Snel over toeslagenaffaire: veel meer capaciteit naar de uitvoerders, naar de menselijke maat

Ook al zijn de economische cijfers goed, het gebrek aan vertrouwen in de overheid is ‘een serieus ingewikkelde vraag en daar moeten we wel wat aan doen’, vindt staatssecretaris Snel van Financiën. Zijn eigen Belastingdienst en de toeslagenaffaire zijn daar voorbeelden van en daarom moet volgens Snel ‘veel meer capaciteit naar de uitvoerders, naar de menselijke maat’, meldde hij donderdag op de Dag van de mkb-accountant van Novaa in Nieuwegein.

Toeslagenaffaire

Snel begon zijn speech wat aan de late kant omdat hij lang bij de visagist zat. ‘Dat heeft te maken met de uren die ik de laatste tijd maak’, verwees hij naar de afgelopen periode. Het zijn vanwege de kinderopvangtoeslagaffaire waarschijnlijk de lastigste weken uit zijn loopbaan, maar toch kwam Snel donderdag opdagen in Nieuwegein. ‘En ik ben blij om hier te zijn, want fiscaal adviseurs zijn cruciaal in de communicatie over nieuwe fiscale wetgeving.’ Lastig was het lange Kamerdebat over de toeslagen voor de staatsecretaris naar eigen zeggen ook omdat ‘het zich afspeelt over een periode dat ik zelf geen staatssecretaris was. Je hebt natuurlijk politieke verantwoordelijkheid, zo hoort het Haagse spel te zijn. Maar het is soms voor mij moeilijk om antwoorden te vinden, omdat ik er niet altijd bij was en soms ook niet weet waarom het zo mis is gegaan als het is gegaan.’

Vertrouwen in de overheid

Snel ging na afloop van zijn speech in gesprek met de zaal en daar kwamen eigenlijk de meest interessante kwesties naar voren. Door Novaa-voorzitter Marco Moling gevraagd naar hoe de staatssecretaris denkt over het gebrek aan vertrouwen antwoordde hij: ‘Ik weet dat er op sommige onderdelen te weinig of geen vertrouwen in de overheid is. In het kabinet hebben we het hier vaak over gehad. Je ziet aan de ene kant dat als je kijkt naar het plaatje van Nederland in cijfers, dan is dat prachtig en ook als je het vergelijkt met andere landen. En toch is er iets, ook als je bijvoorbeeld de afgelopen maanden naar het Malieveld kijkt, dat we ergens een disconnect blijven houden tussen wat de overheid doet en wat mensen verwachten. Dat is een serieus ingewikkelde vraag en daar moeten we wel wat aan doen. Want het is te gemakkelijk om te zeggen dat sommige mensen te snel ontevreden zijn. Ik geloof echt dat er iets achter zit.’

Belastingdienst

‘Een van de dingen waar ik zelf dagelijks mee te maken heb is natuurlijk de Belastingdienst. We zitten nu in een situatie waarin de Belastingdienst wordt verweten dat we veel te hardvochtig zijn geweest bij het handhaven van de wet. Maar je kan ook zeggen: ze hebben precies die wetten gehandhaafd die we hadden. En het feit dat we er dus jarenlang geen rekening mee hebben gehouden dat er misschien wel wetten zijn, maar dat je zelfs als je voor de rechter gelijk krijgt misschien moet zeggen: dit moet anders, dat is superingewikkeld. Daarom moet veel meer capaciteit naar de uitvoerders, naar de menselijke maat. Mensen hebben nergens meer een aanspreekpunt bij de overheid. Als het gaat om het vertrouwen in de overheid, daar heb ik niet 1,2,3 een oplossing voor. Maar we moeten er mee aan de slag, daar ben ik het hartgrondig mee eens.’

Excessief lenen DGA

Een bezoeker vroeg Snel waar het aangekondigde wetsvoorstel excessief lenen bij de eigen vennootschap blijft, ook bekend als DGA-taks. ‘Want we zijn ondertussen anderhalf jaar verder en nog steeds is er geen duidelijkheid en geen wetsvoorstel. Er was beloofd dat dat in het vierde kwartaal zou komen’, werd Snel aangewreven. ‘Dat klopt’, antwoordde de staatssecretaris. ‘We hebben uitgelegd wat we gaan doen, maar de wetstekst is nog niet in de Tweede Kamer behandeld. Het zal niet lang meer op zich laten wachten, maar u kunt er wel vanuit gaan dat wat is aangekondigd in de wetstekst komt. Dat betekent dat het voor veruit de meeste DGA’s geen impact zal hebben: je kan nog steeds echt lenen, je kunt zelfs grote bedragen blijven lenen, je eigen woning hoef je niet mee te tellen. Maar er is natuurlijk ook een praktijk ontstaan waarbij door sommige mensen zoveel werd geleend vanuit de BV; eigenlijk vinden de meeste mensen die ik daarover spreek het niet zo gek dat je daar een grens trekt. Toch vind ik het ook niet verkeerd dat mensen ook in box 2 wat kunnen lenen. Maar het wetsvoorstel komt eraan.’

Te ingewikkeld belastingstelsel

Snel ging ook nog in op de complexiteit van het huidige belastingstelsel: ‘Een van de grootste problemen van het fiscaal stelsel vind ik dat we iedereen zo precies willen helpen en stap voor stap willen begeleiden, maar dat daardoor tegelijk ons stelsel zo ingewikkeld is geworden. We zijn er altijd vanuit gegaan: er is altijd wel een oplossing te vinden. We hebben ongelooflijk veel knappe fiscalisten, die ook bij mij werken, die het vaak dan ook lukt om alles door te zetten. En we hebben ook nog eens heel knappe mensen aan de uitvoeringskant. Dat is heel mooi, maar als je een paar stappen naar achteren zet en je kijkt naar het stelsel dat we hebben gebouwd met z’n allen, dan denk ik dat u ook vandaag zal zeggen: we hebben het wel heel ingewikkeld gemaakt. We hebben het voor de uitvoerders bijna onmogelijk gemaakt om alles effectief en goed te kunnen uitvoeren. En dan hebben we het ook gewoon over de mensen die belasting moeten betalen en bedrijven die belasting moeten betalen. Soms wordt het daar ook ongelooflijk ingewikkeld voor gemaakt.’

VPB-tarief te vaak gewijzigd

‘Een van de punten van kritiek waar ik het mee eens ben, ook als je kijkt naar onszelf als kabinet, is dat we wel heel vaak met het VPB-tarief bezig zijn geweest’, meldde Snel nog. ‘Voor het MKB valt dat misschien nog wel mee, maar voor het hoge VPB-tarief hebben we wel drie of vier keer aanpassingen gedaan. Ik snap wel dat je af en toe moet geven en nemen, ik ben ook onderdeel van een coalitie waarin dat soms moet. Maar we moeten oppassen dat we niet te vaak blijven veranderen.’