De cijfers op een rij
Sinds 1 april van dit jaar is de regeling opnieuw fors afgeslankt:
- 13.000 regelingen zijn beëindigd
- waarvan 3.000 door volledige aflossing
- en 10.000 door faillissement, oninbaarheid of kwijtschelding
- Het openstaande bedrag daalde met € 1,2 miljard
- 1.400 ondernemers kregen een saneringsverzoek toegewezen
Van de oorspronkelijke groep van ruim 266.000 ondernemers hebben 73.000 hun schuld volledig afgelost (27%). Daartegenover staan 56.640 ingetrokken regelingen en 4.719 faillissementen. Daarnaast kregen 11.190 ondernemers (gedeeltelijke) kwijtschelding.
Het beeld is dubbel: veel ondernemers tonen veerkracht, maar een aanzienlijk deel komt simpelweg niet meer uit de schulden.
De coronaschuld is niet het enige probleem
Hoewel de coronabelastingschuld nog altijd de zichtbare erfenis is van de pandemie, is het belangrijk te beseffen dat de huidige betalingsproblemen niet uitsluitend het gevolg vancorona zijn.
Veel mkb-ondernemers staan inmiddels onder druk door een combinatie van factoren:
- Sterk stijgende personeelskosten, mede door cao-aanpassingen en krapte op de arbeidsmarkt
- Blijvende inflatie die marges uitholt
- Energiekosten die ondanks tijdelijke dalingen structureel hoger liggen dan vóór 2020
- Tekort aan personeel, waardoor groei wordt afgeremd en productiviteit onder druk staat
- Geo-politieke spanningen, die zorgen voor grillige markten, stijgende grondstofprijzen en onzekerheid over export en import
- Duurzaamheidsmaatregelen: De landelijke overheid mag dan een stapje terug doen, gemeenten en financiers stellen wel degelijk voorwaarden als het over de duurzaamheidsprestaties van ondernemingen gaat.
Daar komt sinds kort een nieuwe categorie bij: ondernemingen die hun Corona Overbruggingslening (COL) moeten gaan terugbetalen. Deze leningen, verstrekt in 2020 en 2021, hadden vaak een looptijd van vier tot vijf jaar. Dat betekent dat vanaf 2025 veel ondernemers deze lening volledig dienen af te lossen, bovenop hun betalingsregeling bij de Belastingdienst.
Voor bedrijven met een dunne kasstroom kan die dubbele druk – COL-aflossing én coronaschuld – het financiële evenwicht doen kantelen.
Daarnaast zien we een groeiende groep bedrijven die hun investeringen de afgelopen jaren hebben uitgesteld om aan hun afbetalingsverplichtingen te voldoen. Machines zijn ouder geworden, automatisering is achtergebleven, innovatiebudgetten zijn opgedroogd. Na drie jaar schuiven blijkt dat uitstel geen afstel kan blijven: deze ondernemingen lopen nu vast op hun eigen stilstand en hebben alsnog behoefte aan een herstructureringsplan om toekomstbestendig te worden.
De stille saneringsgolf
De cijfers tonen dat Nederland zich midden in een stille saneringsgolf bevindt. Achter elk getal schuilt een ondernemer die tijdens de pandemie overeind bleef dankzij overheidssteun, maar nu wordt ingehaald door structurele zwakte, hoge kosten of veranderde marktomstandigheden.
Herstructureren begint bij levensvatbaarheid
Bij het herstructureren van schulden gaat het in de kern niet om de schulden zelf, maar om de levensvatbaarheid van de onderneming.
De eerste en belangrijkste vraag is:
Heeft de onderneming nog een houdbaar business- en verdienmodel waarmee zij in de toekomst structureel aan haar verplichtingen kan voldoen?
In de praktijk blijkt dat veel ondernemers – en soms ook hun adviseurs – deze vraag onvoldoende onderbouwen. Herstructurerings- of saneringsverzoeken worden vaak afgewezen omdat:
- het herstructureringsplan onvoldoende concreet is over de toekomstige winstgevendheid,
- de liquiditeitsprognoses niet aansluiten op de realiteit, of
- de herstructureringsmaatregelen onvoldoende zijn uitgewerkt.
Toch geldt ook het omgekeerde: als er een goed onderbouwd en realistisch plan wordt ingediend, blijkt dat de Belastingdienst bereid is om in gesprek te gaan.
De ontvanger van de Belastingdienst heeft in die gevallen doorgaans een oplossingsgerichte houding en zoekt actief mee naar mogelijkheden voor een duurzame regeling of (gedeeltelijke) kwijtschelding.
