De zorgen die SRA heeft over de impact van het maatregelenpakket dat aan de basis staat van het wetsvoorstel Toekomst accountancysector nemen toe. Wij gingen in gesprek met voorzitter Diana Clement en vicevoorzitter Roland Ogink van de netwerkorganisatie. “Het mkb verzuipt. Oog voor de proportionaliteit en doelmatigheid in het mkb is verdwenen.”
Wat is in het kort de strekking van het wetsvoorstel Toekomst accountancysector?
“Met het wetsvoorstel wil de minister van Financiën de kwaliteit van de wettelijke controle in de verantwoordingsketen duurzaam verbeteren. Het voorstel vloeit voort uit aanbevelingen van de Commissie toekomst accountancysector (Cta). Zo adviseert de Cta bijvoorbeeld een rapportageverplichting op basis van zogenaamde audit quality indicators, de instelling van een intern toezichtsorgaan bij de grootste accountantsorganisaties en het volledig onderbrengen van de toezichtuitvoering bij de AFM. Daarnaast beveelt de commissie een aanwijzingsbevoegdheid aan voor ondernemingen of instellingen die geen accountantsorganisatie bereid vinden om de wettelijke controle te verrichten.
In hoeverre raakt dit wetsvoorstel jullie leden?
SRA vertegenwoordigt 70% van alle reguliere vergunninghouders, zo’n 170 accountantsorganisaties. Het wetsvoorstel en de voorgestelde maatregelen grijpen in op de bedrijfsvoering, processen en systemen van deze kantoren. Door uitbreiding van wet- en regelgeving en de werkzaamheden die dat met zich meebrengt, stijgen kosten en regeldruk. Wetende dat vanaf 2014 maatregel op maatregel wordt gestapeld, heeft dat forse impact. Niet alleen voor onze leden, maar ook voor alle controleplichtige mkb-ondernemingen en andere stakeholders die we indirect vertegenwoordigen. Daarvoor voelen wij ons verantwoordelijk.
Wat is de impact van het maatregelenpakket voor het wettelijke controledomein?
Wij vinden dat ‘kwaliteit’ binnen SRA, binnen de sector en binnen de keten voorop moet staan. Het kan altijd beter is ons credo en daar willen we continu aan werken. Dat mag ook echt wat kosten. Dat gezegd hebbend: als we kijken vanuit breder perspectief naar alle ontwikkelingen en uitdagingen binnen ons mkb-segment, dan zien wij juist voor die gewenste kwaliteit alarmerende effecten ontstaan door maatregel op maatregel te stapelen. De enorme regeldruk die bijvoorbeeld ontstaat met het gestapelde pakket beïnvloedt de werkdruk en daarmee de afvinkcultuur. Dit heeft gevolgen voor de aantrekkelijkheid en imago van het beroep, wat weer effect heeft op de capaciteit in het domein. Wij verwachten dat de huidige trend, dat professionals afhaken en het beroep verlaten, zich doorzet. De kwaliteit in de sector wordt hiermee per saldo negatief beïnvloed.
De stijgende lasten hebben effecten op een gezonde en toekomstbestendige bedrijfsvoering van vergunninghouders, en daarmee de keuze om in het wettelijke controledomein te blijven opereren. Wij zien hierdoor de daling van het aantal accountantsorganisaties voortzetten: inmiddels zijn er minder dan 240 accountantsorganisaties. Met minder handjes moet hetzelfde werk worden gedaan. Sterker nog: meer werk, want door de huidige inflatie worden steeds meer mkb-ondernemingen controleplichtig. We kunnen de zorg als voorbeeld nemen: dit alles komt de kwaliteit van dienstverlening en het bestaansrecht van accountantsorganisaties niet ten goede.
Dragen de voorgestelde maatregelen volgens jullie bij aan een duurzame kwaliteitsverbetering in het controleplichtige mkb-segment?
Wanneer we op deze weg verder gaan, bereiken we geen duurzame kwaliteitsverbetering. Daar maken we ons zorgen over, en die zorgen nemen alleen maar toe. De huidige regeldruk drukt al een enorme stempel op allerlei facetten binnen de accountantsorganisatie, de markt en op mkb-ondernemingen. De portefeuille van verantwoordingen, de controle daarop en de processen om daar te komen, blijven maar groeien. Om kwaliteit te verbeteren, om het vertrouwen bij alle stakeholders te bestendigen, past het niet om maar continu weer nieuwe regels en maatregelen te introduceren. Ook de Raad van State wijst op de dynamiek van steeds meer regels die kan leiden tot een neerwaartse spiraal waarbij het imago van het beroep nog verder achteruit holt.
