Het hightechbedrijf uit de lichtstad Eindhoven staat niet alleen; in het eerste kwartaal hebben meerdere grote bedrijven reorganisaties aangekondigd. Denk aan ASN Bank, Heineken, ABN AMRO en Douwe Egberts. Tegelijkertijd lezen we op diezelfde nieuwsplatforms over stijgende olieprijzen, oorlogen in Iran en Oekraïne en de voortdurende spanningen tussen Israël en Palestina. Die mondiale onrust voelen we direct in onze portemonnee. Het gaat verder dan alleen het afsluiten van de Straat van Hormuz.
Leiderschap gevraagd
Oud-minister van Defensie Klaas Dijkhoff maakte een driedelige documentaire over de geopolitieke spanningen en buigt zich daarin over de vraag of we ons al in een oorlogssituatie bevinden. De docu is een aanrader, zeker als je wilt begrijpen hoe je je kunt voorbereiden zonder direct in paniek te raken. Ik hoor je nu denken: dit weet ik al, waar wil je naartoe? Waar ik naartoe wil, is dit: wij, als leiders, managers en ondernemers, dragen verantwoordelijkheid voor mensen. Juist tijden van onzekerheid en angst vragen om betrokken leiderschap, dat ook dichtbij is.
Verantwoordelijkheid pakken
Ja, AI neemt werk over. Ja, we worden efficiënter. Ja, we kunnen tijd besparen en geld verdienen. Maar we hebben óók een verantwoordelijkheid naar de mensen die zich dagelijks inzetten voor onze organisatie. En als je dit plaatje even uitvergroot: het kan niet zo zijn dat een deel van de bevolking zich straks nutteloos voelt, zonder perspectief, omdat hun werk overbodig is geworden. Om die reden vind ik het een essentiële taak van leiders dat zij zich mensen door verandering heen loodsen. Door perspectief te bieden. Door te inspireren om mee te bewegen. Hoe mooi zou het zijn als een bedrijf als ASML zich niet alleen economisch verantwoordelijk voelt, maar ook als werkgever? Dat het bedrijf mensen die hun baan verliezen actief helpt aan nieuw perspectief? Anders gezegd: wat als ze nu eens een handreiking zouden bieden in plaats van mensen los te laten?
Andere geluiden
Gelukkig hoor ik ook andere geluiden. Bedrijven, met name in het grotere mkb, die zeggen: wij gaan met dezelfde mensen méér doen. We veranderen niet alleen op een manier waarbij iedereen mee kan blijven doen, maar ook op een manier waardoor we relevant blijven voor onze klanten. Natuurlijk betekent dit soms dat iemand uiteindelijk niet meer ‘past’. Maar mag het dan een gezamenlijke zoektocht worden naar een alternatief, in plaats van dat de werknemer in zijn eentje worstelt met die akelige brok onzekerheid of hij of zij wel ‘aan boord mag blijven’?
Met dezelfde mensen meer doen – ik vind dat een krachtig principe. Het dwingt leiders om scherp en creatief te blijven. Bovendien voorkomt het dat organisaties alleen kijken naar wat er te winnen valt op het gebied van efficiëntie en automatisering. Door samen te verkennen wat de medewerker méér kan doen, laat je zien dat je je als leider verantwoordelijk voelt voor de mensen met wie – en voor wie – je werkt. En is dat niet precies wat we van leiders mogen verwachten? Waarom ze leider zijn geworden? En, laten we eerlijk zijn, waarom ze vaak ook beter betaald worden?
Impact van leiders
Leiders bestaan bij de gratie van volgers. Die relatie is deels transactioneel: de leider verwacht inzet en resultaat, de medewerker verwacht veiligheid, richting en inkomen. Die lijsten zijn nog veel langer, maar de kern blijft: we hebben een verantwoordelijkheid naar elkaar. En als dat zo is, betekent dat dus ook dat we iets van elkaar mogen verwachten. Kijk eens naar wat er nu in Amerika gebeurt. Mensen gaan de straat op, protesteren tegen politieke keuzes en de impact daarvan op de wereld. Besluiten van één leider kunnen mondiale gevolgen hebben: banenverlies, economische schade, menselijk leed. Zonder op deze plaats te politiek te willen worden: ook dáár mag meer verwacht worden van leiders. Als mensen jou kiezen als leider, met alle privileges die daarbij horen, dan heb je een verantwoordelijkheid voor hen. Commitment en vertrouwen groeien als medewerkers zien dat je die verantwoordelijkheid ook echt pakt.
Leiderschap geen dobber maar baken
Terug naar onze dagelijkse praktijk. In mijn dagelijks werk als leiderschapsexpert voor het grote mkb valt me het volgende op. We zijn te lichtzinnig over leiderschap gaan denken. Maar juist in tijden van onzekerheid, crisis of verandering hebben we leiders nodig die doen waarvoor ze leider zijn geworden. Die mensen op een goede, consistente manier meenemen van A naar B, en van B naar C. Leiders die geen dobber zijn, maar een stevig baken.
Ben jij als leider bezig met AI, met automatisering, met efficiënter werken? Mooi. Maar neem je mensen daarin op een goede manier mee? Loods je hen consistent en krachtig door de verandering? Blijf je samen zoeken naar hoe iedereen van waarde kan blijven, voor de klant én voor elkaar? Dát vraagt leiderschap vandaag. Het gaat dus niet alleen om slimmer werken, maar vooral om menselijker leiden. Bovendien: je mensen zijn nog steeds het goud binnen je organisatie. En ook die goudprijs is alleen maar gestegen.
Gertjan van Delden is oprichter en eigenaar van Enroute, gespecialiseerd in leiderschaps- en talentontwikkeling, en als trainer verbonden aan Fiscount.
Geef een reactie