De cijfers achter vijf jaar praktijk
In ruim 80% van de dossiers die onze herstructureringscoaches in behandeling namen, is het gelukt om een minnelijk saneringsakkoord te bereiken. Daarbij ging het niet om één schuldeiser, maar om een compleet palet van schuldeisers: de Belastingdienst, het UWV, RVO, financiers en overige crediteuren. Dat dit in vier van de vijf gevallen lukte, laat zien dat een buitengerechtelijk akkoord in de praktijk vaker haalbaar is dan veel ondernemers en adviseurs vooraf denken. Daarbij dient te worden aangetekend dat in veel gevallen het mogelijk bleek om met een beperkte groep schuldeisers (zoals de Belastingdienst en het UWV) een akkoord te sluiten.
De kwijtscheldingspercentages die in deze akkoorden werden overeengekomen, liepen sterk uiteen: van zo’n 50% tot 95%. Ook qua omvang verschilden de dossiers enorm, van schulden van enkele duizenden euro’s tot vraagstukken van vele miljoenen. Elk dossier vroeg dan ook om een aanpak op maat.
In ongeveer 10% van de gevallen bleek de onderneming, na grondig onderzoek, niet levensvatbaar. In die dossiers hebben wij toegewerkt naar een liquidatie-akkoord: een ordentelijke afwikkeling waarbij crediteuren een reëel, onderbouwd bod krijgen in plaats van een oncontroleerbaar faillissement. Ook dat resultaat beschouwen wij als een succes. Niet elke onderneming hoeft gered te worden, maar elke afwikkeling verdient een zorgvuldig traject.
De resterende dossiers liepen om uiteenlopende redenen anders: alsnog een faillissement, een overname, of een ondernemer die besloot er zelf mee te stoppen voordat een akkoord rond was, of ondernemers die niet op informatieverzoeken reageerden of niet transparant waren en hoopten dat ze er een slaatje uit zouden kunnen slaan.
Van coronacrisis naar een nieuwe golf van problematiek
De eerste jaren van onze praktijk werden overwegend gevoed door de nasleep van corona: opgebouwde belastingschulden, uitgestelde investeringen, en ondernemingen die de draad na de lockdowns niet meer goed oppikten. Die stroom is nog niet opgedroogd, maar inmiddels tekent zich een nieuwe categorie ondernemers af die om heel andere redenen in de problemen komt.
Waar we vandaag mee te maken hebben, is een stapeling van externe factoren: hoge inflatie, stijgende energiekosten, de noodzaak tot verduurzaming, aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt, de verhoging van de btw, geopolitieke ontwikkelingen en de opkomst van AI die bestaande verdienmodellen onder druk zet. Veel van deze ondernemingen beschikken over onvoldoende kasstroom om de investeringen te financieren die nodig zijn om mee te kunnen blijven doen. Wie niet kan investeren in verduurzaming, automatisering of nieuwe technologie, verliest concurrentiekracht, en dat vertaalt zich vroeg of laat in liquiditeitsproblemen.
Daar komt een factor bij die de afgelopen periode steeds zwaarder gaat wegen: de sterk gestegen rentelasten. Ondernemingen die enkele jaren geleden nog tegen lage rentetarieven financierden, zien hun rentelasten fors oplopen bij herfinanciering of bij variabele rentecondities. Voor bedrijven die toch al op een dunne marge draaiden, kan dat net de druppel zijn.
Levensvatbaarheid: het fundament onder de schuldsanering
Een van de belangrijkste lessen uit vijf jaar praktijk is misschien wel de eenvoudigste: als een onderneming levensvatbaar is, is een schuldsanering in beginsel vrijwel altijd mogelijk. Levensvatbaarheid is het fundament onder een succesvolle schuldsanering. Het instrumentarium is er, zeker sinds de WHOA. Een crediteur kan onder voorwaarden worden gedwongen mee te werken aan een akkoord, ook als deze eigenlijk niet wil. De vraag is dus zelden óf een sanering kan, maar vaker hoe snel en hoe gedegen die wordt aangepakt.
