Volgens Van Geest schuilt juist in het kleine ongemak vaak een belangrijk signaal. Problemen verdwijnen niet doordat ze worden afgezwakt, uitgesteld of buiten het gesprek gehouden. Integendeel: wat vandaag niet wordt benoemd, kan morgen uitgroeien tot een groter bestuurlijk, reputatie- of integriteitsrisico.
Drie vormen van wegkijken
In haar speech onderscheidde Van Geest drie manieren waarop organisaties wegkijken. De eerste is het verzachten van de werkelijkheid met taal. Risico’s worden dan omschreven als ‘aandachtspunten’, structurele problemen als incidenten en ongemakkelijke kwesties als complex. Daarmee verdwijnt volgens haar vaak de urgentie uit het gesprek.
De tweede vorm is gedogen. Signalen zijn er wel, maar ingrijpen blijft uit. Bestuurders en toezichthouders zien dat iets schuurt, maar stellen handelen uit. Juist daardoor kunnen risico’s in stilte groter worden.
De derde vorm is het helemaal niet benoemen van gevoelige onderwerpen. Denk aan spanningen in de top, cultuurproblemen of andere kwesties die iedereen aanvoelt, maar niemand agendeert. Zulke onderwerpen verdwijnen volgens Van Geest niet, maar zakken weg in de cultuur van een organisatie, waar ze uiteindelijk moeilijker beheersbaar worden.
Cruciale rol voor voorzitter
Van Geest legde in haar betoog nadrukkelijk verantwoordelijkheid bij de voorzitter van bestuur, raad van commissarissen of toezichthoudend orgaan. Die hoeft volgens haar geen held te zijn, maar moet wel de regie nemen over ruimte, taal, tempo en veiligheid in het gesprek.
Een goede voorzitter spreekt niet als eerste, maar geeft anderen ruimte om te denken en te reageren. Ook moet die twijfel normaliseren, tegenspraak organiseren en gevoelige thema’s tijdig op de agenda zetten. Niet in de rondvraag, maar op een moment waarop er nog tijd en aandacht is voor een serieus gesprek.
Psychologische veiligheid
Een belangrijke voorwaarde daarvoor is psychologische veiligheid. Alleen in een omgeving waarin kritische vragen niet worden afgestraft, kunnen bestuurders en toezichthouders volgens Van Geest het ongemakkelijke werkelijk benoemen. Waar die veiligheid ontbreekt, neemt de kans toe dat risico’s te laat worden gezien of bespreekbaar worden gemaakt. De kern van haar speech: niet kijken is ook kiezen. En vaak is dat uiteindelijk de duurste keuze.
Geef een reactie