Bovendien zijn er vier soorten kopers. De vierde – de search fund-ondernemer (of ondernemer-door-overname) wint terrein in Nederland en biedt bedrijfseigenaren een andere oplossing.
Dit kopersalternatief is hard nodig. Ruim 85.000 familiebedrijven zitten midden in een eigendomsoverdracht, aldus Nyenrode. ABN AMRO meldt dat twee op de drie Nederlandse ondernemers binnen tien jaar wil uitstappen, maar bijna een kwart heeft nog geen concreet opvolgingsplan. Niet uit onwil, maar omdat de bekende routes niet passen. Bovendien, één op vijf zoekt actief naar een passende opvolger die er simpelweg nog niet is.
Wat is een search fund?
Een search fund is een overnamemodel waarbij een ondernemer zoekt naar één mkb-bedrijf om over te nemen en door te bouwen. Anders dan een klassieke MBI-kandidaat heeft deze ‘searcher’ nog geen bedrijf op het oog. Hij of zij werkt voltijds aan het vinden van een passende onderneming, ondersteund door medeondernemers en investeerders die naast kapitaal ook kennis en netwerk inbrengen. Na de overname stapt de searcher zelf in als directeur. De investeerders vormen een actieve achterban, via een compacte raad van commissarissen.
Het model bestaat al sinds 1984. Wereldwijd zijn inmiddels ruim duizend transacties via dit model gerealiseerd; in Europa alleen al meer dan 320 search funds gestart, waarvan circa 80% tot een overname kwam. De typische transactie betreft een bedrijf met een ondernemingswaarde rond de €10 miljoen, een EBITDA-marge van circa 21% en zo’n 50 medewerkers. In Nederland is het model nog jong, maar de lijst met overnames groeit.
Wat maakt het voor uw klant interessant?
Het probleem in opvolgingstrajecten is zelden de waardering. Het is bijna altijd vertrouwen. Staat de naam over tien jaar nog op de gevel? Zijn de mensen in goede handen? Stelt deze overdracht de verkoper in staat om écht een nieuwe fase in te gaan?
Voor een dga die zijn levenswerk overdraagt, tellen doorgaans drie dingen: financiële zekerheid, continuïteit van het bedrijf en de vrijheid om echt uit te stappen — zonder nog jaren gebonden te zijn aan een earn-out of bestuurlijk toezicht. Daar gaat het in de praktijk over.
Op alle drie scoort een search fund anders dan de alternatieve koperstype. Niet omdat private equity slecht is, of een strategische koper onbetrouwbaar. Het verschil zit in de agenda en aanpak. Private equity werkt met een exitdruk van drie tot vijf jaar en stuurt via bestuurlijk toezicht op portefeuilleniveau. Een strategische koper heeft een synergieagenda waardoor direct onzekerheid voor medewerkers en hun gezinnen, en waardoor het bedrijf vroeg of laat verdwijnt in een grotere structuur. De individuele MBI-kandidaat heeft vaak onvoldoende kapitaal, is voor zijn financiering sterk afhankelijk van de bank en de verkoper zelf, en heeft beperkte externe ondersteuning.
Bovendien, al deze opties betekent vaak dat een ondernemer nog jaren moet doorwerken onder bestuurlijk toezicht en met lagen van rapportage (of met een medeondernemer indien overname door MBI-kandidaat). Daarom zijn bedrijfseigenaren huiverig om te verkopen aan een concurrent, PE-fonds of MBI-kandidaat.
Een search fund is een ander type koper. Je kunt het zien als een MBI, maar dan financieel volledig gedekt en met een sterke, ervaren achterban. Een search fund-ondernemer heeft geen portefeuille van andere bedrijven die om zijn aandacht en middelen concurreren. Geen exitdruk. Geen integratiestrategie. Hij gaat er volledig in, met een lange horizon — en staat daarbij niet alleen, maar met een kapitaalkrachtige en betrokken achterban. Één bedrijf, alle aandacht, echte betrokkenheid, doorbouwen voor de lange termijn.
Wanneer past een search fund bij uw klant?
U herkent het waarschijnlijk wel. Een prachtig, gezond mkb-bedrijf maar geen passende opvolger die het bedrijf voortzet én de ondernemer de kans geeft om echt uit te stappen. Geen van de klassieke routers/kopers die echt past.
Een search fund is een serieuze optie wanneer uw klant:
- een bedrijf heeft met een solide basis, stabiele klantrelaties en een EBITDA tussen circa €1 en €5 miljoen;
- wil verkopen met behoud van naam, cultuur en medewerkers;
- geen passende (volledige) opvolger heeft of bewust voor externe overdracht kiest;
- niet nog jaren aan een earn-out of onder bestuurlijk toezicht wil werken.
Wat betekent dit voor u als adviseur?
Bedrijfsopvolging is de vraag die elke ondernemer raakt. En dit vraagstuk komt alleen maar vaker op uw bureau. In gesprekken over work-lifebalans, pensioenplanning of de recent aangescherpte bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) komt de vraag vanzelf ter sprake. Uw klant weegt dan zijn opties af: familie, MBI, private equity en strategische partij tegen elkaar af. Het search fund hoort in dat rijtje thuis.
Een search fund-ondernemer is een professionele partij die aan tafel komt met kapitaal en de governance al geregeld. Het is geen individuele kandidaat die de financiering nog moet rondkrijgen of een fonds aan het bouwen is.
Het model is in Nederland nog jong. De lijst met overnames groeit. Wie ’m nu begrijpt, heeft één antwoord meer voor de klant die vraagt: “Dit is het allemaal niet. Is er nog iets anders”?
Nino van de Wal is oprichter van Walco, een ondernemerscoöperatie die één mkb-bedrijf overneemt en doorbouwt voor de lange termijn.
Geef een reactie