En daar wringt de schoen in de praktijk. Ondernemers, en soms ook hun adviseurs, wachten te lang met het inschakelen van gespecialiseerde hulp. Vaak wordt eerst geprobeerd om zelf met crediteuren te schuiven, of wordt de hoop gevestigd op een aantrekkende omzet die het probleem vanzelf oplost. Tegen de tijd dat externe expertise wordt ingeschakeld, is de manoeuvreerruimte al fors kleiner geworden: reserves zijn opgeteerd, het vertrouwen bij crediteuren is aangetast, en de tijd om een zorgvuldig onderbouwd plan op te stellen ontbreekt.
Voor accountants en adviseurs ligt hier een belangrijke signaalfunctie. Wie in de jaarcijfers, de liquiditeitsprognose of de correspondentie met de Belastingdienst vroege signalen van betalingsproblemen herkent, kan de ondernemer helpen om op tijd de juiste stap te zetten. Hoe eerder een traject start, hoe groter de kans op een minnelijk akkoord, en hoe kleiner de kans dat een formele WHOA-procedure of, erger nog, een faillissement onvermijdelijk wordt. Daarbij zien we in de praktijk dat veel schuldeisers snappen dat ze beter kunnen meewerken aan een minnelijk dan gedwongen akkoord.
Wat de komende jaren vragen
De optelsom van inflatie, energiekosten, verduurzamingsopgaven, arbeidsmarktkrapte, btw-verhoging, geopolitieke instabiliteit en technologische disruptie zorgt ervoor dat wij voorlopig geen afname verwachten in de vraag naar herstructureringsexpertise. Sterker nog: de aard van de dossiers verandert. Waar het bij corona vaak ging om een tijdelijke, extern veroorzaakte schok met een min of meer voorspelbaar herstelpad, gaat het nu vaker om structurele verdienmodellen die onder druk staan en om ondernemingen die fundamenteel moeten investeren om overeind te blijven.
Dat vraagt van adviseurs niet alleen kennis van de juridische en fiscale kant van saneren, maar ook het vermogen om vroegtijdig levensvatbaarheid te beoordelen en ondernemers te overtuigen om op tijd aan de bel te trekken.
Kennis delen via de Leergang Herstructureringscoach MKB
Om deze kennis en ervaring breder beschikbaar te maken, geven wij al vijf jaar de Leergang Herstructureringscoach MKB. In die periode hebben ongeveer 75 accountants, adviseurs, advocaten en juristen deze leergang gevolgd. Zij zijn daardoor beter in staat om continuïteitsproblemen bij hun klanten vroegtijdig te herkennen en op te lossen, en kunnen bovendien effectief onderhandelen met schuldeisers als de Belastingdienst, het UWV en de banken. Juist die combinatie, tijdig signaleren én stevig aan tafel zitten, maakt het verschil tussen een geslaagd akkoord en een gemiste kans.
We laten het daarbij niet bij een eenmalige opleiding. Om de kennis van herstructureringscoaches ook na de leergang op peil te houden, werken we aan permanente deskundigheidsbevordering, onder meer via een intervisieprogramma. Daarnaast hebben we een community ingericht van herstructureringscoaches (accountants en mkb-adviseurs), insolventiespecialisten en waarderingsdeskundigen, waarin actuele casuïstiek wordt gedeeld en besproken. Zo blijft de kennis binnen het netwerk actueel en leren deelnemers voortdurend van elkaars praktijkervaring.
Meer weten?
Voor accountants die vaker met deze vraagstukken te maken krijgen, hebben wij een whitepaper geschreven met praktische handvatten voor herstructureren in de dagelijkse praktijk. Deze is te downloaden via mkb-bedrijfscoach.nl/whitepaper-herstructureren-in-de-dagelijkse-praktijk.
Wil je je verder verdiepen en zelf de rol van herstructureringscoach kunnen vervullen voor je klanten? Meld je dan aan voor de Leergang Herstructureringsdeskundige MKB. Meer informatie en aanmelden via mkb-bedrijfscoach.nl/blog/opleidingen/leergang-herstructureringsdeskundige-mkb.
Geef een reactie