Marcel Spoelstra: Het aap, banaan en het waterstraalexperiment

Eens waren er drie apen in een kooi. Boven in die kooi hing een tros bananen, er was ook een ladder onder die tros. Een slimme en moedige aap die wel van bananen hield, betrad de ladder om een banaan te halen.

Juist op het moment dat hij een banaan van de tros wilde halen, werd hij -en ook de overige twee apen- verrast door een waterstraal. Deze straal blies alle apen nat en dreef ze in hoek. Koud en bibberend groepeerden de apen zich en dachten na over wat er was gebeurd. Apen hebben niet zo’n goed geheugen en na een tijdje gaat een tweede aap een poging wagen. Hetzelfde gebeurt; een waterstraal spuit alle apen overhoop en in de hoek. Ze herstellen zich, bekomen van de schrik en wachten op een zonnestraal om te drogen.
Na een paar uur probeert de derde aap het. En natuurlijk met hetzelfde resultaat: waterstraal, koude en natte en teleurgestelde apen. Uiteindelijk zijn alle apen overtuigd dat het naar beneden halen van de bananen een slecht idee is en doen geen poging meer.
Dan herplaatst de dierentuin een aap en vervangt deze door een nieuwe aap. De nieuwe aap inspecteert de kooi en ziet de bananen en de ladder. Hij snapt niet waarom de andere apen geen poging hebben gedaan de tros naar beneden te halen. Hij loopt naar de ladder en als hij een poot op de eerste traptree zet duwen de “ervaren” apen hem weg en beginnen tegen hem te krijsen. Hij heeft al snel door dat het geen goed idee is.
Een week later vervangt de dierentuin de tweede aap. Ook de nieuwe aap is gefocust op de bananen, loopt naar de ladder. Maar ver komt hij niet. De andere apen tackelen hem en duwen hem in een hoek en krijgt hij een vermaning.
Uiteindelijk wordt ook de derde aap vervangen en u raad het al; hetzelfde gebeurt. Het leven van de apen gaat door zonder nieuwe pogingen.
Dan wordt de eerste “nieuwe” aap vervangen. Natuurlijk ziet die nieuwe aap de bananen en doet een dappere poging, maar zijn poging wordt gehinderd door de overige apen en hij krijgt een reprimande. Die twee apen zijn nooit omhoog geklommen en hebben de waterstraal niet ervaren. Waarom hielden die laatste apen hem dan toch tegen?
Deze apen waren volledig geïnformeerd en wisten dat het een slecht idee was. Hoe vaak u ook een aap vervangt, de verwachting is dat het resultaat hetzelfde blijft.

Apenexperiment van toepassing op accountancy

Het experiment met apen is ook van toepassing op accountancy. We lachen om de apen, maar accountants doen feitelijk hetzelfde. Ooit is iemand begonnen met tijdschrijven en accountants zijn het allemaal blijven doen. Nu zijn er “slimme” apen die lezen dat uurtje-factuurtje passé is en zij stappen over op abonnementen of vaste productprijzen, omdat softwareleveranciers het promoten. Of omdat ze het “gedrag” van trendsetters kopiëren in de hoop ook succesvol te zijn. Ik kom accountants tegen die zelfs (delen) van mijn website kopiëren of zelfs dapper een cliënt service coördinator implementeren. Dat is laaghangend fruit.
Een nieuw businessmodel implementeren vraagt meer inspanning en kennis. Vergelijk het met de apen in de kooi. De tros bananen valt soms zonder inspanning vanzelf naar beneden, maar geloof mij, buiten de kooi zijn er veel meer bananen te vinden.
Marcel Spoelstra is registeraccountant en partner bij Accountantskantoor Spoelstra & Scherer. Hij geeft lezingen en cursussen voor accountants. Daarnaast adviseert hij accountants op het gebied van ICT en andere innovaties binnen accountancy. Aanhanger van het gedachtegoed van Proactive Accountants Network. Marcel Spoelstra houdt een blog bij op www.marcelspoelstra.nl.