Blog | Vanaf nu moet AI zich bekendmaken, ook op je eigen kantoorsite

Eind juli trad het ‘Digital Omnibus’-pakket in werking. Dat verschuift de eisen voor hoog-risico AI-systemen van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027. In veel kantoren is daar één zin van blijven hangen: de AI Act is uitgesteld. Voor een deel van de wet klopt dat, maar niet voor artikel 50.

Artikel 50 gaat over transparantie en staat los van het risiconiveau. Praat een AI-systeem met mensen, of gaat er AI-content naar buiten, dan geldt het artikel: gebruikers moeten worden geïnformeerd dat zij contact hebben met kunstmatige intelligentie. Ook bij een volstrekt ongevaarlijke toepassing.

Wat je op kantoor zelf regelt

Begin bij de chatbot. Staat er een assistent op je site, in het klantportaal of op WhatsApp, dan moet bij de eerste interactie duidelijk zijn dat daar geen mens zit. Die boodschap moet je in de interface zelf opnemen, niet verstopt in een voorwaardenpagina. De wet kent een uitzondering voor situaties waarin het overduidelijk is, maar de Europese Commissie legt die streng uit. Een bot die ‘Sanne’ heet en een profielfoto draagt, haalt die lat bijvoorbeeld niet.

Formeel rust de transparantieplicht op de aanbieder van het systeem. Koop je de bot kant en klaar, vraag je leverancier dan hoe het geregeld is. Zet je hem onder je eigen kantoornaam in gebruik, dan kun je zelf aanbieder zijn. Hoe dan ook is het jóuw site waar het misgaat, als het misgaat.

Dan de content. Voor beeld en video is een zichtbaar label alleen verplicht bij deepfakes: materiaal dat lijkt op bestaande personen, voorwerpen, plaatsen of gebeurtenissen en dat je voor echt zou aanzien. Twee eisen dus. Voor een duidelijk kunstmatige illustratie bij een nieuwsbericht is een label niet nodig. Voor een gegenereerde video waarin je vennoot iets zegt wat hij nooit heeft gezegd, wél.

Voor tekst is het bereik van de transparantieplicht smaller dan veel kantoren denken. De plicht geldt bij publicaties die het publiek informeren over aangelegenheden van algemeen belang. Hij vervalt zodra een mens de tekst heeft getoetst en iemand redactionele verantwoordelijkheid draagt. Bij het kennisartikel over de nieuwe box 3-regels, met AI opgezet en nagelezen door de fiscalist die er met naam onder staat, hoeft dus geen label. Een nieuwsbrief die automatisch wordt gegenereerd en ongelezen de deur uit gaat, is een ander verhaal.

Moet er wel een label op, dan hoef je niet zelf iets te verzinnen. De Europese Commissie publiceerde er onlangs gratis EU-iconen voor: een basisicoon ‘AI’, met varianten voor volledig gegenereerd en voor deels bewerkt materiaal. En de onzichtbare, machineleesbare markering in het bestand zelf? Die plicht ligt bij de bouwer van de tool, niet bij jouw kantoor.

Wat er niet onder valt

Het is minstens zo nuttig om te weten wat er niet onder de transparantieplicht valt: de adviesmail die je met AI opstelt en zelf verstuurt, de samenvatting van een klantgesprek, factuurherkenning en boekingsvoorstellen in je pakket. Daarvoor gelden andere regels: het vertrouwelijkheidsbeginsel uit de VGBA en de AVG zodra er cliëntgegevens in gaan. Artikel 50 is er niet het knelpunt.

De vragen die je van klanten gaat krijgen

“Onze webshop heeft een chatbot. Zijn wij in overtreding?”

Alleen als bezoekers niet weten dat ze met AI praten. Bij de meeste chatbotleveranciers is dit een instelling van een paar minuten. Laat de klant het vastleggen, want de vraag komt terug bij de eerstvolgende leverancierscheck van een grote afnemer.

“Wij maken onze reclamebeelden met AI.”

De scheidslijn is niet wat er op het beeld staat, maar of iemand het voor een echte foto aanziet. Een gestileerde illustratie heeft geen label nodig. Een fotorealistisch productbeeld dat als echte foto oogt wél. De Europese Commissie noemt zelf het voorbeeld van een woningfoto die met AI is ingericht: label erbij.

“Wij laten AI CV’s voorselecteren.”

Dit is de vraag waar het serieus wordt, maar niet vanwege artikel 50. AI voor werving en selectie is namelijk ‘hoog-risico’ onder bijlage III van het Digital Omnibus-pakket, met alle eisen die daarbij horen. Die verplichtingen gelden vanaf 2 december 2027. Uitstel is geen vrijbrief, want de AVG geldt nu al. De Autoriteit Persoonsgegevens let daarbij actief op algoritmes in werving.

Let bij dat laatste op de framing. Hoog-risico is geen eigenschap van een branche, het volgt uit wat een systeem doet. Dezelfde klant kan met zijn planningstool buiten het regime vallen en met zijn beoordelingstool er juist middenin zitten.

Je bent niet de AI Act-adviseur van je klant. Je bent wel de eerste die het gevraagd wordt. Een kort en juist antwoord, plus weten wanneer je doorverwijst, is genoeg.

Vijf stappen voor jouw kantoor deze zomer

1. Inventariseer waar AI naar buiten treedt. Website, klantportaal, telefonie, nieuwsbrief, social media plus de AI-functies in je kantoorsoftware. Zonder dat overzicht kun je niet sturen.
2. Zet de melding in de interface. Bij de start van het gesprek, zichtbaar, in elk kanaal waar de bot draait.
3. Bevraag je leveranciers. Wie is de aanbieder van dit systeem? Hoe wordt de output gemarkeerd als AI-gegenereerd? Vraag het aan je chatbotleverancier, je softwarehuis en je marketingbureau. Zet de antwoorden in één document.
4. Wijs per publicatiekanaal een verantwoordelijke aan. Die redactionele controle is precies wat de labelplicht voor tekst laat vervallen. Eén naam per kanaal volstaat.
5. Bereid één standaardantwoord voor de klantvraag voor. Drie vragen dekken het meeste af. Praat jullie AI met mensen? Publiceren jullie AI-content? Beslist AI iets over mensen? De eerste twee gaan over augustus, de derde over december 2027.

En hoe zit het met de boetes?

Overtreding van artikel 50 kan 15 miljoen euro kosten, of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet als dat meer is. Voor mkb-bedrijven en startups geldt juist het laagste van die twee. Bij 10 miljoen euro omzet komt dat neer op 300.000 euro.

Het Nederlandse toezicht is nog niet ingericht. De Uitvoeringswet AI-verordening lag begin juli bij de Raad van State voor advies. In dat voorstel houdt de Autoriteit Persoonsgegevens toezicht op de transparantieverplichtingen. Een boetegolf in augustus ligt dus niet voor de hand. De eerste vragen komen van klanten en inkoopafdelingen, ruim voordat een toezichthouder aanklopt.

Afwachten blijft een slechte gok. De oudste verplichting uit de AI Act is namelijk de minst geregelde: de AI-geletterdheid van personeel geldt al sinds februari 2025, terwijl uit een eigen peiling onder 105 Nederlandse organisaties bleek dat 70 procent daar nog niets aan had gedaan. Voor accountants speelt het extra: AI is bij de NBA een ontwikkelthema voor 2026 tot en met 2028, volgens ‘pas toe of leg uit’.

Leon Flikkenschild is oprichter van AIComplianceHub.nl, een Nederlands platform waarmee organisaties eenvoudig zelf hun AI Act-verplichtingen in kaart brengen en regelen.