Wij zien dat reguliere vergunninghouders verzuipen, we zien kantoren zonder Wta-vergunning verzuipen en we zien mkb-ondernemingen verzuipen. Daarbij gaan controleplichtige ondernemingen die nu zo’n € 20.000 tot € 30.000 voor de wettelijke controle betalen, volgens onze berekeningen structureel gemiddeld 30% tot 40% meer betalen op basis van het wetsvoorstel. Oog voor proportionaliteit en doelmatigheid is verdwenen. Op deze manier hollen we de mkb-sector uit. We realiseren ons dat dat best grote woorden zijn.
Op donderdag 30 maart debatteert de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer met minister Kaag van Financiën. Voorafgaand aan dit debat over de accountancy hebben jullie een aantal punten bij de commissie onder de aandacht gebracht. Om welke punten gaat het?
Op de agenda staan de laatste twee voortgangsrapportages van de Kwartiermakers toekomst accountancysector en Kamervragen daarover. Wij hebben onze input aangesloten op de punten uit die rapportages. Ook hebben wij de Kamerleden op basis van allerlei stukken en adviezen geïnformeerd over de zienswijze van SRA. Met de Raad van State, AP en ATR, VNO-NCW en MKB Nederland, de NBA en de Britse FRC pleiten we bijvoorbeeld voor een beperkte (alleen OOB), gefaseerde en daarmee meer proportionele toepassing van de kwaliteitsindicatoren. Daarnaast grijpen we het advies van de Raad van State over de uitbreiding van het handhavingsinstrumentarium van de AFM aan om nogmaals te stellen dat voor efficiënt en effectief toezicht geen wetswijziging nodig is.
Gezien de vragen aan minister Kaag daarover zien de Tweede Kamerfracties veel heil in een verklaring over levensvatbaarheid. Wij vinden dat de verantwoordelijkheid voor en het opstellen van zo’n verklaring bij de onderneming zelf moeten liggen, mede gezien de rol en verantwoordelijkheid van de Raad van Commissarissen of Raad van toezicht. Of bij de wetgever, met regelgeving. We stellen wel voor om de verklaring gefaseerd bij middelgrote mkb-ondernemingen in te voeren via een ingroeipad van twee boekjaren. Dit vanwege de continue stapeling van maatregelen en de enorme regeldruk in het mkb-segment. En om met dat laatste thema te besluiten: vanzelfsprekend hebben we de commissieleden ook nu weer meegenomen in de impact, effecten en doorrekening van het totale maatregelenpakket.
Wat verwachten jullie van het commissiedebat?
Het commissiedebat zien wij als opmaat naar de indiening en behandeling van het Wetsvoorstel toekomst accountancysector in de Tweede Kamer. De Raad van State, Autoriteit Persoonsgegevens en het Adviescollege toetsing regeldruk adviseren de minister het wetsvoorstel en de toelichting aan te passen, of het wetsvoorstel niet in te dienen als geen rekening wordt gehouden met hun adviespunten. Daar sluiten wij ons volledig bij aan. We gaan als accountantsorganisaties werkzaam in en voor het controleplichtige mkb echt voor kwaliteit. Maar dat gaat niet lukken als het bestaansrecht van organisaties bedreigd wordt, en de wet- en regelgeving zich maar blijft opstapelen. Dat signaal blijven we geven, in de verwachting en overtuiging dat onze boodschap door alle betrokkenen wordt opgepikt.”
Accountancy werd in de 70-jaren van de vorige eeuw, omschreven als een vrij beroep, vergelijkbaar met een arts. Nu vijftig jaar later blijft van deze kwalificatie vrijwel niets meer over. Het lijkt erop of de vroegere Rijks Accountantsdienst (RAD) in het bedrijfsleven is geïnfiltreerd. Of het bedrijfsleven zit te wachten op een “tweede belastingdienst” is uiterst twijfelachtig.