Zo kan men een geschikte einddatum van de VOF beogen maar wanneer een vennoot zich uit de KvK schrijft kan dat al het einde van de VOF betekenen. En soms kan de VOF blijven voortbestaan na zo’n uittreding indien er meerdere vennoten zijn. Soms is het ook de vraag wie het meeste heeft recht op voortzetting van de onderneming. Dan willen de vennoten beiden doorgaan maar niet meer met elkaar. Wat is dan de juiste weg. En als dat allemaal duidelijk is, wat is dan de juiste waardering van activa in het vennootschapsvermogen en hoe moeten die vermogensbestanddelen worden verdeeld onder de vertrekkende en blijvende vennoot?
Geschillen verergeren door ontbreken van goede afspraken.
Juist in deze fase ontstaan regelmatig geschillen daarover. In de praktijk zijn accountants daarbij regelmatig een van de eerste adviseurs aan tafel. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen oog te hebben voor de cijfers, maar ook voor de juridische afwikkeling van de samenwerking.
Die geschillen zijn heel vaak terug te voeren op het ontbreken van duidelijke exit afspraken bij aanvang van de samenwerking. Zolang de verhoudingen goed zijn, levert het ontbreken van dergelijke (uitgebreide) VOF afspraken doorgaans weinig problemen op. Zodra de samenwerking eindigt, blijken die ontbrekende afspraken echter een eindeloze bron van discussie. Juist omdat iedere vennoot niet alleen mede-eigenaar is van een gemeenschappelijk vennootschapsvermogen (gemeenschap van goederen), maar ook in privé en voor het geheel aansprakelijk kan worden gesteld voor de schulden van de VOF jegens crediteuren. Juist daarom is het van belang dat u tijdig signaleert wanneer juridische vastlegging of begeleiding nodig is.
Betekenis VOF overeenkomst of vaststellingsovereenkomst
In deze blog gaan wij in op de praktische juridische aandachtspunten die met beëindiging van de VOF gepaard gaan en welke rol van betekenis een VOF overeenkomst kan spelen. En bij het ontbreken daarvan het beste alternatief dan is om een goede vaststellingsovereenkomst te regelen. Zo kunt u uw cliënten tijdig wijzen op juridische risico’s die direct doorwerken in de financiële afwikkeling.
Wél of geen VOF-akte bij beëindiging?
Voor accountants is dit vaak een van de eerste vragen die relevant is. Indien bij aanvang van de samenwerking een VOF overeenkomst is gesloten, bevat deze veelal bepalingen over de wijze waarop de samenwerking moet worden beëindigd. De overeenkomst fungeert dan als juridisch kader voor de beëindiging van de overeenkomst en de samenwerking en de vermogensrechtelijke afwikkeling. Dat wordt wel eens vergeten en dan gaan partijen al vaak discussiëren of in een ergste geval dingen in gang zetten waar men achteraf spijt van heeft.
Als het goed is zijn in de VOF overeenkomst afspraken opgenomen over overname en voortzetting van de onderneming door één of meer van de vennoten, over de waardering van het vennootschapsvermogen en goodwill, de winst- en verliesverdeling en eventuele concurrentiebeperkingen voor de vertrekkende vennoot. Voor u als accountant biedt zo’n overeenkomst meer houvast bij de beoordeling van de afwikkeling en de onderbouwing van de financiële uitkomsten.
Ontbreken dergelijke afspraken dan moet worden teruggevallen op de wettelijke bepalingen. Deze relatief oude wetgeving biedt weinig concrete handvatten en laat veel ruimte voor interpretatie. Dan zal ook naar de rechtspraak moeten worden gekeken maar daarin is niet altijd één lijn te zien. Voor accountants betekent dit dat de financiële afwikkeling minder strak te kaderen is en de kans op juridische discussie tussen vennoten groter wordt. Juist dan is het verstandig om vroegtijdig juridische begeleiding in te schakelen.
Opzegging VOF: beëindiging of voortzetting?
De beëindiging van een VOF vindt in de meeste gevallen plaats door opzegging van de VOF overeenkomst door één van de vennoten. De wet stelt geen vormvereisten aan deze opzegging. Wel moet uit de opzegging ondubbelzinnig blijken dat de vennoot de samenwerking daadwerkelijk wil beëindigen. Hierbij is voor u vooral datum van beëindiging relevant, aangezien dit grote impact heeft op de financiële uitwerking. Wanneer kan een mededeling gezien worden als een opzegging? Soms kan een feitelijke handeling ook gezien worden als een opzegging zoals een uitschrijving van de vennoot uit de KvK.
