMX-notering en aan kleinere ondernemingen (voorlopige) bevindingen gerapporteerd met het verzoek om een toelichting.

De AFM roept ondernemingen en accountants op extra aandacht te besteden aan de volgende onderwerpen:

• De opname en waardering van activa. De juiste opname en waardering van activa en een transparante toelichting daarop blijft van groot belang.
• Classificatie eigenvermogensinstrument versus financiële verplichting. Transparantie over de classificatie vergroot het inzicht in de financiële weerbaarheid van een onderneming.
• Classificatie van aandelenbelangen in ondernemingen. Ondernemingen lichten niet altijd duidelijk toe waarom aandelenbelangen van twintig procent of meer soms niet leiden tot invloed van betekenis en waarom aandelenbelangen van minder dan twintig procent soms wel leiden tot de conclusie dat sprake is van invloed van betekenis.
• Bestuurdersbeloningen. De AFM constateert dat veel ondernemingen nog steeds niet vermelden of de gestelde doelen voor het behalen van bonussen al dan niet behaald zijn. Ten aanzien van ontslagvergoedingen voldoen bijna alle ondernemingen aan
  bestpracticebepaling II.2.8.

Verder heeft de AFM in 2015 ten aanzien van geïntegreerde verslaggeving een verkennend onderzoek uitgevoerd bij beursgenoteerde ondernemingen die onderdeel zijn van de AEX- en AMX-index. Dit onderzoek heeft waardevolle inzichten opgeleverd over de toepassing van in belang toenemende geïntegreerde verslaggeving. De AFM ondersteunt de ontwikkeling en toepassing van geïntegreerde verslaggeving ook de komende jaren

“In Balans 2015”
De bevindingen va de AFM komen voort uit het reguliere toezicht van de AFM in 2015 op de verslaggeving in jaarrekeningen en uit drie themaonderzoeken naar de naleving van verslaggevingsstandaarden voor pensioenen, de toelichting op belangen in ondernemingen en bankconvenanten. Deze zijn gebundeld in het rapport “In Balans 2015”. Uit de onderzoeken blijkt dat de kwaliteit van de verslaggeving over pensioenen en de toelichting op belangen in ondernemingen moet worden verbeterd. Ook is meer transparantie van ondernemingen nodig over bankconvenanten. 

Naleving verslaggevingsstandaarden pensioenen onvoldoende
Uit het vervolgonderzoek naar de kwaliteit van de verslaggeving over pensioenen blijkt dat de kwaliteit niet is verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Dit geldt vooral voor het naleven van de in 2013 geïntroduceerde toelichtingsvereisten in IAS 19. Ook constateert de AFM dat dezelfde bedrijfstakpensioenregelingen bij verschillende ondernemingen vaker verschillend zijn geclassificeerd, of als toegezegd-pensioenregeling of als toegezegde-bijdragenregeling. De AFM vindt dat de kwaliteit van de verslaggeving over pensioenen duidelijk moet verbeteren in de financiële verslaggeving 2015.

De AFM zal de komende maanden actie ondernemen richting de ondernemingen die de toelichtingsvereisten het slechtst naleven, mede gelet op de omvang van hun
pensioenverplichtingen. De financiële verslaggeving 2015 over pensioenverplichtingen moet verbeteren. Wat betreft de inconsistentie bij het classificeren van de bedrijfstakpensioenregelingen treedt de AFM in contact met de betrokken ondernemingen en accountantsorganisaties.

Toelichting op belangen in ondernemingen moet beter
De meerderheid van de onderzochte ondernemingen in het themaonderzoek naar de toelichting op belangen in ondernemingen kan deze toelichting meer ondernemingsspecifiek maken. Ondernemingen moeten zich volgens de toezichthouder hierbij meer nadrukkelijk laten leiden door de (informatie) principes van IFRS 12. Verder ziet de AFM mogelijkheden tot verbetering bij de toelichting op de structuur van de onderneming. Het is niet altijd duidelijk welke segmenten en activiteiten met welke belangen – minderheidsbelangen, gezamenlijke overeenkomsten (joint ventures en joint operations) – samenhangen. Ook lichten ondernemingen joint operations en het effect daarvan op de onderneming vaak maar marginaal toe. Tot slot zouden ondernemingen duidelijker kunnen vermelden welke minderheidsbelangen, belangen in geassocieerde deelnemingen en joint ventures materieel zijn voor een onderneming en waarom dat zo is.

Meer inzicht in berekeningswijze bankconvenanten nodig
De AFM heeft ervoor gekozen haar onderzoek naar bankconvenanten te richten op ondernemingen met een zwakke financiële positie met het risico van schending van convenanten. De toezichthouder constateert dat meer transparantie nodig is over de berekeningswijze van de convenanten. De uitkomsten van de berekening van de convenanten worden wel gegeven, maar gebruikers kunnen de berekening lastig zelf maken. Verder ontbreekt in het grootste deel van de gevallen de toelichting op de consequenties van de schending van de convenanten.

Financiële verslaggeving 2015
De AFM roept ondernemingen en hun accountants op aandacht te besteden aan een aantal specifieke onderwerpen bij het opstellen en controleren van de financiële verslaggeving 2015. Het betreft de invloed van de huidige economische omstandigheden op de financiële verslaggeving, het kasstroomoverzicht en de daaraan gerelateerde toelichtingen en de bepaling van de reële waarde van niet-financiële activa en de daarmee samenhangende toelichtingen.