De toekomst van de MKB-accountant? Deel 1

Over de MKB-accountant zijn al heel wat columns en opiniebijdragen gevuld. De beroepsorganisatie zou er onvoldoende aandacht voor hebben. Er zou een keurmerk moeten komen, of juist niet. De MKB-accountant heeft moeite om zich te profileren. Er zouden nieuwe assurance-diensten moeten worden ontwikkeld voor het MKB. Met een samenstelverklaring red je het niet meer.

Drieluik

In een drietal artikelen ga ik in op de positie van de MKB-accountant. In het eerste artikel sta ik stil bij het begrip MKB. Waar hebben we het dan over en wat zijn de feiten? In het tweede artikel geef ik aan  welke (nieuwe) (assurance) diensten de MKB-accountant kan aanbieden aan de ondernemer. Waar is behoefte aan? Waaraan absoluut niet? In het derde artikel ga ik nader inop de vraag hoe de MKB-accountant zich kan onderscheiden en de (on)wenselijkheid van een keurmerk voor de MKB-accountant.

In dit eerste artikel sta ik stil bij het begrippen MKB en MKB-accountant.

Van 0 tot 250

Volgens de standaarddefinities vallen alle bedrijven met minder dan 250 werkzame personen onder het MKB. Daarmee is de definitie van het MKB verworden tot een containerbegrip. Want 99% van alle bedrijven valt onder het MKB. Dus er is weinig onderscheidends aan de term MKB en ook aan de term MKB-accountant. Nagenoeg alle accountants zijn namelijk werkzaam in het MKB. Om de term MKB meer betekenis te geven, is het goed om de spreiding van het MKB naar omvang onder de loep te nemen.

Onderverdeling MKB en grootbedrijf naar bedrijfsomvang

_{Bron: MKB-Statline}

ZZP en Eenmanszaak dominant

Uit bovenstaande tabel blijkt dat meer dan 75% van de ondernemingen het karakter van de eenmanszaak dan wel ZZP’er heeft. Volgens het jaaroverzicht Ondernemend Nederland 2016 van de Kamer van Koophandel wordt bij 37% van categorie ZZP /Eenmanszaak minder dan 15 uur per week gewerkt. Overigens is het aantal ondernemingen dat door een ZZP’er of in de vorm van eenmanszaak gerund wordt in tien jaar tijd verdubbeld. Deze categorie is ook verantwoordelijk voor de totale groei van het aantal ondernemingen. Het aantal bedrijven in de andere categorieën is in tien jaar tijd nauwelijks veranderd.

Middenbedrijf minimaal vertegenwoordigd

Met ruim 11.000 actieve bedrijven maakt het middenbedrijf slechts 0,7% van het totaal aantal bedrijven. Dat zullen grosso modo allemaal controleplichtige bedrijven zijn. In de categorie kleinbedrijf zullen ook een aantal ondernemingen controleplichtig zijn, omdat ze hier door de omzet- en balanstotaalcriteria aan voldoen. Dat betekent ook dat het goed zou zijn om in de discussies over de toekomst van de MKB-accountant niet te veel te focussen op de wettelijke controle. De MKB-accountant wordt vooral gevraagd vanwege andere kwaliteiten.

Het werkterrein van de MKB-accountant: vooral kleine bedrijven

Op basis van bovenstaande tabel kan ook worden geconcludeerd dat het merendeel van de accountants werkzaam is voor ZZP’ers, eenmanszaken, microbedrijven en kleinbedrijf. Het middenbedrijf is, zoals al eerder opgemerkt, nauwelijks in beeld. Voor de zuiverheid van de discussie over de toekomst van de MKB-accountant is het dus goed dat we het vooral over de toegevoegde waarde van de accountant voor de kleine bedrijven hebben. Een werkterrein waar zowel AA’s als RA’s actief zijn. Tevens een werkterrein dat vraagt om een andere aanpak en regelgeving dan die voor het zogenaamde midden- en grootbedrijf. Overigens is een gedifferentieerde aanpak van de kleine bedrijven ook noodzakelijk. De ZZP’er, het microbedrijf en het kleinbedrijf; ze verdienen allemaal een eigen benaderingswijze als het gaat om het borgen van de werkzaamheden die de accountant verricht.

Normaalverdeling van het eigen kantoor

Overigens valt het mij keer op keer op dat accountantskantoren nauwelijks inzicht hebben in de opbouw van het eigen klantbestand als het gaat om de categorie-indeling naar omvang. Een van de oorzaken? Kantoren leggen te weinig vast over hun klanten. Daardoor wordt het ook lastig om beleid te maken. En daardoor vertonen discussies over de MKB-accountant vaak het karakter van een loopgravenoorlog. Ieder heeft bezien vanuit zijn eigen perspectief volkomen gelijk. Willen we discussie zuiver voeren, dan zullen we er allereerst voor moeten zorgen dat we afscheid nemen van het containerbegrip MKB-accountant en meer aandacht hebben voor de differentiaties in dit segment.

Conclusie

Door het continue te hebben over het MKB en de MKB-accountant vertroebelen we de discussie. Het zijn containerbegrippen die geen recht doen aan de differentiatie van het MKB en daarin werkzame accountant. Willen we verder komen in de discussie dan zullen we hier meer oog voor moeten hebben.

Jan Wietsma faciliteert accountants- en administratiekantoren bij vraagstukken rondom de thema’s financiering, groei en ondernemerschap. Hij gaat in het tweede artikel in op de (nieuwe) (assurance) diensten de MKB-accountant kan aanbieden voor de diverse categorieën.