Daarnaast dient de opzeggende vennoot rekening te houden met de gerechtvaardigde belangen van de andere vennoten. In de praktijk betekent dit veelal dat een redelijke opzegtermijn in acht moet worden genomen. Indien een VOF overeenkomst is opgesteld, is een dergelijke opzegtermijn daarin vaak expliciet geregeld. Voor u is daarbij niet alleen van belang óf de samenwerking eindigt, maar ook of sprake is van volledige beëindiging of voortzetting door één van de vennoten.
Ontbinding VOF
Een geldige opzegging leidt tot ontbinding van de VOF. Vervolgens moet door de vennoten worden vastgesteld per welke datum de VOF als ontbonden geldt. Deze ontbindingsdatum is van groot belang, omdat zij bepalend is voor de waardering van de bezittingen en schulden en voor de vaststelling van de kapitaalsposities van de vennoten. Ook voor u is deze datum essentieel, omdat zij direct doorwerkt in de waardering en de uiteindelijke afrekening. Veelal wordt aangesloten bij het einde van de opzegtermijn indien er is opgezegd of bij een praktisch moment, zoals het einde van het boekjaar. Maar dat kan ook de datum zijn waarop een der vennoten zich uitschrijft in de KvK. Indien de vennoten hierover geen overeenstemming bereiken, kan de rechtbank de ontbindingsdatum vaststellen en dat is dan de datum waarop een der vennoten heeft opgezegd. De ontbinding moet bovendien worden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel maar dat wordt wel eens vergeten.
Vereffening en verdeling van het vermogen
Na ontbinding volgt pas de vereffening van het vennootschapsvermogen. Lopende contractuele verplichtingen richting derden moeten ook worden afgewikkeld en het vermogen (gemeenschappelijke bezittingen en schulden) van de VOF wordt geïnventariseerd, gewaardeerd en moeten worden verdeeld over de vennoten. In deze fase ontstaan regelmatig discussies over de waarde van de onderneming, de aanwezigheid en omvang van goodwill, de kapitaalsposities van de vennoten en de verdeling van winst en verlies en de bezittingen en schulden. Deze discussies kunnen op voorhand deels worden weggenomen door voorafgaand aan de samenwerking daar heldere afspraken over te maken in een VOF overeenkomst. Dit zijn bovendien precies de onderwerpen waarin de juridische, fiscale en financiële afwikkeling nauw samenkomen.
Van VOF-overeenkomst naar de beëindigingsovereenkomst
Hoewel de basis van een beheersbare afwikkeling in een goed opgestelde VOF overeenkomst ligt qua wijze van beëindiging, waardering, voortzetting en verdeling en vereffening, is het wenselijk om de gemaakte concrete afspraken vast te leggen in een beëindigingsovereenkomst. Daarmee wordt duidelijkheid gecreëerd over de ontbindingsdatum, de verdeling van het vermogen en de finale afrekening, waarmee vertraging en onnodige discussies en/of procedures kunnen worden voorkomen. Op deze manier kunt u de afwikkeling richting cliënt praktisch en zorgvuldig begeleiden.
Wat betekent dit voor accountants in de praktijk?
Voor accountants ligt hier een duidelijke signalerings- en adviesrol. Wanneer een cliënt aangeeft te willen stoppen met een VOF of een vennoot wil uittreden, is het verstandig om niet alleen naar de cijfers te kijken, maar ook direct te toetsen:
- is er een VOF-overeenkomst;
- wat is de juridische weg naar beëindiging van die overeenkomst;
- per welke datum wordt de VOF samenwerking en gemeenschap ontbonden;
- hoe moet de verdeling en waardering van het vennoten aandeel van de uittredende of opzeggende vennoot plaatsvinden;
- zijn afspraken over beëindiging voldoende uitgewerkt en goed vastgelegd?
Door die vragen tijdig te stellen, kan onnodige escalatie vaak worden voorkomen en kan de cliënt sneller en zorgvuldiger worden begeleid.
Begeleidt u als accountant cliënten bij de beëindiging van een VOF en heeft u vragen over de juridische afwikkeling hiervan? Dan denken wij graag met u mee. Neem gerust contact met ons op via info@thelegalcompany.nl of bel naar 020 345 0152.
Geef een reactie