Met andere woorden: wie zijn plan serieus voorbereidt, krijgt meestal ook een serieuze behandeling.
De rol van accountants en financieel adviseurs
Voor accountants ligt hier een cruciale rol. Niet alleen in het signaleren van betalingsachterstanden, maar vooral in het onderbouwen van levensvatbaarheid.
Veel mkb’ers zijn geneigd hun schulden “voor zich uit te duwen”, terwijl juist een goed voorbereid herstructureringsplan het verschil maakt tussen afwijzing en akkoord.
Accountants en adviseurs kunnen ondernemers helpen om de volgende stappen professioneel aan te pakken:
- Liquiditeitsplanning: oktober 2025 – september 2027
- Scenario-analyse: wat gebeurt er bij omzetdalingen of hogere kosten? Denk ook aan een gevoeldigheidsanalyse
- Herfinanciering (bijv. BMKB, factoring, achtergestelde leningen)
- Onderhandelingen met schuldeisers, inclusief Belastingdienst
- Herziening van het verdienmodel: kan het bedrijf met de huidige kostenstructuur nog winstgevend zijn?
Het herstructureren van schulden is geen papieren exercitie; het is een toets op ondernemerschap. Alleen wie kan aantonen dat zijn bedrijf toekomst heeft, verdient ook een nieuwe kans.
2027 als harde deadline
De Belastingdienst heeft duidelijk gemaakt dat er geen verdere verlenging van de betalingsregeling komt. Dat betekent dat binnen twee jaar alle openstaande schulden moeten zijn afgelost. Ondernemers die nu nog in de achterstandsfase verkeren, lopen dus reëel risico op invordering of faillissement.
Daarmee worden 2026 en 2027 een kanteljaren voor duizenden bedrijven: wie nu zijn financiële huishouding op orde brengt, kan schoon verder. Wie dat niet doet, zal onherroepelijk de consequenties voelen.
De verwachting is dat in 2026 en 2027 het aantal saneringen, herstructureringen en faillissementen opnieuw zal toenemen. Niet omdat ondernemers onwillig zijn, maar omdat de marges in veel sectoren te dun zijn geworden om alle verplichtingen tegelijk te dragen.
De les van corona
De coronasteun was bedoeld om levensvatbare bedrijven door een uitzonderlijke crisis te helpen. Vijf jaar later wordt duidelijk dat de schuldenregeling ook veel ondernemingen in leven hield die structureel kwetsbaar waren.
De echte uitdaging voor accountants en adviseurs is om uit deze cijfers niet alleen een financieel, maar ook een maatschappelijk leerpunt te trekken.
Hoe bouwen we aan een mkb dat schokbestendiger is? Hoe zorgen we dat ondernemers sneller kunnen aanpassen aan veranderende markten? En hoe voorkomen we dat tijdelijke steunmaatregelen een valse geruststelling worden?
Corona heeft ons geleerd dat veerkracht niet alleen in de liquiditeit zit, maar in het vermogen om te vernieuwen, samen te werken en tijdig hulp te zoeken.
Wat betekent dit voor de accountant?
De komende twee jaar zullen accountants steeds vaker geconfronteerd worden met cliënten die hun coronabetalingsregeling, COL-lening of uitgestelde investeringen niet langer kunnen dragen.
Daarom is het essentieel om:
- Vroegtijdig inzicht te geven in kasstromen en realistische prognoses.
- De levensvatbaarheid van de onderneming te toetsen voordat sanering wordt aangevraagd.
- De Belastingdienst te benaderen met goed onderbouwde plannen – dat maakt het verschil tussen afwijzing en samenwerking.
- Ondernemers bewust te maken van de deadline van 1 oktober 2027: dit is het moment van waarheid.
Een goed saneringsplan begint niet bij de schulden, maar bij het verdienmodel. En dat is precies waar de accountant het verschil kan maken.
Jan Wietsma, MKB-Bedrijfscoach / MKB-Herstructureringscoach.
Illustratie: Van de 266.312 ondernemers die in 2022 gebruikmaakten van de coronabetalingsregeling, zijn er nog 107.662 over. Samen dragen zij een openstaande schuld van € 4,7 miljard. 29% heeft een betalingsachterstand. Uiterlijk 1 oktober 2027 moet alles zijn afgelost.
Wil je als accountant je positie versterken bij het uitvoeren van levensvatbaarheidsonderzoeken en de mogelijkheden die er zijn om schulden van ondernemingen te saneren. Schrijf je dan in voor de leergang Herstructureringsdeskundige die op 13 november 2025 start.
Geef een reactie