De nieuwste modellen moeten het vak aantrekkelijker, efficiënter en waardevoller maken.
Ondertussen bouwen we op een verouderd fundament. Het voelt als investeren in een state-of-the-art dakkapel met zonnepanelen, terwijl de fundering onder het huis op instorten staat.
Uiteindelijk gaat het om een goed functionerende financiële ‘infrastructuur’. Een hoog niveau van digitalisering helpt hierbij, of het nu gaat om compliance, efficiency of fiscale optimalisatie. Ik zie vijf niveaus van digitalisering:
Niveau 1 – Papier. Facturen op papier, fysieke handtekeningen, archivering in ordners. De financiële afdeling is een dataregistratiebureau. Geen realtime inzicht, geen audit trail, hoge foutgevoeligheid.
Niveau 2 – Hybride. Documenten worden gescand en digitaal opgeslagen, maar goedkeuring en verwerking blijven grotendeels handmatig. Dezelfde informatie leeft op twee plaatsen. Dit niveau is verraderlijk: organisaties voelen zich gedigitaliseerd, terwijl de kern van het proces ongewijzigd is.
Niveau 3 – Gedigitaliseerde documenten. Facturen als PDF, leveranciersportals, digitale notificaties. Data hoeft niet meer worden overgetypt, maar een PDF-factuur via e-mail vereist nog steeds een medewerker die opent, controleert en boekt. Een digitaal document is nog geen digitaal proces.
Niveau 4 – Geautomatiseerde verwerking. Koppelingen zorgen voor automatische three-way matching van inkooporder, ontvangst en factuur. Afwijkingen gaan naar een medewerker; de standaardstroom verloopt zonder menselijke tussenkomst. De financiële professional beheert uitzonderingen, niet de routine.
Niveau 5 – Straight-through processing (STP). Transacties verlopen van initiatie tot afwikkeling volledig geautomatiseerd via koppelingen. In de meest volwassen variant triggeren smart contracts betalingen op basis van geverifieerde leveringsinformatie, zonder dat iemand ooit een factuur heeft gezien.
Met het volwassen worden van AI valt hier nog een Niveau 6 aan toe te voegen: een volledig autonome financiële functie. AI als beslisser, voorspellend, corrigerend en zonder menselijke tussenkomst. Of het wenselijk is, mag iedereen zelf bepalen.
Accountants zouden hun informatiestromen in dit model moeten plotten. Een niveau hoger levert meer efficiëntie, tijdigheid en kwaliteit.
Maar een niveau hoger vraagt méér dan AI. Het vraagt om gestandaardiseerde, digitale infrastructuur. Jammer dus dat Nederland voor de belangrijkste transactiestroom hopeloos achterloopt. Ik heb het natuurlijk over de digitale facturenstroom. We modderen wat aan op Niveau 2 of 3. Onze wetgever biedt weinig hoop. eInvoicing in Nederland kunnen we op zijn vroegst in 2030 verwachten, een slordige tien jaar later dan Italië.
Juist daarom voelt de huidige AI-hype op zijn minst prematuur.
De toekomst van accountancy begint niet bij een AI-agent, maar bij de vraag waarom die AI agent nog een pdf moet openen.
Joris Joppe is managing director bij Visionplanner.
Deze bijdrage komt uit het AV-magazine met als thema ICT & AI. Dit magazine is verschenen in juli 2026: https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av-2-2026-ict-ai/
Geef een reactie