SRA heeft in een position paper gereageerd op de voorstellen van het Kernteam Herijking beroepsprofiel van de NBA en de concept-ontwerpverordening op de Beroepsprofielen. De nieuwe opzet werd in januari gepresenteerd en moet de opleiding aantrekkelijker en toekomstbestendig maken en beter laten aansluiten op de veranderende rol van accountants in de maatschappij. Er wordt onder meer duidelijker onderscheid gemaakt tussen de RA- en AA-titels; AA’s worden niet langer opgeleid voor certificeringsbevoegdheid bij wettelijke controles. Er komt ook een onderscheid tussen opleidingstitel en beroepstitel.
Geen kaders aanpassen
Wat de SRA betreft vraagt herijking van het beroepsprofiel (“om het mooiste beroep van de wereld te kunnen behouden”) niet om aanpassing van bestaande kaders. “Het vraagt om toekomstvisie en om fundamentele keuzes die daadwerkelijk zorgdragen voor toename van toekomstbestendigheid, studeerbaarheid en aantrekkelijkheid van het beroep”, zegt SRA-voorzitter Diana Clement. “Die open mindset verwacht ik van alle betrokken partijen. Want het moet echt anders, zonder daarbij concessies te doen aan de kwaliteit van onze toekomstige professionals.”
Clement pleit ervoor om eerst de toegevoegde waarde van de toekomstige professional en de kernkwaliteiten die daarbij horen te definiëren. “Wanneer we kwaliteit in het beroep en de sector centraal stellen en het lerend vermogen willen aanjagen, moeten we ons afvragen wat de toekomstige accountant en professional in spe nodig heeft om die waarde in elke rol daadwerkelijk te kunnen leveren.” En dan gaat het niet om “beren op de weg” en aannames over of een aankomend accountant voldoende praktijkuren zou kunnen maken. “We staan toch voor ons vak?”
Oplopende tekorten
Er is een toenemende vraag naar en behoefte aan vormen van betrouwbaarheid en assurance bij ondernemingen, een krimpende beroepsbevolking tot 2040 en een oplopend tekort aan accountants, naast het verdwijnen van generaties met certificerende bevoegdheid bij kantoren. Daardoor komt de toegang tot volwaardige en betaalbare accountants nog meer in gevaar, aldus Clement. “Daarom vinden we het belangrijk dat het werk- en denkniveau en de controlevaardigheden die horen bij de certificerende bevoegdheid, noodzakelijk onderdeel zijn van het DNA van de accountant.”
Achterban voor behoud bevoegdheid
De SRA heeft de mening onder de leden gepeild en daaruit bleek dat een ruime meerderheid van 65% voor behoud van de certificerende bevoegdheid voor de toekomstige accountant is. “Dat betekent overigens niet dat we denken dat alle professionals in spe moeten en zullen kiezen voor werk in het wettelijke controledomein. Verre van dat. Wel hebben we goedopgeleide generalisten met een hoogstaand niveau aan basiskennis nodig.”
Maatwerk in de praktijk
De SRA ziet een startbevoegde accountant voor zich, die zich vervolgens bekwaamt als professional in de accountantspraktijk. Binnen het stelsel van kwaliteitsbeheersing ligt vervolgens besloten welke rol de accountant vervult, binnen welk werkveld de accountant actief is en welke opdracht de accountant kan uitvoeren. “Dat betekent dat maatwerk in de ontwikkeling van de accountant echt in de praktijk zal plaatsvinden. Pas wanneer de professional zich binnen de praktijkomgeving vanuit affiniteit met het domein voldoende heeft bekwaamd in de wettelijke controle, wordt de accountant op voordracht van en namens de accountantsorganisatie ingeschreven in het AFM-register.”
SRA heeft met de NBA-commissie MKB en Novaa een gezamenlijke agenda opgesteld, waarin onder andere wordt gesteld dat de drie partijen streven naar één enkel beroepsprofiel voor een certificeringsbevoegde accountant (tot niveau OOB). MKB Nederland ondersteunt die standpunten.
Het Kernteam Herijking Beroepsprofiel stuurt na verwerking van de commentaren een herijkte verordening naar het NBA-bestuur. Volgens planning wordt er 16 juni op de ledenvergadering van de NBA over gestemd.
Het wordt tijd dat het accountantsberoep eens normaal wordt geregeld.
Je hebt ook geen twee soorten cardiologen.
Nou ja, ook daar heb je goeie en slechte. Toch?
Gezien de stroomversnelling waarin de verarming van het beroepsprofiel zich bevindt, had een herijking -naar mijn onbescheiden mening- al veel eerder moeten plaatsvinden!
24 jaar geleden voerde ik, namens één van de huidige “Big4” kantoren, een opdracht uit bij een bedrijf waar de (financiële) administratie al sinds oprichting, twee jaar eerder, een chaos was. Zowel de directie van het bedrijf zelf als de directie van de moedermaatschappij (een holding BV) wisten niet meer hoe ze dat moesten oplossen; en wilden daarom eigenlijk alleen nog maar weten voor welk bedrag ze deze werkmaatschappij redelijkerwijs konden verkopen? Toen ik echter nog maar nèt aan deze opdracht was begonnen, kreeg ik bezoek van de CFO van de holding. En die zei tegen mij dat de administratieve chaos aan mij te wijten zou zijn, omdat ik de A.O./ I.C. niet onder controle zou hebben. Toen ben ik zó kwaad op hem geworden, dat ik in twee maanden deed wat die twee directies in twee jaar niet konden: ik ruimde de complete puinhoop op!
Eind goed, al goed, zou je kunnen denken, maar met name de CFO voelde zich uiteraard behoorlijk in zijn hemd gezet; en niet lang daarna kreeg mijn werkgever een brief waarin zij in gebreke werden gesteld wegens wanprestatie!
Daar waren ze/ we behoorlijk perplex van; en stuurde een delegatie naar die cliënt. Die cliënt wist natuurlijk donders goed dat zulk Trumpisme geen eerlijk zaken doen is; en in het gesprek met de delegatie deden ze er nog een schepje bovenop. Ze zeiden: “Jullie accountancy-tak heeft met ons een contract ter waarde van een miljoen per jaar. Ik neem aan dat jullie dat willen blijven houden?”. Mijn werkgever -nogmaals: dit is dus één van de huidige “Big4”!- liet zich door deze klant chanteren alsof ze meespeelden in “Goodfellas”. Dit was nog voordat de grote boekhoudschandalen, zoals bij ENRON en US Foodservice, aan het licht kwamen.
De bedoeling was dat met SOx en Tabaksblatt et cetera de bedrijfstak zou worden opgeschoond, maar sindsdien zie ik het niveau alleen maar lager en lager worden. 25 jaar geleden, bijvoorbeeld, gaven accountant nog adviezen aan hun klanten over hoe die hun A.O./ I.C. zodanig konden inrichten, dat die organisaties “met het gemak van een druk op een knop”, “in hapklare brokken” beleidsvoorbereidende informatie uit hun administraties kunnen halen.
Tegenwoordig worden bedrijven daarentegen geacht om hun boekhoudingen aan te leveren door middel van programma’s zoals SAF-T, anders weten accountants niet hoe ze moeten controleren!
Het ziet ernaar uit dat Pieter Lakeman ’s credo, dat accountant het meest overbodige beroep ter wereld zou zijn, steeds meer waarheid gaat worden.