Doorbraken gezocht: waarom de mkb-accountant nu het verschil kan maken

En juist daar komt de mkb-accountant in beeld.

Er is een peloton van 200.000 bedrijven dat wacht op begeleiding

In het jaarbericht lezen we dat zo’n 200.000 mkb-bedrijven behoren tot het ‘peloton’. Ondernemingen die niet slecht draaien, maar óók niet floreren. Bedrijven met kansen op procesverbetering, digitalisering, herstructurering of simpelweg beter financieel management. En er ligt een enorm potentieel: volgens het Comité valt er € 65 miljard aan arbeidsproductiviteit te winnen als dit peloton naar het niveau van de koplopers stijgt .

Maar daar is wel iets voor nodig: persoonlijke begeleiding, structurele ondersteuning, iemand die dichtbij staat. De mkb’er noemt die persoon zelf een totaaladviseur. En wie zit dichter op de cijfers, dichter op het ritme van het bedrijf, dichter op de ondernemer dan de accountant?

Data is overvloedig – inzicht niet

Het Comité stelt terecht dat Nederland een schat aan data heeft. CBS-dashboards, sectorinformatie, regionale rapportages. Maar de meeste ondernemers worden er niet wijzer van. Ze hebben iemand nodig die de data vertaalt naar handelingsperspectief. Juist nu productiviteit, verduurzaming, financierbaarheid en personeelstekorten elkaar verdringen.

Kijk naar drie cijfers uit het rapport die illustreren waarom mkb’ers ondersteuning nodig hebben:

• Slechts 13% van de mkb-bedrijven gebruikt AI – en vaak nog heel beperkt. Niet uit onwil, maar omdat kennis ontbreekt.
• Ruim 36% ervaart personeelstekort als primaire belemmering om productiever te worden.
• 13% ziet financiële beperkingen als rem op innovatie en verbetering.

Het zijn cijfers die vragen om begeleiding, duiding en een plan.

De accountant als katalysator van productiviteit

Het jaarbericht benoemt drie voorwaarden voor doorbraken: data, dynamiek en daadkracht. Maar deze woorden krijgen betekenis pas wanneer iemand ze operationaliseert. Voor de accountant betekent dat:

1. Data: van dashboard naar kompas

Accountants beschikken over actuele, klant-specifieke data die overheid en kennisinstituten nooit kunnen leveren. Niet alleen de jaarrekening, maar liquiditeit, marginesturing, voorraadrotatie, debiteurenbezetting, financieringskosten, DSCR’s.

De toegevoegde waarde ontstaat wanneer die data worden gebruikt om ondernemers een route te wijzen:

• Waar zitten kosten die structureel te hoog zijn?
• Welke processen zijn rijp voor automatisering?
• Hoeveel ruimte is er werkelijk voor investeringen?
• Wat betekent een forse stijging van personeelskosten voor het bedrijfsmodel?

2. Dynamiek: sturen op toekomstbestendigheid

Een van de meest opvallende conclusies uit de deepdives in het rapport: slechts een derde van de kleine ondernemingen is toekomstbestendig. En wie achterblijft in duurzaamheid en innovatie, scoort vaak óók laag op risicomanagement en financiële weerbaarheid.

Voor accountants ligt hier een cruciale rol:

• Scenario’s doorrekenen: wat gebeurt er bij 10% omzetdaling?
• Toetsen van het verdienmodel: is er nog voldoende marge?
• Stimuleren van digitalisering: wat levert een WMS of factuurautomatisering op?
• Bespreken van strategische keuzes: schaal je verder op of juist af?

3. Daadkracht: meebewegen met de ondernemer

Volgens het Comité lukt het beleidsmakers nauwelijks om analyses om te zetten in actie. Ondernemers hebben dus iemand nodig die naast hen staat, niet tegenover hen.

Dat betekent:

• Minder controleren, meer begeleiden
• Minder verplichtingen, meer mogelijkhede

De ondernemer zoekt dus een mkb-accountant die niet alleen het verleden controleert, maar in samenspraak met de accountant de toekomst vormgeeft.

Het mkb staat in de storm – en zoekt begeleiding

De onzekerheid in het bedrijfsleven is hoog; ondernemersvertrouwen is nog steeds negatief. Buitenlandse spanningen, energieprijzen, rentelasten, veranderende regelgeving – het komt allemaal samen op het bordje van dezelfde ondernemer.

Bijna 20% van de bedrijven paste zijn strategie aan vanwege geopolitieke spanningen. En 41% zegt dat onzekerheid vooral leidt tot hogere kosten. Grote bedrijven vangen dat op, maar kleine ondernemers niet.

Dat vraagt om accountants die:

• risico’s zichtbaar maken;
• helpen scenario’s te ontwikkelen;
• bufferbeleid opzetten;
• alternatieve financieringsbronnen aandragen;
• én de ondernemer helpen keuzes te maken die ze alleen niet durven.

Van ‘loketten’ naar ‘mensen’ – een oproep die accountants direct raakt

Een van de meest prikkelende passages uit het rapport is de oproep van het Comité om weg te blijven van steeds meer “loketten”. Ondernemers zitten niet te wachten op nóg een website of nóg een regeling.

Ze willen één persoon die ze kunnen bellen als het erop aankomt.

Het Comité zegt het zo:

“Van loketten naar mensen. Een totaaladviseur. Iemand die helpt keuzes te maken.”

Voor accountants in het mkb is dit geen bedreiging maar een buitenkans. Want dát is precies de rol die velen al jaren spelen: vertrouwenspersoon, sparringpartner, financieel geweten van de ondernemer.

De mkb-accountant als architect van de doorbraak

De rode draad van het Jaarbericht is duidelijk: als Nederland de productiviteit wil verhogen, moet het mkb ondersteund worden met:

• persoonlijke begeleiding;
• praktische vertaling van data;
• hulp bij innovatie en digitalisering;
• inzicht in financiën en risico’s;
• strategische reflectie;
• en vooral: coaching.

En precies daar ligt de kracht van accountants in het mkb. Niet als regeltoepasser. Niet als poortwachter. Maar als begeleider van toekomstbestendige ondernemingen.

Tot slot: dit is het moment voor actie

Het Comité sluit het rapport af met het woord “actie”. Dit houdt in dat overheid niet meer tijd dient te besteden aan nieuwe analyses, extra monitoring of loketten.

En juist daarom is dit hét moment voor mkb-accountants om hun rol te herdefiniëren. Niet aan de zijlijn, maar in de kern van de onderneming. Niet als verplicht nummer, maar als partner die helpt koers te zetten.

Want de echte doorbraak in het mkb? Die komt niet uit Den Haag.
Die begint aan de keukentafel van de ondernemer, met een accountant die het gesprek durft te openen.

Jan Wietsma.