Door Florentijn Verhagen, advocaat Insolventierecht & Herstructurering bij act legal Netherlands.
Op 31 mei 2014 geeft EY een goedkeurende controleverklaring af bij de jaarrekening over 2012 van een naamloze vennootschap. Op 22 augustus 2014 — minder dan drie maanden later — spreekt de rechtbank het faillissement uit. De curatoren worden aangesteld en starten met onderzoek naar de jaarrekeningen.
Eerst dienen de aandeelhouders in 2016 een tuchtklacht in tegen de verantwoordelijke accountant. De Accountantskamer oordeelt in 2017 dat hij controlefouten heeft gemaakt en in strijd heeft gehandeld met de geldende beroepsregels. In hoger beroep legt het College van Beroep voor het Bedrijfsleven in 2019 zelfs zwaardere maatregelen op. De tuchtrechtelijke conclusie is helder: de goedkeurende verklaring was er één die niet afgegeven had mogen worden. Nadien proberen de aandeelhouders in 2022 bij de civiele rechter schadevergoeding te krijgen van EY, maar die vordering wordt afgewezen.
De curatoren pakken het anders aan. In november 2022 sturen zij een conceptdagvaarding naar EY, met daarin een vordering tot schadevergoeding van bijna één miljoen euro. In 2023 vindt een gesprek plaats tussen curatoren en EY, waarbij EY laat weten bereid te zijn de zaak te schikken, mits het bestuur en de raad van commissarissen daaraan zouden bijdragen. Mede om die reden treden curatoren eerst met het bestuur en de raad van commissarissen in onderhandeling. In de zomer van 2025 laat EY alsnog weten geen schikking te willen treffen.
Rechter-commissaris geeft groen licht om tegen accountant te procederen
De curatoren willen doorpakken en gaan procederen. Hiervoor hebben de curatoren toestemming nodig van de rechter-commissaris onder wiens toezicht zij staan. Hierbij toetst de rechter-commissaris of de beoogde procedure in het belang is van de gezamenlijke schuldeisers, wat in de praktijk met name neerkomt op een beoordeling van de proceskansen voor de curatoren. Dat wil zeggen: heeft de beoogde procedure voldoende kans van slagen?
Curatoren stellen dat de verantwoordelijke accountant de jaarrekeningen onvoldoende professioneel-kritisch heeft gecontroleerd. EY voert aan dat er geen sprake is van een materiële tekortkoming: het bestuur was op de hoogte van de inhoud van de jaarrekeningen en de tuchtrechter had zijn kritiek vooral gericht op de dossiervorming. De rechter-commissaris gaat daar niet in mee: de tuchtrechter heeft bevestigd dat de goedkeurende verklaring ten onrechte is afgegeven, en dat onderschrijft het standpunt van curatoren.
Daarbij voert EY een verjaringsverweer: de vorderingen zouden zijn verjaard en vervaltermijnen uit haar algemene voorwaarden verstreken. Curatoren wijzen erop dat EY de conceptdagvaarding al in november 2022 ontving en jarenlang deelnam aan het schikkingsproces. De rechter-commissaris acht vooralsnog voldoende kans dat de civiele rechter het verjaringsverweer zal passeren op grond van de redelijkheid en billijkheid, maar laat de uiteindelijke beoordeling aan de civiele rechter. Of dat ook zo uitpakt, is nog maar de vraag — een geslaagd beroep op verjaring laat zich niet eenvoudig opzijzetten met een beroep op redelijkheid en billijkheid.
Toch ziet de rechter-commissaris voldoende proceskansen voor de curatoren. De curatoren krijgen dus groen licht om tegen EY en de betrokken accountant te mogen procederen.
De norm: wat van een accountant wordt verwacht
De daadwerkelijke beoordeling door de bodemrechter moet nog volgen. Curatoren procederen op twee grondslagen. Tegen EY vorderen zij wanprestatie: de vraag is of EY is tekortgeschoten in de nakoming van de overeenkomst van opdracht en de daarin verankerde controlenormen. Tegen de verantwoordelijke accountant persoonlijk vorderen zij onrechtmatige daad. De maatstaf daarvoor is al bekend: wat mag worden verwacht van een redelijk handelend en redelijk bekwaam controlerend accountant — de norm die de Hoge Raad formuleerde in het Vie d’Or-arrest (HR 13 oktober 2006). Simpel gezegd betekent dat: voldoende controle-informatie verzamelen én die informatie beoordelen conform de geldende wet- en regelgeving. Pas als aan beide vereisten is voldaan, mag een goedkeurende verklaring worden afgegeven. Relevant is ook dat een tuchtrechtelijk oordeel civiele aansprakelijkheid niet automatisch vestigt — maar een civiele rechter kan er niet zomaar aan voorbijgaan. Een veroordeling door de Accountantskamer of het CBb is daarmee niet puur beroepsrechtelijk: het legt een zwaar gewicht in de schaal bij een civiele schadeclaim.
Wat dit betekent voor de accountant in de praktijk
De EY-zaak is geen uitzondering die zich alleen bij grote kantoren voordoet. De onderliggende mechanismen — een controle die achteraf onvoldoende kritisch blijkt, een faillissement dat kort daarna volgt, curatoren die terugkijken — zijn niet gebonden aan kantoorgrootte. Ze spelen overal waar een accountant een verklaring afgeeft bij een onderneming die het daarna niet redt.
De controleverklaring is het sluitstuk van een inhoudelijk proces, geen formaliteit. Als er twijfel bestaat over de continuïteit, hoort dat zichtbaar te zijn — in het dossier, in de verklaring en in het gesprek met het bestuur.
Bij samenstellingsopdrachten — het domein van het MKB — geldt geen controleplicht. Maar ook zonder controleplicht heeft de accountant een zorgplicht. Een accountant die signalen ziet van naderende insolventie en daar niets mee doet, kan achteraf worden aangesproken. Wie meer ziet, draagt meer verantwoordelijkheid.
Afsluitend
De civiele procedure tegen EY moet nog beginnen, maar de beschikking van 29 januari 2026 laat zien hoe ver een zaak kan komen die begint met een goedkeurende verklaring en eindigt met een faillissement. Tien jaar, een tuchtprocedure, een afgebroken schikkingspoging en uiteindelijk een procesmachtiging. De rekening wordt gepresenteerd — alleen het bedrag staat nog open.
Voor de accountant die vandaag een cliënt in zwaar weer begeleidt, is dat geen abstracte les. Het is het risico voor morgen.
Florentijn Verhagen is advocaat bij act legal en gespecialiseerd in Insolventierecht & Herstructurering.
Meer weten over dit onderwerp of contact opnemen met een van onze specialisten?
Bekijk onze expertise en contactgegevens op onze website.
Ook in het groot zijn accountantsrapporten onbetrouwbaar.
Neem De Nederlandsche Bank. Die heeft voor 10 tallen, zoniet 100en miljarden obligaties van Eurolanden gekocht toen de rente 0 was..
Nu is de rente zeg 3%.
Het koersverlies op deze portefeuille moet een veelvoud zijn van het eigen vermogen van die instelling.
Die is dus technisch failliet.
Hebt u hier iets over gelezen????