De Europese Unie steunt de landbouw jaarlijks met zo’n € 60 miljard, een kwart van de totale begroting. Nederlandse agrariërs strijken daarvan zo’n € 800 miljoen op, die wordt verdeeld door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Dat wordt gecontroleerd door de Auditdienst Rijk (ADR), maar die controle gaat niet altijd goed, constateerde de Europese Commissie al in 2020. Door een aantal tekortkomingen kon “slechts gedeeltelijk” worden vertrouwd op de ADR-controles, zo bericht Follow The Money.
Hercontroles vooraf bekend
Een van de tekortkomingen was dat de ADR vanwege “efficiëntievoordelen” aan voedsel- en warenautoriteit NVWA, die de eerste controles doet voor de RVO, meldde welke boeren opnieuw zouden worden gecontroleerd. Dat gebeurde soms nog voordat de RVO zelf een NVWA-controleur op de boeren had afgestuurd. Verder waren er veel bezoeken die ruim een jaar na de oorspronkelijke controle werden afgelegd, waardoor de betrouwbaarheid in het geding kwam.
Bovendien stelde de ADR de Europese Commissie niet op de hoogte van fouten die de RVO had gemaakt, als die fouten direct werden hersteld. Daardoor vreesde de commissie dat de officiële auditrapporten geen volledig beeld gaven van de kwaliteit van de RVO-controles. In 2021 paste de ADR de werkwijze aan.
‘Schuurt aan tegen beroepsfout’
FTM sprak Eppo Horlings van het door De Jong & Laan overgenomen Horlings. Hij spreekt van “gemakzucht en onzorgvuldigheid” en het “schuurt aan tegen een beroepsfout” dat de ADR op voorhand al aangaf welke controles er op stapel stonden. “De partij die gecontroleerd wordt, mag op geen enkele wijze invloed op die controle hebben. De controle moet onafhankelijk zijn, het gaat hier immers om belastinggeld waar zorgvuldig mee moet worden omgegaan.”
Ai, dat doet (wel een beetje) pijn, om twee redenen. Ten eerste is – in de ogen van een aantal vervooruitdenkenden- controle niets anders dan gestold wantrouwen, dus dat doen we niet meer. Dat bespaart ook nog eens geld. Ten tweede heeft te gelden dat je, als je dan toch wat moet doen, de te controleren mensen of groep de gelegenheid en ruim de tijd geeft om de foutjes die niet gezien mogen worden eerst even weg te poetsen. Waarom zou de ADR dan iets fouts gedaan hebben? Is het niet zo dat het proces van hoor- en wederhoor -hoe goed soms ook- een zelfde effect dient en dat het verloederd zijn van het VTH principe in essentie een zelfde oorsprong heeft?