Staatssecretaris Eelco Eerenberg stuurde het rapport van EY dit voorjaar naar de Tweede Kamer. Daarbij gaat het om het implementeren van het Europese pakket VAT in the Digital Age (ViDA). Vanaf 1 juli 2030 worden ondernemers in elk geval verplicht grensoverschrijdende B2B-transacties binnen de EU vrijwel realtime digitaal te rapporteren. De elektronische facturen moeten voldoen aan een vaste Europese norm. De Europese regels laten lidstaten echter ruimte om verder te gaan. Nederland kan ervoor kiezen dezelfde systematiek ook verplicht te maken voor binnenlandse B2B-transacties.
Twee scenario’s
EY werkte in opdracht van het Ministerie van Financiën twee varianten uit. ViDA-A is de minimale variant: alleen de Europese verplichtingen voor intracommunautaire prestaties en bepaalde verlegde prestaties worden ingevoerd. ViDA-B gaat verder en trekt verplichte e-facturatie en digitale rapportage door naar binnenlandse B2B-prestaties. EY concludeert dat het bredere model uiteindelijk de meeste voordelen biedt, zoals efficiëntere factuurverwerking, betere datakwaliteit, eenvoudiger toezicht, lagere administratieve lasten en de mogelijkheid van deels vooraf ingevulde btw-aangiften.
Ook zou een brede invoering voorkomen dat Nederland een uitzonderingspositie binnen Europa krijgt. Italië kent al jaren verplichte e-facturatie voor vrijwel alle transacties, terwijl België, Duitsland en Frankrijk eveneens richting brede invoering bewegen. Volgens EY kiezen vrijwel alle onderzochte landen uiteindelijk voor nationale uitbreiding van de ViDA-systematiek.
Peppol als ruggengraat
Een groot deel van het onderzoek gaat over welke infrastructuur Nederland zou moeten gebruiken. EY onderzocht drie mogelijkheden: het bestaande Peppol-netwerk, een Frans model met gecertificeerde aanbieders of een volledig nieuw nationaal platform.
Vrijwel alle geïnterviewde partijen gaven de voorkeur aan Peppol. Dat netwerk wordt in Nederland al gebruikt voor elektronische facturen richting de overheid en heeft inmiddels een stevige positie opgebouwd bij softwareleveranciers en grote organisaties.
EY adviseert uiteindelijk om Peppol als standaard voor te schrijven, samen met de Europese factuurnorm EN16931. Ondernemers sturen dan elektronische facturen via Peppol, terwijl uit dezelfde datastroom automatisch digitale rapportage aan de Belastingdienst kan plaatsvinden. Eén uniforme standaard voorkomt een versnipperd landschap met verschillende formaten, netwerken en koppelingen.
Tegelijkertijd waarschuwt EY ervoor dat een verplichte keuze voor Peppol grote gevolgen heeft voor de inrichting van het toezicht en de beveiliging van het systeem. Als vrijwel alle btw-
gerelateerde factuurstromen via één netwerk lopen, wordt Peppol een cruciaal onderdeel van de fiscale infrastructuur. Duidelijke afspraken vooraf over governance, toezicht, identificatie van deelnemers en cybersecurity-eisen voor Peppol-dienstverleners zijn noodzakelijk.
De onderzoekers wijzen op Europese regelgeving als eIDAS en NIS2, en op de toekomstige
Nederlandse Cyberbeveiligingswet. Ook moet juridisch nader worden onderzocht of Peppol in zijn huidige vorm voldoende aansluit bij de eisen die gelden voor digitale vertrouwensdiensten.
EY merkt op dat een Frans model met gecertificeerde aanbieders vanuit juridisch perspectief eenvoudiger zou zijn te verankeren. Daarvoor blijkt echter in Nederland weinig draagvlak te bestaan.
Geen ‘big bang’
EY waarschuwt voor een al te abrupte invoering in 2030, een gefaseerde aanpak wordt geadviseerd: voer binnenlandse e-facturatie per 1 januari 2030 in voor gevestigde ondernemers. Bedrijven kunnen al ervaring opdoen vóór de Europese deadline van 1 juli 2030, als de verplichte digitale rapportage voor intracommunautaire prestaties ingaat. Pas in 2032 zou vervolgens de binnenlandse digitale rapportageplicht volgen.
Met die fasering voorkom je dat zowel bedrijfsleven als Belastingdienst tegelijk met een volledige systeemomslag worden geconfronteerd. Onder de geïnterviewde stakeholders bestaat breed draagvlak voor zo’n stapsgewijze invoering.
Mkb en zzp’ers
De impact verschilt sterk per type onderneming. Grote bedrijven hebben vaak al elektronische facturatieprocessen en internationale ERP-systemen, terwijl een deel van de zzp’ers en kleinere mkb-bedrijven nog beperkt digitaal factureert. Voor hen kan verplichte e-facturatie betekenen dat zij moeten overstappen op nieuwe software of online diensten. Bekendheid met ViDA onder kleine ondernemers is ‘nog zeer laag’. EY adviseert uitgebreide communicatie, ondersteuning en mogelijk uitzonderingen voor bijvoorbeeld KOR-ondernemers en ondernemers die vrijwel uitsluitend B2C-prestaties verrichten.
Twijfels over ICV-rapportage
Opvallend kritisch is EY over de ICV-rapportage: de mogelijkheid om ontvangen intracommunautaire inkoopfacturen binnen vijf dagen te laten rapporteren. Hiervoor blijkt weinig draagvlak te bestaan bij bedrijven en fiscale dienstverleners. Inkoopfacturen zijn in de praktijk vaak nog niet verwerkt of goedgekeurd binnen die termijn, wat veel mismatches en correcties oplevert. Met als resultaat extra administratieve lasten en meer vragen van belastingdiensten.
EY adviseert de ICV-verplichting voorlopig niet in te voeren. Een alternatief kan onder meer zijn een overgang naar maandelijkse btw-aangiften of het verder ontwikkelen van een model waarbij de Belastingdienst rechtstreeks toegang krijgt tot relevante data binnen het Peppol-netwerk.
Keuze kabinet
Naar verwachting geeft het kabinet deze zomer meer duidelijkheid over de introductie van een brede vorm van e-facturatie en e-rapportage in Nederland. Een internetconsultatie van een conceptwetsvoorstel staat gepland voor het vierde kwartaal van 2026. De staatssecretaris liet weten dat de oproep te kiezen voor een ‘brede vorm van e-facturatie en e-rapportage’ nadrukkelijk wordt betrokken bij de verdere besluitvorming, “mede omdat hiermee (na initiële introductiekosten) een aanzienlijke reductie van de structurele administratieve lasten voor het bedrijfsleven wordt gerealiseerd.”
Tekst: Misha Hofland
Deze bijdrage komt uit het AV-magazine met als thema ICT & AI. Dit magazine is verschenen in juli 2026: https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av-2-2026-ict-ai/
Geef een reactie