SRA ‘ontstemd’ over AFM-rapport: ‘onterecht negatief beeld over kleinere accountantsorganisaties’

SRA heeft dinsdag hard uitgehaald naar de AFM naar aanleiding van een data-analyse waarin de toezichthouder risico’s bij niet-oob-accountantsorganisaties in kaart heeft gebracht. De AFM concludeert dat er een significant grotere kans is dat de kwaliteit tekortschiet bij accountantsorganisaties die een laag aantal wettelijke controles uitvoeren. Ook de hoogte van de omzet van de accountantsorganisatie en de vergoeding per controle zijn van invloed op de kwaliteit, stelt de AFM. 

‘Statistische en methodologische tekortkomingen’

SRA is het daar absoluut niet mee eens, meldt de vereniging met ongeveer 375 accountants- en advieskantoren in een uitgebreide verklaring: ‘Het rapport ontbeert op een fiks aantal punten wezenlijke informatie om te komen tot het gepresenteerde beeld, en er zijn belangrijke statistische en methodologische tekortkomingen geconstateerd bij de uitvoering van de data-analyse. Het rapport creëert dan ook een onterecht negatief beeld over kleinere accountantsorganisaties, zeker in een periode waarin de overheid besluiten moet nemen over de toekomst van accountantsorganisaties opererend in het niet-OOB-domein. Het doet geen recht aan alle kleinere accountantsorganisaties die een positieve reviewscore hebben en dag in dag uit kwaliteit leveren binnen de financiële keten.’

Statisticus: conclusies AFM voorbarig

SRA herkende zich bij de totstandkoming van het AFM-rapport van meet af aan niet in de door de toezichthouder geschetste bevindingen, meldt een woordvoerder aan Accountancy Vanmorgen. ‘Aangezien de uitkomst van die analyse totaal niet herkend werd voor de huidige SRA-populatie van 191 vergunninghouders, heeft het SRA-bestuur de AFM verzocht een onafhankelijke data-specialist te laten meekijken. Deze onafhankelijke statisticus heeft kennisgenomen van het concept-rapport, de gehanteerde data, methodiek en resultaten en die besproken met betrokkenen bij de AFM. De belangrijkste bevinding uit het Statisticor-rapport is dat de conclusies in het AFM-rapport op zijn minst voorbarig zijn. Er ontbreekt namelijk belangrijke basisinformatie over de data, en voor een goede statistische analyse hadden op belangrijke punten andere keuzes gemaakt moeten worden.’

Andere keuzes

Het SRA-bestuur heeft de bevindingen uit het Statisticor-rapport met de toezichthouder en met het ministerie van Financiën besproken. ‘De AFM heeft daarop aangegeven geen aanleiding te zien om de data-analyse opnieuw te doen, haar conclusies en beeld over kleinere accountantsorganisaties te wijzigen dan wel open te staan voor een onafhankelijk data-onderzoek. Dat is jammer omdat zo’n onderzoek wel degelijk waardevol zou kunnen zijn: de data kunnen inzicht geven in het toekomstbestendig voeren van een accountantsorganisatie’, stelt SRA. De accountantsorganisatie blijft ook bij het definitieve AFM-rapport bij haar conclusie dat voor een goede statistische analyse op belangrijke punten andere keuzes gemaakt hadden moeten worden.

Ontstemd over moment van publicatie en link met vliegurencriterium

Naast het rapport zelf meldt SRA ook ‘ontstemd’ te zijn over het moment van publicatie ‘en de link die (indirect) wordt gelegd met een eventueel in te voeren vliegurencriterium voor kleinere accountantsorganisaties.’ Minister Hoekstra schrijft in zijn Kamerbrief dinsdag dat hij verwacht dat de al eerder aankondigde maatregelen om de kwaliteit van de wettelijke controles te vergroten en het verstevigde toezicht tot een hoger niveau van kwaliteit van de sector leiden. ‘Ik wil daarom eerst de effecten van deze wijzigingen kunnen beoordelen, alvorens stevig in te grijpen in de markt met een aanvullend instrument als het vliegurencriterium.’ SRA stelt echter dat het nut van invoering van zo’n criterium nog helemaal niet vaststaat: ‘Onderzocht zou moeten worden of zo’n criterium een kwaliteitverhogend effect zou kunnen hebben. Gezien het belang van het onderwerp is een zorgvuldig proces een minimale vereiste.’ Op basis van het AFM-rapport kan volgens SRA in elk geval niet de conclusie worden getrokken dat een vliegurencriterium kwaliteitverhogend werkt. De vereniging wijst er ook op dat onder experts geen consensus is over nut en noodzaak van een vliegurencriterium.

‘Vergunning inleveren’

SRA verwacht grote gevolgen als zo’n criterium wel ingevoerd zou worden. ‘De invoering van criteria en de methodologie zoals gehanteerd in het voorliggende AFM-rapport zullen in ieder geval effect hebben op het huidige aantal van 265 niet-OOB-accountantsorganisaties. Meer dan de helft van dat aantal, namelijk zo’n 140 kleinere accountantsorganisaties, staat dan op de nominatie om de vergunning te moeten inleveren, met desastreuze effecten voor de hele keten als gevolg. Deze halvering zal alleen een positieve impact hebben op de in te zetten toezichtcapaciteit van de AFM, die op basis van de kabinetsaanbevelingen naar waarschijnlijkheid per 1 januari 2022 het volledige toezicht op niet-OOB-accountantsorganisaties gaat uitvoeren.’

Positief beeld

SRA zet zich de komende tijd in voor een uitkomst waarmee de hele keten gediend is, laat de organisatie weten. ‘We herkennen het positieve beeld dat minister en kwartiermakers vandaag schetsen van een sector en stakeholders die gezamenlijk werken om de benodigde verbeterslagen in de sector te realiseren. In de keten en met de sector blijven we werken om (het beeld over) de kwaliteit van accountants duurzaam te verbeteren. In de aanloop naar wettelijke verankering van aangekondigde kabinetsmaatregelen gaan wij daarmee graag verder.’

Accountancy Vanmorgen vroeg de AFM om een reactie. De toezichthouder laat weten:

Wat wil de AFM met deze studie bereiken?

• We willen als toezichthouder meer inzicht (geven) in waar de kwetsbaarheden zitten bij de niet-OOB-accountantsorganisaties, dit is een onderdeel van ons risico-gestuurde toezicht.
• Door dit te publiceren kunnen organisaties die dit betreft, nagaan of de risico’s die we zien ook op hen betrekking hebben en waar nodig maatregelen nemen.
• We willen hierover met de sector in gesprek en hen vragen hierop te reflecteren.
• De AFM benadrukt in haar rapport dat er ook accountantsorganisaties zijn die aan de beschreven kenmerken voldoen met positieve toetsingsuitkomsten.

Wat vinden we van de kritiek van de SRA op het onderzoek?

• We hebben serieus naar de kritiekpunten van de SRA op het onderzoek gekeken.
• We hebben drie aanvullende analyses uitgevoerd om te onderzoeken of ze van invloed waren op de uitkomsten.
• Dat blijkt niet het geval. De uitkomsten van deze aanvullende analyses bevestigen de resultaten van de AFM juist.
• De drie aanvullende analyses staan genoemd op pagina 5 in het rapport (onderaan).
• Ze zijn toegelicht in paragraaf 2.3 van de hoofdtekst en in bijlage 2.
• We hebben daarnaast vanuit het expertisecentrum van de AFM diverse checks laten uitvoeren op het onderzoek. Zij concluderen dat de analyse robuust is.