‘Accountant moet meer menselijke kant tonen’

In een opiniestuk op accountant.nl pleit communicatieadviseur Jan-Willem Wits voor meer openheid en transparantie in de accountancy. ‘En dat is niet zeggen dat je jezelf elke dag een dikke 8 geeft, maar juist vertellen wat er minder goed is gegaan. En wat dit met je heeft gedaan.’

Waarom schrijf je dit stuk op dit moment?

‘Patrick Seinstra zei deze week voor de Accountantskamer in verband met de Steinhoff-zaak dat hij een verslagen accountant was. Hij vertelde dat hij en zijn gezin door een hel waren gegaan. Daar vielen me twee dingen aan op. In de eerste plaats wordt er binnen het vak veel te weinig gesproken over de enorme druk die er op jonge partners in de maatschap ligt. Ze moeten keihard werken en zich bewijzen, en krijgen daarbij niet zelden opdrachten die de meer senior partners graag aan zich voorbij laten gaan vanwege de potentiële risico’s. Het andere opvallende was dat Seinstra heel persoonlijk was en vertelde wat deze zaak en de nasleep voor hem en zijn gezin hadden betekend.‘

Wat is je boodschap?

‘Ik vind dat accountants opener moeten communiceren. Binnen kantoren moet meer gesproken worden over de druk die op jonge partners wordt gelegd, en de enorme verantwoordelijkheden waarmee zij worden opgezadeld. Over de mechanismen die spelen en wat de ongewenste effecten daarvan kunnen zijn. In de communicatie naar buiten zou het goed zijn als accountants wat vaker vertellen waar ze mee worstelen, wat het maken van fouten met hen doet. Hun menselijke kant tonen dus. Maar accountants spelen liever mooi weer. Over moeilijke momenten, of wat het met je doet als je voor de tuchtrechter moet komen, daar praten ze bijna nooit over in het openbaar.’

Hoe verklaar je dat laatste?

‘Het heeft veel met een bepaalde cultuur te maken. Ik ben in 20 jaar tuchtzaken nog een nooit een vrouwelijke partner tegengekomen. Het zijn heel vaak relatief jonge mannen. Zij praten niet graag over wat er niet goed gaat. Ik merk dat vrouwen dat juist wel graag doen. Meer vrouwen in de maatschap zou dus ook om die reden een goede zaak zijn.’

Je noemt ook Ted Verkade in je artikel.

‘In alle stukken die je over hem leest wordt hij geprezen om zijn integriteit. Hij zal ook vast heel integer zijn. Maar zijn “Persoonlijke noot” op de website accountant.nl vond ik een gemiste kans. Hij werd helemaal niet persoonlijk, gaf zichzelf gemiddeld een acht per dag en ging niet in op de zaak waardoor hij onder vuur was komen te liggen, een brief uit 2015 waarin hij een onjuiste voorstelling van zaken had gegeven over de Cyprus-route van Baker Tilly Berk. “Daar mag ik niets over zeggen want ik heb geheimhoudingsplicht”, dat is het mantra waarachter accountants zich vaak verschuilen. Maar Verkade had best iets over deze kwestie kunnen zeggen, wat dit met hemzelf had gedaan, zonder juridisch op glad ijs te komen.’

Je pleit, niet helemaal serieus, voor een rubriek ‘Mensen & Gevoelens’. Wat zou dit concreet opleveren voor accountants en het vak?

‘Het zou kunnen bijdragen aan een betere reputatie. Veel mensen zien accountants als halve autisten met wie nooit iets aan de hand is. Ik denk dat dit, ongewild, behoorlijk arrogant overkomt. Op elke website van accountants lees je over transparantie. Maar accountants zijn alleen transparant bij mooi weer. Zo werkt het niet. Ook als het regent moet je de pers te woord staan. Twintig jaar geleden was ik bij EY de eerste persvoorlichter die zich ook met accountancy bezig hield. Heel veel grote accountantskantoren hebben nog steeds geen woordvoerder. Ze vinden dat “geen commentaar” een goede mediastrategie is.’

Je was ook PR-adviseur van Pieter Omtzigt toen hij meedeed aan de interne CDA-verkiezingen. Wat kunnen accountants op communicatiegebied van hem leren?

‘Omtzigt loopt niet weg voor zijn menselijkheid. Hij gaat de dialoog aan en vertelt wat hem drijft. En hij vertelt dat hij nu ziek thuis zit. Daarover vertelt hij natuurlijk niet alle details, maar het is ook geen onderwerp dat hij angstvallig verzwijgt.’